Ustawa o służbie cywilnej reguluje kwestie szkolenia oraz rozwoju członków korpusu służby cywilnej (dalej sc). Sformułowanie przepisu art. 106 „członek korpusu służby cywilnej uczestniczy w szkoleniach w służbie cywilnej" wskazuje, że jest to nie tyle możliwość, ile jego obowiązek.
Centralne, powszechne i indywidualne
Wyróżnia się następujące rodzaje szkoleń:
- szkolenia centralne – planowane, organizowane i nadzorowane przez szefa służby cywilnej. Ten rodzaj szkoleń dotyczy zagadnień istotnych dla całej służby cywilnej, np. wsparcia realizacji zadań służby cywilnej, upowszechniania zasad służby cywilnej oraz zasad etyki;
- szkolenia powszechne – planowane, organizowane i nadzorowane przez dyrektora generalnego urzędu. Ich celem jest rozwijanie wiedzy i umiejętności członków korpusu służby cywilnej z zakresu zagadnień powszechnie występujących w urzędach, których znajomość jest niezbędna do prawidłowego wykonywania przez nich zadań w służbie cywilnej;
- szkolenia w ramach indywidualnego programu rozwoju zawodowego członka korpusu służby cywilnej – planowane, organizowane i nadzorowane przez dyrektora generalnego urzędu w porozumieniu z zatrudnionym w danym urzędzie członkiem korpusu służby cywilnej. Szkolenia w ramach indywidualnego programu rozwoju zawodowego członka korpusu służby cywilnej organizuje się w celu nabycia przez niego wiedzy lub umiejętności określonych w tym programie;
- szkolenia specjalistyczne – planowane, organizowane i nadzorowane przez dyrektora generalnego urzędu, obejmujące tematykę związaną z zadaniami urzędu. Szkolenia specjalistyczne służą pogłębianiu oraz uaktualnianiu wiedzy i umiejętności członków korpusu służby cywilnej w zakresie związanym z zadaniami urzędu.
W kwestiach organizacyjnych szkoleń centralnych decydujący głos ma szef służby cywilnej, który ustala coroczny plan szkoleń. Ustawa przewiduje w zakresie planowania oraz organizowania wspomnianych szkoleń współpracę z Krajową Szkołą Administracji Publicznej.
Bezpłatne, w godzinach pracy
Indywidualny plan szkoleń ustala bezpośredni przełożony odrębnie dla każdego członka korpusu służby cywilnej (z wyjątkiem osób zajmujących wyższe stanowiska w sc). Na jego podstawie członkowie korpusu sc są kierowani na szkolenia. Wcześniej musi jednak zaakceptować ten plan osoba kierująca komórką organizacyjną i zatwierdzić dyrektor generalny urzędu.
W kwestiach organizacyjnych przewidziano również uprawnienia dla prezesa Rady Ministrów. Może on bowiem określić, w drodze zarządzenia, szczegółowy sposób ustalania indywidualnego programu rozwoju zawodowego członka korpusu służby cywilnej.
Podkreślenia wymaga fakt, iż uczestnictwo członka korpusu sc w szkoleniach przewidzianych dla służby cywilnej jest traktowane na równi z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych. Wydaje się, iż wspomniany przepis jest naturalny w świetle obligatoryjności szkoleń. Kwestię bezpłatności szkoleń dla członków służby cywilnej uregulowano ustawowo. Co więcej, w wyjątkowych przypadkach dyrektor generalny urzędu może wyrazić zgodę na pokrycie przez urząd, w całości lub w części, kosztów uczestnictwa członka korpusu służby cywilnej w szkoleniach i zajęciach innych niż przewidziane dla służby cywilnej.
W ustawie o służbie cywilnej uregulowano także w sposób ogólny kwestię aplikacji prawniczej. Dyrektor generalny urzędu może bowiem skierować członka korpusu służby cywilnej mającego wykształcenie prawnicze na aplikację legislacyjną. Aplikacja legislacyjna trwa dziesięć miesięcy i kończy się egzaminem. Jest ona prowadzona przez Rządowe Centrum Legislacyjne. Kwestie organizacyjne dotyczące aplikacji prawniczej są uregulowane w odrębnym rozporządzeniu.
Skąd pieniądze
Odnosząc się do kwestii finansowych, czyli pokrywania kosztów organizacji szkoleń, przewiduje się dwa podstawowe rodzaje środków pieniężnych:
- środki wyodrębnione w budżetach poszczególnych urzędów dla finansowania szkoleń powszechnych, szkoleń w ramach indywidualnego programu rozwoju zawodowego urzędnika służby cywilnej oraz szkoleń specjalistycznych;
- środki rezerwy budżetowej przeznaczonej na szkolenia członków korpusu służby cywilnej dla finansowania szkoleń centralnych.
Zagadnienia szczegółowe dotyczące warunków organizowania i prowadzenia szkoleń są uregulowane w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 24 czerwca 2015 r. (patrz podstawa prawna). Określono w nim w szczególności: kryteria, jakie muszą spełniać podmioty, którym powierza się prowadzenie szkoleń, oraz sposób i warunki oceny prowadzonych szkoleń.
Ważne
Nowelizacja ustawy o służbie cywilnej z 30 grudnia 2015 r. nie wprowadziła w zasadzie żadnych zmian w zakresie szkoleń w służbie cywilnej.
podstawa prawna: ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (tekst jedn. DzU z 2014 r., poz. 1111 ze zm.)
podstawa prawna: rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 24 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w służbie cywilnej (DzU z 2015 r., poz. 960)
Komentarz
Paweł Sowisło, Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych P.J. Sowisło & Topolewski S.K.A.
Rozwój umiejętności członków służby cywilnej jest niezwykle istotny dla sprawnego funkcjonowania administracji w naszym kraju. I o ile ustawa o służbie cywilnej wydaje się tworzyć w tym zakresie dogodne ramy, o tyle właściwe funkcjonowanie systemu szkoleń jest już zależne od praktyki i ludzi, którzy ją na co dzień tworzą.
Przykładowe szkolenia organizowane przez Krajową Szkołę Administracji Publicznej
- Zasady udostępniania, odmowy udostępniania oraz ponownego wykorzystania informacji publicznej
- Legislacja dla nieprawników
- Twórczość w urzędzie, czyli prawo autorskie a instytucja publiczna
- Budżetowanie zadaniowe w administracji publicznej
- Przeprowadzanie wewnętrznych i zewnętrznych ocen działalności kontrolnej w administracji rządowej
- Rachunkowość i sprawozdawczość finansowa jednostek gospodarczych oraz jednostek sektora finansów publicznych posiadających osobowość prawną
- Pomoc publiczna w okresie programowania 2014–2020
- Zarządzanie dokumentacją w administracji publicznej
- Bezpieczeństwo teleinformatyczne w urzędzie
Więcej: www.ksap.gov.pl
