Patronat honorowy
Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości
Partnerzy strategiczni
Partner

100 lat polskiej gospodarki: porty lotnicze

Najważniejsze lotniska regionalne

Lotnisko w Poznaniu, rok 1931.
NAC
Najstarszym polskim lotniskiem regionalnym jest od 108 lat Gdańsk. O 3 lata młodszy jest poznański port Ławica, który nadal istnieje w tym samym miejscu.

Kolejne najstarsze porty regionalne to Bydgoszcz, Lublin, Łódź i Kraków, który szybko wyrósł na drugi, po Warszawie, najważniejszy port w Polsce.

Gdańsk - międzynarodowy od prawie 100 lat

Pierwszy cywilny port lotniczy w Gdańsku powstał po I wojnie światowej na bazie lotniska wojskowego z 1910 roku, położonego we Wrzeszczu, dawnym Langfuhr. Zarządzany był przez Senat Wolnego Miasta Gdańska.

W latach 20. gdańskie lotnisko było już portem o międzynarodowym charakterze docelowym i tranzytowym. Korzystała z niego min flota powietrzna Niemiecko-Radzieckiego Towarzystwa Lotniczego DERULUFT / Deutsch-Rusische Luftverkehrsgesellschaft, która obsługiwała loty z Berlina do Leningradu i Moskwy i stałe połączenia z Warszawą, Szczecinem, Elblągiem, Malborkiem, Królewcem, Olsztynem i Berlinem.

Pierwszą polską regularną linią lotniczą, jaka wylądowała w Gdańsku był Aerolloyd, który od 5 września 1922 r. Junkersami F-13 latał codziennie na trasie Gdańsk-Warszawa-Lwów. Port obsługiwał w latach 1929-1935 po ok. 1,5 tys. pasażerów rocznie. Po wojnie port funkcjonował nadal oferując loty do Warszawy, Szczecina, Katowic i Rzeszowa, a w sezonie letnim do Sztokholmu, Budapesztu, Berlina, Warny i Burgas.

W 1975 r. uruchomiono port w Rębiechowie oddalonym o 10 km od Gdańska i 23 km od Gdyni. W 1993 roku port został przekształcony w spółkę prawa handlowego. Dzisiaj gdańskie lotnisko jest 3. co do wielkości portem w Polsce i w 2017 roku odprawiło się tam 4,61 mln pasażerów.

Poznań - pomogły targi

Lotnisko na terenie wsi Ławica powstało w 1913 roku. Miało być bazą dla samolotów strzegących wschodniej części ówczesnych Niemiec. 6 stycznia 1919 r. lotnisko zostało zdobyte przez powstańców wielkopolskich wraz ze sprzętem o wartości 200 mln ówczesnych marek niemieckich. Przejęte zostało 26 sprawnych samolotów oraz ok. 400 rozmontowanych. W 1921 r. powstało tu pierwsze w Polsce przedsiębiorstwo lotnicze dla przewozów pasażerskich — Aerotarg i wystartowała pierwsza linia lotnicza Aerotarg, która podczas Targu Poznańskiego łączyła to miasto w Gdańskiem i Warszawą. W 1925 r. ruszyło lotnisko cywilne, które funkcjonowało do wojny. Port ruszył ponownie w 1945 roku, uruchomiono z niego połączenia krajowe i zagraniczne.

W 2017 roku poznańskie lotnisko odprawiło 1,85 mln pasażerów.

Bydgoszcz - zmienne szczęście

Lotnisko w Bydgoszczy powstało podczas I wojny światowej, a w styczniu 1920 r. przejęły je wojska wielkopolskie na mocy traktatu wersalskiego, więc do końca lat 20. stacjonowało tam wojsko polskie. Loty cywilne ruszyły w 1929 roku, kiedy LOT zaczął latać do Gdańska, Warszawy i Poznania. Po wojnie loty zostały wznowione, potem ponownie nastąpiła przerwa na lata 60., a rejsy ruszyły dopiero w 1981 r. Na krótko uruchomiono wówczas połączenia z Poznaniem i Gdańskiem, ale najdłużej funkcjonowało połączenie Bydgoszcz-Warszawa. Dzisiaj jest to Międzynarodowy Port Lotniczy w Bydgoszczy, a w 2017 roku lotnisko w Bydgoszczy obsłużyło 331 tys. pasażerów.

Kraków - port z największymi możliwościami

Początki lotnictwa w Balicach sięgają lat 30. XX w., kiedy to właściciel majątku Balice, książę Hieronim Radziwiłł, wyznaczył pole koniczyny na lądowisko dla swojego samolotu RWD-13. Kilka dni przed wybuchem II wojny światowej do Balic przebazowano samoloty II Pułku Lotniczego z Rakowic. 1 wrzesień 1939 r. zapisał się bohaterstwem polskich lotników – ówczesny ppor. pil. Władysław Gnyś, startując z Balic, zapisał się na kartach historii, jako pierwszy aliancki pilot, który zestrzelił hitlerowski samolot. W tej samej bitwie powietrznej został zestrzelony kpt. pil. M. Medwecki, dowódca III dywizjonu 2 Pułku Lotnictwa. 

W okresie okupacji lotnisko było użytkowane przez Niemców. W latach 50. wybudowano pierwszy betonowy pas startowy.

28 lutego 1964 r. rozpoczęła się historia cywilnego lotniska, w 1995 r. nadano Portowi Lotniczemu Kraków-Balice imię Jana Pawła II.  W 2007 roku wprowadzono nazwę handlową Kraków Airport im. Jana Pawła II. 29 lutego o godz. 9.30 wylądował tu pierwszy rejsowy samolot – Polskich Linii Lotniczych LOT z Warszawy.  

