fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rachunkowość

W jaki sposób wyceniać instrumenty finansowe dostępne do sprzedaży

www.sxc.hu
Przy ustalaniu ceny nabycia aktywów, które jednostka klasyfikuje jako dostępne do sprzedaży, uwzględnia się prowizje maklerskie, opłaty za doradztwo oraz podatki i inne opłaty wynikające z obowiązujących przepisów.
- Spółka kupiła akcje i zaklasyfikowała je jako aktywa dostępne do sprzedaży. W jaki sposób należy zaksięgować nabycie takich akcji, a w jaki je wycenić? Dodam, że spółka sporządza sprawozdanie finansowe według MSR – pyta czytelnik.
W dzisiejszej praktyce gospodarczej akcje, oprócz udziałów, należą do najpowszechniej używanych w obrocie instrumentów finansowych. Szczegółowe metody ich wyceny oraz prezentacji są określone w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena" (dalej: MSR 39), jak również w powszechnie obowiązującym akcie prawa polskiego – rozporządzeniu ministra finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (DzU nr 149, poz. 1674 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie instrumentów finansowych).
Powyższe regulacje klasyfikują instrumenty finansowe w kilku kategoriach >patrz tabela.

Klasyfikacja instrumentów finansowych

Rozporządzenie MF
Aktywa finansowe i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
Pożyczki udzielone i należności własne
Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
MSR 39
Aktywa lub zobowiązania finansowe wycenione w wartości godziwej przez wynik finansowy
Pożyczki i należności
Inwestycje utrzymywane do terminu wymagalności
Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
 
Wymienione powyżej rodzaje instrumentów finansowych zarówno w MSR 39, jak i w rozporządzeniu w sprawie instrumentów finansowych różnią się tylko możliwością reklasyfikacji instrumentów pomiędzy poszczególnymi pozycjami. Drobne rozbieżności w nazewnictwie nie mają wpływu na cechy tych instrumentów.
Zgodnie z MSR 39 aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały wyznaczone jako dostępne do sprzedaży lub niebędące:
a) pożyczkami i należnościami;
b) inwestycjami utrzymywanymi do upływu terminu wymagalności;
ani
c) aktywami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez wynik finansowy.

Wprowadzenie do ksiąg

Akcje nabyte przez spółkę wprowadza się do ksiąg rachunkowych na dzień zakupu w cenie nabycia, tj. w wartości godziwej poniesionych wydatków lub przekazanych w zamian innych składników majątkowych. Przy ustalaniu wartości godziwej uwzględnia się poniesione przez jednostkę koszty transakcji, do których zalicza się w szczególności prowizje maklerskie, prowizje za doradztwo, podatki i opłaty wynikające z obowiązujących przepisów. Co ważne, koszty finansowania oraz koszty jednostki poprzedzające nabycie takich akcji nie są objęte wartością godziwą.
W przypadku, gdy spółka zakwalifikowała zakup akcji jako aktywa dostępne do sprzedaży, powinna ująć je następującym zapisem księgowym:
Wn „Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży"
Ma „Rachunek bieżący".

Wartość godziwa – co to oznacza

Wartość godziwa to kwota, za jaką dany składnik aktywów mógłby zostać wymieniony, a zobowiązanie uregulowane na drodze przeprowadzonej na warunkach rynkowych transakcji, pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami. W świetle MSR 39, jednostka – w większości przypadków – ma możliwość przeprowadzenia wiarygodnej wyceny wartości godziwej instrumentu finansowego.
Zasadniczo najlepszym wyznacznikiem wartości godziwej powinna być cena wynikająca z rynku, czyli:
- bieżąca cena kupna posiadanego składnika aktywów,
- bieżąca cena sprzedaży składnika aktywów, który ma zostać nabyty przez jednostkę.
Gdy aktywny rynek nie występuje, MSR 39 pozwala na wyznaczenie wartości godziwej przy zastosowaniu technik wyceny. Celem tej metody jest ustalenie, jak w dniu wyceny kształtowałaby się cena transakcyjna przy bezpośredniej wymianie, której powody wynikają z decyzji gospodarczych podejmowanych w zwykłych okolicznościach.
Tego typu techniki mogą być oparte na:
- danych pochodzących z ostatnich transakcji rynkowych przeprowadzonych bezpośrednio pomiędzy zainteresowanymi stronami,
- analizie zdyskontowanych przepływów pieniężnych,
- bieżącej wartości godziwej podobnego instrumentu, lub
- modelach wyceny opcji.
PRZYKŁAD
15 lutego 2013 r. spółka Alfa S.A. kupiła akcje spółki Beta S.A. za kwotę 1 000 000 zł (10 000 akcji o wartości nominalnej 100 zł każda). Prowizja maklerska od przeprowadzonej transakcji wyniosła 1 proc., czyli 10 000 zł. Spółka zaklasyfikowała akcje jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Pod koniec czerwca 2013 r. cena rynkowa akcji Beta S.A. wynosiła 120 zł za sztukę, natomiast na koniec roku 2014 ich wartość spadła do 50 zł za każdą akcję. Spadek cen akcji spółka potraktowała jako przesłankę do uwzględnienia utraty wartości i zdecydowała o ujęciu odpisu aktualizującego wartość akcji. Pod koniec 2014 r. odnotowano wzrost wartości rynkowej ceny akcji do 110 zł za sztukę.
Spółka sporządza sprawozdanie finansowe zgodnie z zasadami MSR.
Pominięto kalkulację aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego.
Ewidencja księgowa w 2013 roku
1) zakup akcji:
Wn „Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży" 1 000 000 zł
Ma „Rachunek bankowy" 1 000 000 zł
2) podwyższenie ceny zakupu o koszt prowizji maklerskiej
Wn „Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży" 10 000 zł
Ma „Rachunek bankowy" 10 000 zł
3) przeszacowanie wartości akcji do wartości godziwej na koniec pierwszego półrocza
Wn „Przeszacowanie aktywów dostępnych do sprzedaży" 200 000 zł
Ma „Kapitał z aktualizacji wyceny" 200 000 zł
4) ujęcie skutków utraty wartości na dzień 31 grudnia 2013 r.
a) ujęcie skutków poprzedniego przeszacowania
Wn „Kapitał z aktualizacji wyceny" 200 000 zł
Ma „Przeszacowanie aktywów dostępnych do sprzedaży" 200 000 zł
b) zaksięgowanie straty z tytułu utraty wartości w korespondencji z kosztami bieżącego okresu
Wn „Koszty finansowe" 500 000 zł
Ma „Przeszacowanie wartości aktywów dostępnych do sprzedaży" 500 000 zł
 
Ewidencja księgowa w 2014 roku
1) ujęcie skutków wzrostu wartości akcji na 31 grudnia 2014 r.
a) wyksięgowanie skutków utraty wartości stwierdzonej w 2013 roku
Wn „Przeszacowanie aktywów dostępnych do sprzedaży" 500 000 zł
Ma „Przychody finansowe" 500 000 zł
b) zaksięgowanie przeszacowania „w górę" w korespondencji z kapitałem z aktualizacji wyceny
Wn „Przeszacowanie wartości aktywów dostępnych do sprzedaży" 100 000 zł
Ma „Kapitał z aktualizacji wyceny" 100 000 zł
Autor jest konsultantem w Grupie ECA
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA