W wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów opublikowano przygotowane przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii założenia do nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. To znak, że udało się w rządzie osiągnąć kompromis i projekt został skierowany do dalszych prac. Nie wszystkie pierwotne propozycje resortu rozwoju znalazły poparcie innych ministerstw.
Z założeń wynika, że pojawią się nowe formy pochówku prochów zmarłych. Można będzie rozsypać je na polu pamięci, pod warunkiem, że będzie ono zorganizowane na terenie cmentarza. Szczegóły urządzania pól, informowania o personaliach osób, których prochy zostaną rozsypane, a także odpowiedzialność zarządcy cmentarza za utrzymanie takich miejsc zostaną doprecyzowane w projekcie.
Czytaj więcej
Od pewnego czasu można zauważyć, że coraz więcej osób rezygnuje z tradycyjnej formy pochówku bliskich. Zamiast nagrobków wybierają kolumbaria, któr...
Samorząd zdecyduje, czy i gdzie można rozsypać prochy zmarłych
Resort rozwoju proponuje, by rozsypywanie prochów poza cmentarzami możliwe było tylko w miejscach wyznaczonych przez gminy oraz na morzu z pokładu łodzi czy statku. Chodzi o zachowanie odległości od brzegu.
„Gmina, jako podmiot odpowiedzialny za zapewnienie miejsc pochówku najlepiej oceni, czy i gdzie takie miejsce powinno powstać. Rozwiązanie wprowadza nową możliwość pochówku jednocześnie nie jest zobowiązaniem dla gminy, aby takie miejsce wyznaczyć” – czytamy w założeniach do projektu nowelizacji.
Możliwe będzie stosowanie biourn. Dziś, przez brak odpowiednich przepisów, są wątpliwości, czy można ich używać. Ustawa określi oznaczanie miejsc, w których można będzie chować biourny oraz sposób pielęgnacji roślin, które z niej wyrosły, oraz tych, pod którymi ekologiczna urna zostanie pochowana.
Przesądzone zostanie w projekcie, że miejsce nasadzenia nie jest grobem w rozumieniu ustawy i nie powoduje ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości przez jej właściciela lub zarządcę. Rozważenia, w ocenie MRiT, wymaga możliwość oznaczania roślin lub prowadzenia ewidencji osób, których prochy zostały wykorzystane przy nasadzeniu.
MRiT zapowiada, że w projekcie nowelizacji znajdą się też zasady wykonywania woli zmarłego, co do traktowania jego zwłok i pochówku.
Czytaj więcej
Resort rozwoju chciałby dopuścić inne niż tradycyjne formy pochówku, z rozsypywaniem popiołów w miejscu ważnym dla zmarłego czy trzymaniem urny w d...
Zmiany w ustawie dotyczą nie tylko nowych form pochówku
Lista zapowiadanych zmian w pochodzącej z 1959 roku ustawie o cmentarzach jest długa. Obejmą one też dochowywanie urn do grobów rodzinnych, funkcjonowanie cmentarzy, balsamowanie i konserwowanie zwłok, ekshumacje. MRiT zapowiada też uspójnienie zasad funkcjonowania domów pogrzebowych i nadzoru sanitarnego nad przechowywaniem i przygotowaniem do pochowania zwłok.
Resort chce też wypełnić lukę w przepisach, dotyczących zakładania czy rozszerzania cmentarzy, a także rozstrzygnąć kwestię odległości zabudowy od grobu. Dzisiaj te odległości są mierzone od granicy cmentarza. Projekt rozróżnia powierzchnię grzebalną, przeznaczoną na zwłoki i szczątki, oraz pozostałą część cmentarza, służącą nowym formom pochówku, administracji i komunikacji. Granice powierzchni grzebalnej, zgodnie z założeniami, ustali plan miejscowy. Urny i rozsypane prochy nie zagrażają zdrowiu, więc nie będą podstawą wyznaczenia strefy sanitarnej. Ustawa nie wprowadza nowych odległości, lecz będą one liczone od powierzchni grzebalnej lub indywidualnego grobu, a od granicy cmentarza – gdy plan nie ustali powierzchni grzebalnej.
Czytaj więcej
Na polskich cmentarzach nawet grób weterana wpisany do ewidencji Instytutu Pamięci Narodowej może zostać zlikwidowany lub wykorzystany do ponownego...
Nie będzie urn na kominku ani wisiorków z prochami
W poprzedniej wersji projekt MRiT dopuszczał możliwość przechowywania urny w domu czy też sytuowania kolumbariów poza cmentarzami, co pozwoliłoby na chowanie urn nie tylko na terenie cmentarzy, ale też np. na terenie ogrodu w rodzinnym mauzoleum. Umożliwiał też rozsypywanie popiołów tak na terenie „ogrodów pamięci”, jak i w górach czy nad morzem, czy w innym, ważnym dla zmarłego miejscu. Przechowywanie ludzkich prochów miało być też możliwe w „obiektach pamięci”, mających postać biżuterii.
Brak tych rozwiązań w założeniach, które znalazły się w wykazie prac legislacyjnych rządu wskazuje, że były one zbyt kontrowersyjne dla kierujących innymi resortami. Konieczność zmian ustawy o cmentarzach jest sygnalizowana przez różne środowiska od wielu lat. Dotąd nikomu nie udało się wprowadzić zmian w archaicznej ustawie o cmentarzach. Polska dopuszczając pochówek tylko na cmentarzu w trumnie czy tradycyjnej urnie jest w tym obszarze w tyle za rozwiązaniami funkcjonującymi w innych krajów europejskich.
- Od lat 50., kiedy przyjmowano ustawę o cmentarzach, wiele się w tym obszarze zmieniło. Inne są dziś oczekiwania społeczne, co do możliwości godnego upamiętnienia osób zmarłych. Cieszę się, że udało nam się porozumieć w tej sprawie. Mam nadzieję, że wprowadzimy zmiany, na które czeka wielu ludzi i zapewnimy prawo do wypełnienia woli zmarłych – tłumaczy Tomasz Lewandowski, wiceminister rozwoju i technologii, odpowiedzialny za projekt.
Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to II kwartał 2027.