Nowe technologie odgrywają coraz istotniejszą rolę w praktyce audytorskiej.

– Zmiana ta nie sprowadza się wyłącznie do zastąpienia dotychczasowych narzędzi ich bardziej zaawansowanymi odpowiednikami, lecz w coraz większym stopniu wpływa na sam sposób postrzegania dowodów badania oraz roli audytora – mówi Piotr Charytonowicz, partner PKF Polska.

Szanse i wyzwania

Szczególne znaczenie zyskują rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję. Pytanie nie brzmi już, czy AI zmieni audyt, ale jak szybko.

– Odpowiedź: szybciej, niż większość rynku zakłada. Analityka pełnych populacji danych zamiast próbek, systemy agentowe wspierające dokumentację i testowanie dowodów, automatyzacja uzgodnień i przeglądu sprawozdań. To nie wizja, to narzędzia, z których korzystamy już dziś. Prawdziwa zmiana dotyczy jednak roli audytora – mówi Tomasz Łebkowski, partner w PwC Polska.

Dodaje, że rutynowe czynności, ekstrakcja danych, dopasowywanie dokumentów czy uzgodnienia coraz częściej wykonuje technologia. To odwraca proporcje czasu pracy audytora, który może skupić się na tym, co wymaga sceptycyzmu i osądu: analizie ryzyk, interpretacji odstępstw i na rozmowie z klientem. Może wcześniej wykrywać anomalie i sygnalizować ryzyka. A to bezpośrednio podnosi jakość audytu. Jednocześnie AI podnosi też poprzeczkę: młodsi pracownicy wcześniej w karierze będą wykonywać zadania, które dziś należą do starszych pracowników.

– To szansa dla tych, którzy potrafią się adaptować. Pełny audyt w czasie rzeczywistym to horyzont trzech do pięciu lat, ale już dziś pobieramy dane z systemów klientów na bieżąco. Potrzebujemy ludzi łączących finanse z technologią, a nakłady na IT w branży już dziś są bezprecedensowe – podsumowuje Łebkowski.

Potencjał drzemiący w AI jest olbrzymi. Ale wyzwań nie brakuje.

– Diabeł tkwi w szczegółach. Jak radzić sobie z zagwarantowaniem tajemnicy zawodowej, do jakiego stopnia polegać na wynikach pracy agentów AI bez ich sprawdzenia przez człowieka, jak zintegrować narzędzia AI z innymi narzędziami i bazami danych firmy audytorskiej i powszechnie dostępnymi – wymienia Maciej Czapiewski, prezes HLB M2. Dodaje, że owszem, perspektywy związane z AI są wręcz nieograniczone, ale nic nie wydarzy się z dnia na dzień. Trzeba będzie rozwiązać problemy technologiczne (te pewnie najłatwiej), regulacyjne i mentalne.

Biznesowe korzyści

AI już transformuje księgowość firm. A że z audytem tworzy ona sieć wzajemnych powiązań, było tylko kwestią czasu, kiedy algorytmy wejdą także do tego obszaru. Co narodzi się z tego mariażu?

– Powstanie audyt 24/7. Dzięki automatyzacji i zaprzęgnięciu AI audyt stanie się procesem ciągłym. W ramach wsparcia procesów kontroli i audytu AI będzie monitorować operacje finansowe na bieżąco, zamiast analizować je dopiero po zakończeniu okresu – uważa Dominik Laskowski, współzałożyciel autoMEE.

Dodaje, że dobrze dopasowane do potrzeb systemy AI to w rękach audytorów potężne narzędzie, dające efekty w postaci ograniczenia ryzyka błędów i nadużyć, mniejszej liczby nagłych problemów przy zamknięciach okresów, ale też zmniejszenia presji związanej z procesem audytu.

Dla firm audytorskich sztuczna inteligencja to również sposób na efektywne skalowanie operacji: zdobycie nowych kontraktów czy klientów nie będzie równoznaczne z koniecznością powiększania swojego zespołu rewidentów, pomoże technologia. Jest ona również biznesową szansą dla przedsiębiorców. Odpowiednio zaimplementowane algorytmy potrafią uszczelnić firmowe procesy i mocno obniżyć koszty operacyjne, co bezpośrednio wpływa na EBITDA. Dział księgowości przestaje być w firmie tylko „kosztem”, a staje się realnym motorem napędowym zysków.

– Tegoroczny ranking firm audytorskich „Rzeczpospolitej” i „Parkietu” pokazuje jedno: księgowość przestała być domeną żmudnego i manualnego wertowania dokumentów i tabel. Sztuczna inteligencja i analityka zrewolucjonizowała to, jak patrzymy na finanse – podkreśla Marcin Radecki, zarządzający Loud Data i członek AI Chamber. Dodaje, że czołówka dzisiejszego rankingu to firmy, które już zrozumiały, że biegły rewident ze wsparciem maszyny to duet idealny. Nowoczesne raportowanie finansowe czy ESG nie musi już być tylko opisywaniem przeszłości.

– Dzięki AI możemy trafnie przewidywać przyszłość. A wygrają ci, dla których uporządkowane dane to największy kapitał – podsumowuje Radecki.