W tym roku wypada jubileuszowa, 20. edycja ,,Rankingu ESG. Odpowiedzialne Zarządzanie” – prestiżowego zestawienia organizowanego przez Koźmiński Business Hub Akademii Leona Koźmińskiego pod kierownictwem prof. Bolesława Roka i Jarosława Horodeckiego. Za niezależną analizę odpowiedzi ankietowych odpowiadała firma BDO. W tegorocznym rankingu uwzględniono 63 spółki działające w Polsce, oceniane pod kątem zarządzania wpływem środowiskowym, społecznym oraz ładem korporacyjnym. Ranking opiera się na danych przekazywanych bezpośrednio przez firmy w ramach corocznie aktualizowanej ankiety. Po dwóch dekadach istnienia tego ważnego konkursu zdecydowanie łatwiej oddzielić deklaracje od realnych działań – wyniki stanowią nie tylko ranking, lecz także barometr dojrzałości polskiego biznesu.
ESG dojrzewa: od deklaracji do zarządzania
Analiza odpowiedzi uczestników rankingu pokazuje wyraźny wzrost dojrzałości organizacyjnej w obszarze ESG. W większości firm odpowiedzialność za realizację działań ESG została jasno przypisana zarówno zarządom, jak i poszczególnym działom operacyjnym. Coraz powszechniejsze staje się powiązanie celów ESG ze strategią biznesową i mierzalnymi wynikami – wiele przedsiębiorstw uwzględnia już wyniki analizy podwójnej istotności w decyzjach strategicznych i operacyjnych. Część wynagrodzenia kadry zarządzającej uzależniana jest od realizacji celów ESG, co potwierdza, że zrównoważony rozwój przestaje być jedynie deklaracją – staje się realnym elementem zarządzania.
Rosną także kompetencje firm w zakresie zarządzania ryzykiem. Ryzyka środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym – zarówno transformacyjne i fizyczne, jak i te występujące w łańcuchu wartości – są coraz częściej elementem kompleksowych systemów zarządzania ryzykiem. Standardem staje się również ocena partnerów biznesowych i dostawców pod kątem kryteriów ESG jeszcze przed nawiązaniem współpracy.
Wiarygodność i transparentność jako priorytety
Ważnym trendem jest rozwój procesów należytej staranności oraz wdrażanie mechanizmów ograniczających ryzyko greenwashingu. Firmy przywiązują coraz większą wagę do wiarygodności przekazywanych informacji i transparentności działań – co potwierdzają wewnętrzne polityki weryfikacji komunikatów marketingowych, coraz częściej wdrażane w organizacjach. Potwierdza to również fakt, że większość organizacji poddaje się zewnętrznym audytom, ocenom lub ratingom ESG.
Na szczególną uwagę zasługuje rosnące znaczenie cyberbezpieczeństwa. Bezpieczeństwo danych, odporność cyfrowa i ciągłość działania są dziś postrzegane jako nieodłączny element odpowiedzialnego biznesu – obok kwestii, takich jak zarządzanie incydentami czy odpowiedzialne wykorzystanie sztucznej inteligencji. Niemal wszystkie badane organizacje wskazują ten obszar jako jeden z kluczowych filarów budowania odporności przedsiębiorstwa.
Wyzwania: edukacja i dialog z interesariuszami
Badanie pokazuje jednak, że przed firmami nadal stoją istotne wyzwania. W wielu organizacjach szkolenia z zakresu ESG mają nadal charakter punktowy i obejmują jedynie wybrane grupy pracowników. W kolejnych latach niezbędne będzie rozwijanie bardziej kompleksowych programów edukacyjnych, budujących kompetencje w całej organizacji. Obszarem wymagającym dalszego rozwoju pozostaje również dialog z interesariuszami. Choć większość przedsiębiorstw prowadzi konsultacje z kluczowymi grupami – m.in. w ramach analizy podwójnej istotności – wciąż wyzwaniem jest skuteczne przełożenie uzyskanych wniosków na konkretne decyzje i działania.
Wejście w dorosłość
Wyniki badania pokazują jednoznacznie, że ESG w Polsce wkracza w nową fazę. Firmy coraz częściej przechodzą od deklaracji do systemowego zarządzania, traktując zrównoważony rozwój jako element budowania wartości, odporności i przewagi konkurencyjnej. Odpowiedzialny biznes przestaje być dodatkiem do strategii – staje się jej integralną częścią.
Dwadzieścia lat temu firmy pytano, czy w ogóle myślą o odpowiedzialności. Dziś pyta się je, jak dobrze nią zarządzają. To zmiana, której znaczenie trudno przecenić.
Justyna Chojnowska, konsultantka ESG w BDO
Marta Leszka, konsultantka ESG w BDO
Maria Pawłowicz, młodsza konsultantka ESG w BDO
komentarz ekspertów
Monika Kulik, wiceprezeska zarządu Forum Odpowiedzialnego Biznesu
Obecność na polskim rynku inicjatyw, dzięki którym w sposób systematyczny możemy obserwować zmiany w podejściu przedsiębiorstw do zrównoważonego rozwoju, jest niezwykle cenna. Biznes ma obecnie trudne zadanie dostosowania się do zmieniających się regulacji w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz rosnących oczekiwań rynkowych dotyczących transformacji modeli biznesowych, wymagań stawianych przez partnerów biznesowych czy konsumentów. Ranking ESG. Odpowiedzialne zarządzanie pokazuje, jak firmy odnajdują się w tych nowych okolicznościach, w jaki sposób zarządzają kwestiami ESG i jak włączają je w swoje modele biznesowe. Zrównoważony rozwój to bowiem nie sprawdzenie umiejętności zebrania danych potrzebnych do raportu, ale przede wszystkim ocena fundamentalnych obszarów strategii biznesowej.
