Obchodząca w grudniu ubiegłego roku 90. urodziny Maria Janion, legenda naszej humanistyki, wybitna znawczyni romantyzmu polskiego i europejskiego jest człowiekiem instytucją. Efektem seminarium prowadzonego przez nią w Gdańsku na początku lat 80. była rewelacyjna seria „Transgresje” („Galernicy wrażliwości” 1981, „Odmieńcy” 1982, „Osoby” 1984, „Maski” 1986, „Dzieci” 1988). Składały się na nie artykuły Marii Janion i jej uczniów, fragmenty z literatury pięknej, zdjęcia, wiersze.
Dla czytelników „Transgresji” nie będzie zaskoczeniem program przeglądu filmów dedykowanego jej z okazji Jubileuszu 90. urodzin – tym bardziej, że ona sama zaakceptowała dobór tytułów.
„Kino jest sztuką demokratyczną w najwyższym stopniu” – mówiła Maria Janion, wyprowadzając jego rodowód z romantycznej kultury popularnej. Program przeglądu ilustruje najważniejsze podejmowane przez nią tematy: dwoistość ludzkiej natury, demoniczną stronę bytu, nieprzeniknioną tajemnicę egzystencji, hipnotyczny powab zła, dialektykę rewolucji, tragiczną ironię losu.
Program przeglądu to dziesięć słynnych filmów fabularnych: „Nosferatu – symfonia grozy” (reż. Friedrich Wilhelm Murnau), „Nosferatu wampir” (reż. Werner Herzog), „Pasja” (reż. Stanisław Różewicz), „Gorączka” (reż. Agnieszka Holland), „Zagadka Kaspera Hausera” (reż. Werner Herzog), „Blaszany bębenek” (reż. Volker Schloendorff), „Król Edyp” (reż. Pier Paolo Pasolini), „Danton” (reż. Andrzej Wajda), „Miłość Adeli H. ” (reż. Francois Truffaut) oraz „Zmierzch bogów” (reż. Luchino Visconti).
Planowany jest także pokaz dwóch filmów dokumentalnych z udziałem Marii Janion, czyli „Obłoki Marii Janion” w reżyserii Krzysztofa Bukowskiego oraz „Bunt Janion” zrealizowanego przez Agnieszkę Arnold.
Przeglądowi towarzyszyć będzie debata „Kino i fantazmaty”. Spotkanie z udziałem Tadeusza Sobolewskiego, prof. Małgorzaty Szpakowskiej oraz pomysłodawcy projektu, prof. Zbigniewa Majchrowskiego z Uniwersytetu Gdańskiego poprowadzi Iwona Kurz.
