Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie zmiany wprowadzono w procedurze ubiegania się o zasiłek opiekuńczy?
- W jaki sposób nowe przepisy usprawniają składanie wniosków i wpływają na elektronizację procesu?
- Kto i w jakich okolicznościach ma prawo do otrzymania tego świadczenia?
- Jakie są ogólne zasady dotyczące wysokości oraz maksymalnego okresu wypłaty zasiłku opiekuńczego?
Jak poinformowała kancelaria prezydenta, Karol Nawrocki podpisał ustawę z 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Chodzi o zasiłek opiekuńczy przyznawany na opiekę nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny. Ustawa ma charakter deregulacyjny i porządkujący proces składania wniosków. Nowe przepisy umożliwią składanie elektronicznych wniosków do ZUS za pośrednictwem pracodawców i biur rachunkowych.
Czego dotyczy nowelizacja ustawy?
Obecnie, aby rozpocząć procedurę, konieczne jest złożenie wniosku w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego. Do wniosku dołącza się niezbędne dokumenty. Gdy płatnikiem zasiłku jest ZUS, wniosek może być przekazany za pośrednictwem płatnika składek (np. pracodawcy) lub bezpośrednio przez ubezpieczonego.
Jak czytamy w uzasadnieniu do ustawy, obecny sposób przekazywania wniosków o zasiłek opiekuńczy jest odbierany przez płatników składek jako uciążliwy. Wynika to z tego, że część dokumentów potrzebnych do ustalenia prawa do zasiłku trzeba przekazywać oddzielnie. Co więcej, zaświadczenie płatnika składek może być przekazane w formie elektronicznej, jednak wniosek o zasiłek opiekuńczy pracownika złożony za pośrednictwem pracodawcy musi być złożony w oryginale (w formie papierowej) bezpośrednio w terenowej jednostce organizacyjnej ZUS albo wysłany tradycyjną pocztą.
Czytaj więcej
W 2026 r. ZUS automatycznie wypłaci świadczenie przysługujące niektórym emerytom. Chodzi o dodatek pielęgnacyjny, który w tym miesiącu został zwalo...
Ponadto gdy płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, te osoby nie mogą przekazywać do nich wniosków o zasiłek w formie elektronicznej za pośrednictwem wewnętrznych systemów (np. maila), tylko papierowo z własnoręcznym podpisem. Nie ma również możliwości złożenia wniosku drogą elektroniczną w formie skanu.
Nowelizacja ustawy wprowadza podział w zależności od tego, kto wypłaca zasiłek. Jeśli płatnikiem zasiłku jest pracodawca, ubezpieczony będzie mógł złożyć wniosek nie tylko papierowo, ale również elektronicznie, np. za pośrednictwem wewnętrznych systemów jak poczta elektroniczna, czy też system kadrowo-płacowy, oraz jako skan dokumentu. Jeśli płatnikiem zasiłku jest ZUS, postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku będzie wszczynane na wniosek złożony w postaci papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego. Ustawa wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.
Kto może otrzymać zasiłek opiekuńczy i kiedy przysługuje świadczenie?
Zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym ZUS, gdy konieczne jest osobiste sprawowanie opieki nad:
- dzieckiem w wieku do 8 lat w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, a także w razie choroby niani albo dziennego opiekuna,
- zasiłek można otrzymać również wtedy, gdy małżonek ubezpieczonego lub rodzic dziecka stale opiekujący się dzieckiem nie może wykonywać tej opieki z powodu porodu, choroby albo pobytu w szpitalu lub innym zakładzie leczniczym,
- prawo do świadczenia przysługuje także w przypadku konieczności opieki nad chorym dzieckiem do 14. roku życia lub chorym dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami dotyczącymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki (w takich przypadkach zasiłek może przysługiwać do ukończenia przez dziecko 18 lat, również wtedy, gdy drugi opiekun nie może sprawować opieki z powodu porodu, choroby lub hospitalizacji),
- zasiłek może też otrzymać osoba, która musi zająć się innym chorym członkiem rodziny – małżonkiem, rodzicem, rodzicem dziecka, ojczymem, macochą, teściem, dziadkiem, wnukiem, rodzeństwem lub dzieckiem powyżej 14. roku życia. W takim przypadku konieczne jest jednak pozostawanie z chorym we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania opieki.
Czytaj więcej
13 kwietnia 2026 roku w życie wejdą nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich. Mają one doprecyzować pojęcia pracy zarobkowej i aktywności niezgo...
Zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie w przypadku, gdy nie ma innych członków rodziny, którzy mogliby zająć się daną osobą, przy czym ta zasada nie obowiązuje w odniesieniu do chorego dziecka do lat 2. Świadczenie nie przysługuje osobom przebywającym na urlopie bezpłatnym lub wychowawczym. Nie otrzymają go również osoby tymczasowo aresztowane ani odbywające karę pozbawienia wolności.
Jak ubiegać się o zasiłek, ile wynosi i jak długo można go pobierać?
Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, trzeba uzyskać zwolnienie lekarskie na opiekę nad chorym członkiem rodziny oraz złożyć wniosek. W przypadku opieki nad członkiem rodziny jest to formularz Z-15B. Dokumentację składa się do ZUS albo do pracodawcy, zależnie od tego, kto wypłaca świadczenie.
Zasiłek opiekuńczy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku. W przypadku pracownika podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone w ciągu ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Dla osób niebędących pracownikami podstawę stanowi przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy poprzedzających powstanie niezdolności. Świadczenie jest wypłacane za każdy dzień sprawowania opieki, także za dni ustawowo wolne od pracy.
Przy opiece nad dzieckiem do 14. roku życia zasiłek przysługuje za okres sprawowania opieki, nie dłużej jednak niż przez 60 dni w roku kalendarzowym. Jeśli opieka dotyczy innego członka rodziny albo dziecka powyżej 14 lat, świadczenie można pobierać maksymalnie przez 14 dni w roku. Jednocześnie łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego na dzieci i innych członków rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby osób wymagających opieki.
Czytaj więcej
Mija rok od wprowadzenia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Dłuższy nawet o 15 tygodni, pełnopłatny urlop przysługuje rodzicom wcześniaków. Sk...
