Dotąd wydobycie surowców – węgla, ropy i gazu – łączono co najwyżej ze słabymi wstrząsami określanymi jako sejsmiczność indukowana. Teraz badacze z amerykańskiej Służby Geologicznej podejrzewają, że naprężenia związane z wydobyciem ropy wywołały serię silnych trzęsień na zachodnim wybrzeżu USA. W jednym z nich, w 1933 roku, zginęło od 115 do 120 osób. To pierwszy raz, gdy działalność wydobywcza jest łączona z tak katastrofalnymi w skutkach zjawiskami tego typu.

Historycznym danym przyjrzeli się Sue Hough i Morgan Page z U.S. Geological Survey. Zespół sejsmologów zebrał informacje o pozwoleniach na prace wydobywcze w tym regionie stanu, a także rzeczywistych odwiertach od 1915 roku do wczesnych lat 30. ubiegłego wieku. Korelację z trzęsieniami ziemi następującymi tuż po tych pracach wykryto w aż 13 przypadkach.

Jednym z najbardziej jaskrawych przykładów jest wspomniane trzęsienie ziemi w Long Beach, na południowym skraju Los Angeles. Rozpoczęło się 10 marca 1933 roku tuż przed godziną 18. Miało magnitudę 6,4, a w skali Mercallego określającej intensywność i skutki kataklizmu sięgnęło VIII stopnia (poważne, rozległe zniszczenia).

Uszkodzonych lub całkowicie zawalonych zostało wtedy wiele budynków, a straty oszacowano na 40 mln ówczesnych dolarów. Zawaliło się wówczas 230 budynków szkół – gdyby ziemia zatrzęsła się kilka godzin wcześniej, liczba ofiar byłaby znacznie większa. To zresztą po tym kataklizmie w Kalifornii podjęto decyzję o budowaniu szkół odpornych na wstrząsy sejsmiczne.

Teraz Hough i Page twierdzą, że za ten kataklizm odpowiadają ludzie, którzy rozpoczęli jednoczesne wiercenia w poszukiwaniu ropy.

– Dotąd właściwie wszyscy przyjmowali, że trzęsienia ziemi w regionie Los Angeles są zjawiskami naturalnymi, a nie indukowanymi (spowodowanymi działalnością człowieka – red.). I że te wywołane przez ludzi albo są bardzo słabe, albo wcale się nie zdarzają – mówi Hough.

Tak było, gdy naukowcy z U.S. Geological Survey oraz California Institute of Technology badali trzęsienia ziemi w tym rejonie po 1935 roku. Wyniki opublikowali przed rokiem. Nie znaleźli dowodów na to, że wiercenia mają coś wspólnego z trzęsieniami.

Naukowcy przyznają, że od tych czasów zmieniły się techniki wydobywcze – ropa zamiast być zasysana, jest obecnie wypompowywana dzięki doprowadzaniu gazu i cieczy (wody), co ogranicza zapadanie się warstw ziemi.

Połączenie działalności wydobywczej z trzęsieniami nabrało jednak znaczenia wraz z obserwacjami w Teksasie i Oklahomie. Tam aktywność sejsmiczna wzrosła prawdopodobnie na skutek szczelinowania hydraulicznego – techniki używanej m.in, do pozyskiwania gazu łupkowego. W jedynym takim przypadku trzęsienie ziemi wywołane wydobyciem surowców spowodowało śmierć jednej osoby w 1984 roku w Uzbekistanie. Wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania nowych technik wydobywczych traktowane są jednak często jako efekt działań lobbystów.

– Z pewnością dobrze to udokumentowali i istnieje możliwość, że tak duże trzęsienia ziemi są indukowane – przyznaje prof. Bill Barnhart, geofizyk z Uniwersytetu Iowy. – Ale jakiejkolwiek definitywnej odpowiedzi nie podamy z powodu niemożności przeprowadzenia obserwacji.