Do 5 marca na podstawie specustawy z 2022 r., uchodźcy z Ukrainy mogli w Polsce bezpłatnie korzystać z opieki zdrowotnej bez konieczności opłacania ubezpieczenia zdrowotnego. Taki stan rzeczy zmieniła ustawa z 26 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Obecnie uchodźcy z Ukrainy mogą korzystać ze wszystkich świadczeń opieki zdrowotnej, jednak pod warunkiem posiadania ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Czytaj więcej
Od 5 marca w ochronie zdrowia zaczną obowiązywać istotne zmiany dla Ukraińców, którzy zamieszkali w Polsce po rosyjskiej inwazji w 2022 r. Prawo do...
Ukraińcy chcą opłacać składki. NFZ informuje ich o opłacie dodatkowej
Jedna z fundacji zwróciła się do rzecznika praw obywatelskich w sprawie zasad zawierania dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ przez obywateli Ukrainy ze statusem UKR. Podkreśliła, że po zmianach otrzymuje wiele zgłoszeń od obywateli Ukrainy, którzy utracili dostęp do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ. Część z nich deklaruje gotowość samodzielnego opłacania składek, ale dostaje od NFZ informację, że zawarcie takiej umowy nie jest możliwe bez uiszczenia jednorazowej opłaty dodatkowej (ok. 17–18 tys. zł.). Ma to być uzasadniane tym, że dana osoba nie była objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce lub nie opłacała składek w ostatnich kilku latach.
Jak wyjaśnia RPO, opłata dodatkowa wynika z art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Jej wysokość uzależniona jest od długości okresu niepodlegania ubezpieczeniu i kształtuje się od 20 proc. – gdy okres nieobjęcia ubezpieczeniem wynosił od 3 miesięcy do roku – do 200 proc. dochodów przyjętych jako podstawa wymiaru składki, gdy ciągła przerwa wynosi powyżej 10 lat. W konsekwencji osoba, która chce się ubezpieczyć dobrowolnie, a miała przerwę, powinna uiścić również odpowiednią opłatę dodatkową.
Czytaj więcej
We wtorek Rada Ministrów przyjęła projekt, który zakłada stopniowe wygaszanie przywilejów dla uchodźców z Ukrainy. Chodzi m.in. o dostęp do świadcz...
RPO pyta Prezesa NFZ o zasadność pobierania opłaty dodatkowej
Rzecznik zaznacza, że nie neguje zasadności pobierania tej opłaty w okolicznościach przewidzianych przepisami, jednak wskazuje na wątpliwości interpretacyjne co do konieczności opłacenia opłaty dodatkowej przez obywateli Ukrainy, którzy chcą się ubezpieczyć dobrowolnie, a do 5 marca 2026 r. korzystali z uprawnień w dostępie do publicznej ochrony zdrowia w Polsce na podstawie tzw. specustawy.
RPO przypomina, iż zgodnie z dotychczasowym art. 37., obywatel Ukrainy, którego pobyt w Polsce był uznawany za legalny na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, był uprawniony do korzystania z opieki medycznej obejmującej świadczenia opieki zdrowotnej na zasadach i w zakresie, w jakim osobom objętym obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym przysługuje prawo do świadczeń na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, z określonymi w tej regulacji włączeniami.
W swoim wystąpieniu rzecznik zwrócił się do Prezesa NFZ z trzema pytaniami:
- Czy w przypadku obywateli Ukrainy przebywających w Polsce ze statusem UKR zasadne jest naliczanie opłaty dodatkowej za okres braku ubezpieczenia przy zawieraniu umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego?
- Czy okres przebywania w Polsce ze statusem UKR, w którym osoby te miały ustawowe prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ, powinien być traktowany jako okres wyłączający obowiązek ponoszenia takiej opłaty?
- Czy istnieje możliwość zawarcia umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego przez obywateli Ukrainy, którzy utracili prawo do świadczeń zdrowotnych po zmianach przepisów, bez konieczności ponoszenia jednorazowej opłaty w wysokości kilkunastu tysięcy zł, tak aby mogli oni samodzielnie opłacać bieżące składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne?