Pierwszy rejs transatlantycki miał miejsce 7 grudnia 1997 r. Rok później, 29 kwietnia 1998 r. po raz pierwszy wylądował Boeing 747-400,  izraelskich linii lotniczych El Al. W 2004 r. Germanwings i EasyJet - jako pierwsze tanie linie lotnicze rozpoczęły loty z Krakowa. W latach 2005-2008 r. była tu baza lotnicza SkyEurope, a od 2013 r. jest baza lotnicza Ryanair. Pierwszy milion pasażerów został obsłużony w 2005 r., 3-milionowy pasażer skorzystał z lotniska w 2007 r., a 5-milionowy w 2017 r. W 2018 r. lotnisko prognozuje przekroczenie liczby 6 mln. 

Od 2017 r. po raz pierwszy możliwe są loty na 4 kontynenty: do Europy, Afryki, Azji, Ameryki Północnej. Loty prosto z Krakowa oferuje w 2018 r. łącznie 22 przewoźników. 

Łódź - pech i inwestycje

Łódzki Lublinek powstał 13 września 1925 roku. Dwa lata później uruchomiono stamtąd połączenia z Poznaniem, Lwowem, Warszawą i Wilnem. Podczas wojny Niemcy zrobili tam lotnisko wojskowe budując liczący 1,2 tys, metrów pas startowy. A skoro nie zostało zniszczone, to już w 1945 stało się ważnym węzłem komunikacyjnym z lotami na trasie Łódź-Kraków-Rzeszów-Lublin-Poznań-Katowice-Łódź-Warszawa. Chwilę później ruszyły loty do Gdańska, Krakowa i Wrocławia. Wówczas ruch lotniczy z Łodzi stanowił ok. jednej piątej wszystkich połączeń krajowych. Do 1958 Lublinek było drugim portem lotniczym po Okęciu, z 40 tys. pasażerów rocznie.

Pod koniec lat 50. zlikwidowano regularne połączenia pasażerskie z Lublinka uznając, że głównym portem lotniczym w Polsce ma być warszawskie Okęcie. Na początku lat 90. rozpoczęto starania o ponowne przywrócenie na Lublinku ruchu pasażerskiego, a decyzją prezydenta Łodzi, Grzegorza Pałki powstało tam lotnisko dyspozycyjne, obsługujące mały ruch pasażerski (awionetki, taksówki powietrzne). Remont i wydłużenie dróg startowych pod koniec lat 90 umożliwił przyjmowanie większych samolotów.

19 kwietnia 1999 r. planowano pierwszy regularny lot do portu lotniczego Warszawa-Okęcie ostatecznie wystartowały 2 dni później  i szybko zostały zawieszone. Powróciły 7 maja 2001 r. i to 3 razy dziennie. Uruchomiono również loty do Kolonii, które zostały zawieszone po 6 miesiącach. Ciosem dla Lublinka było wpisanie do traktatu akcesyjnego statusu lotniska miejskiego, co nałożyło spore ograniczenia. W 2017 r. lotnisko w Łodzi odprawiło 207 tys. pasażerów.

Lublin

Decyzja o budowie lotniska zapadła w roku 1934. W rok później na terenie 145 ha rozpoczęto jego budowę. Powstały hangary, pomieszczenia techniczne, podziemna baza paliwowa i budynek administracyjno internatowy dla cywilnej szkoły pilotów. Inauguracja lotniczej infrastruktury nastąpiła 4 czerwca 1939 roku z udziałem Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Wraz z lotniskiem rozpoczęła także działalność szkoła lotnicza, której fundatorami byli pracownicy Komunalnych Kas Oszczędnościowych.

Niemcy zbombardowali szkołę, a Rosjanie w lipcu 1944 roku pozostałe budynki. Po drugiej wojnie światowej trawiaste lotnisko w Świdniku wykorzystywane było przez ZAKŁAD WSK „PZL – Świdnik” i powstały w 1953 roku Aeroklub Robotniczy w Świdniku. Lotnisko Lublin w takim kształcie, jak jest to obecnie, to efekt wieloletnich starań, które uwieńczone zostały podpisaniem 21 grudnia 2007 roku promesy zezwolenia na utworzenie cywilnego lotniska w Świdniku.

Po niespełna trzech miesiącach Spółka Akcyjna Port Lotniczy Lublin kupiła pierwszą nieruchomość w gminie Wólka. W maju 2008 roku ogłoszony został konkurs na wykonanie koncepcji architektoniczno-urbanistycznej portu lotniczego, który wygrało konsorcjum Sener-ARE-Polconsult. W czerwcu 2008 roku zapadła decyzja Komisji Europejskiej o przyznaniu środków unijnych na budowę lotniska w Świdniku w kwocie 296,6 mln zł przy kosztach całkowitych pół miliarda złotych. 31 października 2012 roku Lotnisko Lublin otrzymało pozwolenie od Wojewódzkiego Inspektoratu Budowlanego na użytkowanie terminala, drogi startowej, drogi kołowania, płyty postojowej, bazy paliw, peronu przystanku kolejowego i pozostałych obiektów budowlanych. Oficjalne otwarcie odbyło się 17 grudnia, a w dzień później wystartował stamtąd pierwszy samolot Wizz Aira. Na rok 2035 przewiduje się, że Port Lotniczy Lublin będzie obsługiwał rocznie 2,4 miliona pasażerów. W 2017 r. obsłużył ich 430 tys.

Źródło: rp.pl

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL