Tradycje i rytuały to nieodłączny element świąt Bożego Narodzenia. Czy we współczesnym świecie jest jeszcze miejsce na pielęgnowanie bożonarodzeniowych zwyczajów?
Alicja Piotrowska: Rytuał to zestaw czynności/praktyk kulturowych o wymiarze społecznym, który odwołuje się do sfery religijno-magicznej czy szerzej – duchowej. Tradycja opiera się zaś na przekazie treści kulturowych z pokolenia na pokolenie. Warto podkreślić wymiar wspólnotowy rytuałów, zwyczajów oraz obyczajów, a także tradycji ich podtrzymywania i odtwarzania. Doświadczenia te mają charakter wielopoziomowy – od głęboko przeżywanych doświadczeń religijnych, przez sytuacje wspólnototwórcze do ludycznego wymiaru. Każdy z tych wymiarów składa się na świętowanie. Odpowiadając więc na to pytanie, warto pamiętać, że nie ma jednego, „prawdziwego" sposobu obchodzenia świąt i nigdy też taki nie istniał – w obrębie tych zwyczajów, obyczajów, tradycji czy rytuałów zawsze przejawia się też kontekst społeczny, jak i indywidualny związany z osobistymi i wspólnotowymi doświadczeniami. Warto więc zastanowić się, co „tworzy" dla nas święto – czy będzie to 12 potraw i uczestniczenie w pasterce, czy dekorowanie najbliższego otoczenia, czy po prostu spędzenie okresu świątecznego inaczej niż na co dzień – z najbliższymi lub samemu, w oderwaniu od tego, co powszednie.
Przekazywane z pokolenia na pokolenie świąteczne zwyczaje to okazja do rozmów z dziećmi m.in. o tym, co jest dla nas ważne, o istocie wartości związanych ze świętami.
Czas świąteczny to czas, który można wykorzystać na odnawianie relacji, również tych z dziećmi. Ten moment w roku powinien dawać nam przestrzeń na refleksję, wywoływaną m.in. przez konkretne praktyki kulturowe, które zwracają naszą uwagę na istotne dla nas wartości czy normy. Tradycje, które chcemy obchodzić, powinny być przekazywane i podtrzymywane. To ważne szczególnie w dzisiejszych czasach. Otwartość na innych, wsparcie osób w kryzysie – to wzorcowa historia wiążąca się z narodzeniem Jezusa w Betlejem. Dostrzegajmy zatem potencjał i wartość tych, o których łatwo jest zapomnieć. Stawiając dodatkowe nakrycie czy dzieląc się opłatkiem z naszymi domowymi zwierzętami, możemy w rozmowach z dziećmi pokazać wartość świąt jako okresu odnowy naszych związków ze światem dookoła nas.
Badania pokazują, że święta to jedno z najbardziej stresujących wydarzeń w życiu. Dlaczego tak się dzieje, skoro jest to dla wielu z nas wyczekiwany moment, w którym możemy się zatrzymać, odpocząć, pobyć z rodziną? Chcemy perfekcyjnych świąt i pogoń za tym nas tak bardzo stresuje?