Nota informacyjna o Rankingu ESG
Ranking ESG. Odpowiedzialne zarządzanie (dawniej Ranking odpowiedzialnych firm) powstaje na podstawie odpowiedzi i uzasadnień prezentowanych dobrowolnie przez firmy w ankiecie i poddanych weryfikacji, zgodnie z metodologią przygotowaną przez autorów – prof. Bolesława Roka z Akademii Leona Koźmińskiego oraz Jarosława Horodeckiego, analityka. Zawartość ankiety jest corocznie zmieniana, a za dopasowanie do aktualnych wyzwań rynkowych i legislacyjnych odpowiada specjalnie powoływana Rada Naukowa Rankingu ESG, w skład której weszli w tym roku eksperci Climate Leadership UNEP/GRID, Akademii Leona Koźmińskiego i Forum Odpowiedzialnego Biznesu: Piotr Biernacki, Katarzyna Frankowiak, Mariusz Gołąb, Małgorzata Greszta, Piotr Kowalik, Monika Kulik, Monika Michalska, Marcin Milczarski, Franjo Mlinaric, Ilona Otoka, Sergiej Podus, Aneta Skubida oraz Bolesław Rok. Ankieta była konsultowana z innymi, uznanymi ekspertami branżowymi.
Partnerami rankingu są Forum Odpowiedzialnego Biznesu i Centrum UNEP/GRID-Warszawa. Partnerem medialnym jest „Rzeczpospolita”. Partnerem merytorycznym odpowiedzialnym za przegląd odpowiedzi jest firma BDO. Całość jest koordynowana przez Koźmiński Business Hub w Akademii Leona Koźmińskiego.
Prof. Bolesław Rok Akademia Leona Koźmińskiego
Impakt – czyli wpływ – to termin, który w ostatnich dwóch latach stał się istotny dla wielu firm. Zazwyczaj używa się liczby mnogiej, podkreślając różne wpływy. Kiedy wydawaliśmy pierwszy Raport start-upów pozytywnego wpływu w 2019 r. i staraliśmy się określić precyzyjnie, po raz pierwszy w Polsce, czym jest wpływ, szczególnie pozytywny, to nie przypuszczaliśmy, że ten termin stanie się podstawą zarządzania w dużych firmach.
Dziś potocznie rozumiane ESG sprowadza się bowiem do zmniejszania negatywnego wpływu, a przynajmniej monitorowania skali i istotnych obszarów tego wpływu. Staramy się trochę mniej szkodzić – „mówią” nam raporty korporacji. Nie chodzi jednak tylko o zmniejszanie szkodliwości prowadzonej działalności – co samo w sobie jest oczywiście cenne i pożądane, a nawet ekonomicznie uzasadnione. Potrzebne są istotne zmiany, uwzględniające oczekiwania różnych grup interesariuszy, nas wszystkich. Musimy pogodzić potrzeby planety, oczekiwania społeczne i korzyści ekonomiczne.
Start-upy pozytywnego wpływu to nie są takie organizacje, które starają się tylko trochę mniej szkodzić. To są organizacje, które umożliwiają osobom działającym z pasją w imię dobra wspólnego zwiększanie pozytywnego wpływu na środowisko i społeczeństwo, przyczyniając się do rozwiązywania najważniejszych wyzwań, przed jakimi stoimy jako cywilizacja. Wdrażając innowacyjne i odpowiedzialne rozwiązania w różnych obszarach naszego życia, doprowadzają do wzrostu wartości firmy oraz jednocześnie do poprawy jakości życia ludzi i środowiska w ramach sfery swojego oddziaływania.
W tym roku wyróżniliśmy 21 impaktowych organizacji, działających w czterech obszarach: DeepTech, WellTech, SocialGood i Tech4Good, o różnym statusie prawnym i poziomie zaawansowania rynkowego, ale prowadzonych z pasją umożliwiającą projektowanie i wdrażanie odpowiedzialnych innowacji. Ale gratulujemy wszystkim, bo tych innowacyjnych organizacji, maksymalizujących pozytywny wpływ na zdrowie ludzi i planety, jest coraz więcej – nie tylko w Polsce. Do tej pory w ramach ośmiu edycji wyróżniliśmy ponad 170 polskich organizacji. Spośród nich dobrze sobie dziś radzi na rynku polskim, a także coraz częściej globalnym – prawie 150.
Wyboru z bazy ponad 720 organizacji dokonał Panel Pozytywnych Postaci składający się z przedstawicieli świata start-upów, organizacji pozarządowych, nauki i biznesu: Ada Stępień, Adrian Migoń, Agnieszka Oleksyn-Wajda, Anna Węgrzynowicz, Berenika Pel, Bolesław Rok, Dominik Krawczyk, Justyna Markowicz, Alicja Kozłowska, Maciej Otrębski, Magda Andrejczuk, Michał Miszułowicz, Mirella Panek-Owsiańska, Joanna Fogler, Monika Kulik, Patrycja Radek, Piotr Boulange.
Dziękujemy słuchaczkom i słuchaczom studiów podyplomowych Perspektywa ESG na Akademii Leona Koźmińskiego, których wkład był tu bardzo potrzebny. Partnerami tego projektu w Kozminski BusinessHub są: Bank Gospodarstwa Krajowego, BNP Paribas Bank Polska, Orange Polska i Danone.
Gratulujemy tegorocznym wyróżnionym i życzymy im odpowiedzialnego skalowania swojego pozytywnego impaktu. Wszystkich zachęcamy do korzystania z pełnej Bazy Start-upów Pozytywnego Wpływu, analiz, rozmów i raportów. To wszystko można znaleźć na całkowicie nowym portalu: https://startupypozytywnegowplywu.kozminskihub.com/.
