Administracja

Jak rozliczać wydatki inwestycyjne w samorządach

123RF
Gmina odliczy VAT od inwestycji wykorzystywanej początkowo jedynie do zadań publicznych.

Zgodnie z przepisami Dyrektywy VAT oraz z zasadą neutralności gmina jest uprawniona do odliczenia podatku VAT poprzez tzw. korektę wieloletnią podatku naliczonego w odniesieniu do wydatków inwestycyjnych, jeżeli przy ich pomocy wykonuje czynności opodatkowane. Jest tak również wtedy, gdy wytworzone lub nabyte dobro inwestycyjne było początkowo wykorzystywane wyłącznie na cele działalności niepodlegającej opodatkowaniu, a w okresie korekty zmianie uległ sposób wykorzystania tego dobra w takim zakresie, że będzie ono wykorzystywane przez gminę również do wykonywania czynności opodatkowanych – wynika z Opinii Rzecznik Generalnej Juliane Kokott przedstawionej 19 kwietnia 2018 r. do sprawy C-140/17 Gmina Ryjewo.

Stanowisko organu podatkowego

Gmina wystąpiła o wydanie interpretacji w zakresie podatku VAT. We wniosku wskazała, że w latach 2009-2010 zrealizowała inwestycję polegającą na budowie świetlicy wiejskiej. Poniesione wydatki zostały udokumentowane fakturami VAT. Po oddaniu inwestycji do użytkowania świetlica została nieodpłatnie przekazana w zarząd gminnego ośrodka kultury (GOK) w związku z czym gmina nie odliczyła podatku VAT naliczonego od wydatków na inwestycję. W 2014 r. jednak zaczęła rozważać zmianę sposobu wykorzystania świetlicy.

Planowane rozwiązanie zakładało wycofanie świetlicy z zarządu GOK z powrotem do majątku gminy, a następnie rozpoczęcie jej wykorzystywania w dwojaki sposób: nieodpłatnie – na cele gminnej społeczności (przy organizacji zebrań wiejskich, do realizacji zadań własnych z zakresu kultury, itp.) oraz odpłatnie – w ramach wynajmu na rzecz osób trzecich (przykładowo na imprezy okolicznościowe). Zakładano, że faktyczny sposób wykorzystywania świetlicy (zarówno komercyjnie, jak i nieodpłatnie) będzie uzależniony od zapotrzebowania na obie formy udostępnienia, przy czym gmina nie jest w stanie z góry określić zakresu, w jakim świetlica będzie udostępniana odpłatnie, a w jakim nieodpłatnie. Będzie to uzależnione od popytu na tego typu świadczenia w danym okresie.

Gmina wskazała, że z tytułu odpłatnego wynajmu świetlicy zamierza wystawiać najemcom faktury VAT i odprowadzać wynikający stąd podatek należny, a we wniosku o interpretację zapytała czy w związku z rozpoczęciem wykorzystywania inwestycji do czynności opodatkowanych VAT będzie uprawniona do odliczenia VAT naliczonego w trybie tzw. korekty wieloletniej. Sama stanęła na stanowisku, że takie prawo będzie jej przysługiwało.

Dyrektor izby skarbowej uznał stanowisko gminy za nieprawidłowe. Powołując się na dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wskazał, że warunkiem odliczenia VAT naliczonego jest to, aby podmiot w chwili ponoszenia wydatków działał w charakterze podatnika VAT, tzn. aby dokonywał zakupów dla potrzeb prowadzonej lub planowanej działalności gospodarczej. Tymczasem nabywając towary i usługi celem wytworzenia inwestycji – budowy świetlicy z zamiarem jej nieodpłatnego przekazania gminnemu ośrodkowi kultury – gmina nie nabywała ich do działalności gospodarczej. Nie działała więc w charakterze podatnika VAT. W ocenie organu podatkowego późniejsze wykorzystanie dobra inwestycyjnego do celów działalności gospodarczej niczego tu nie zmienia, nie skutkuje bowiem uznaniem, że gmina w chwili jego nabycia działała w charakterze podatnika VAT.

Wyrok WSA i pytanie do TSUE

Odmienne stanowisko zajął sąd pierwszej instancji, zdaniem którego początkowe przeznaczenie przez podatnika nabytych towarów i usług do wykonywania czynności niepodlegających opodatkowaniu nie pozbawia go do dokonania późniejszego odliczenia VAT naliczonego w razie zmiany przeznaczenia tych towarów lub usług i wykorzystywania ich do wykonywania czynności opodatkowanych. Od powyższego wyroku minister finansów złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowił prowadzone postępowanie zawiesić i zwrócić się w tym zakresie z pytaniem do Trybunału Sprawiedliwości UE.

Opinia rzecznika generalnego

19 kwietnia 2018 r. do przedmiotowej sprawy opublikowana została opinia rzecznika generalnego. W wydanej opinii rzecznik Juliane Kokott podzieliła stanowisko prezentowane przez gminę i WSA stwierdzając, że jeżeli podatnik nabywa pewien towar, który to towar ze swojej istoty może być wykorzystywany także w celach gospodarczych, a podatnik ów nie może jeszcze wykluczyć, że w ciągu okresu korekty w pewnej chwili wykorzysta nabyty towar do uzyskania opodatkowanych obrotów, można jednak domniemywać, że podatnik taki już w chwili nabycia nabył towar jako podatnik posiadający również zamiar ewentualnego późniejszego gospodarczego wykorzystania. Przeciwne rozumowanie zdaniem rzecznik generalnej prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania zakresu odliczenia w zależności od czasowej kolejności sposobu użytkowania.

W ocenie rzecznik generalnej nie ma przy tym znaczenia czy zamiar wykorzystania w przyszłości tego dobra do wykonywania czynności opodatkowanych był przez gminę wyraźnie wskazany już w momencie jego wytworzenia lub nabycia. Nie ma również znaczenia to, że dobro inwestycyjne będzie wykorzystywane do wykonywania czynności zarówno opodatkowanych, jak i niepodlegających opodatkowaniu, i że nie ma możliwości obiektywnego przypisania konkretnych wydatków inwestycyjnych do jednej z wyżej wymienionych grup czynności. Jest to istotne dla potrzeb ustalenia wysokości odliczenia, ale nie dla kwestii uprawnienia do dokonania odliczenia jako takiego.

Komentarz eksperta

Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w Gekko Taxens

Pomimo, że formalnie opinia rzecznika generalnego nie jest wiążąca dla Trybunału, w większości przypadków TSUE przychyla się do takiej analizy i orzeka w taki sam sposób. Gdyby tak było również w tym przypadku, polskie gminy mogłyby zacząć odliczać VAT od inwestycji, w odniesieniu do których zmieniono zakres wykorzystywania. I dotyczy to nie tylko świetlic wiejskich, o których mowa w sprawie gminy Ryjewo, ale wszystkich inwestycji, które z takich czy innych powodów nie były pierwotnie wykorzystywane do działalności opodatkowanej VAT. Dużą część stanowić będą inwestycje nieruchomościowe finansowane ze środków unijnych – z uwagi na obowiązujące samorządy zwykle 5-letnie okresy trwałości projektu wiele z nich nie było początkowo wykorzystywane do działalności komercyjnej, po zakończeniu tego okresu natomiast sposób wykorzystania był zmieniany. Ponieważ w odniesieniu do nieruchomości okres korekty wynosi lat 10, do odzyskania pozostanie blisko połowa.

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL