Tytuł „Poza twarzą” wyznacza perspektywę szerszą niż sam gatunek portretu. Człowiek pojawia się tu nie tylko w podobiźnie, lecz również w krajobrazie, w scenie rodzajowej czy martwej naturze. – Wystawa porusza się między wizerunkiem a doświadczeniem, między reprezentacją a pamięcią, między fizyczną obecnością postaci a jej rozproszeniem w świecie rzeczy, natury i czasu – tłumaczy kurator, Wojtek Piotr Onak. – Całość została pomyślana jako opowieść o zmianach spojrzenia. Od XIX-wiecznej podobizny, przez symboliczne i psychiczne zagęszczenie Młodej Polski, po współczesne formy myślenia o człowieku przez ciało, pamięć, czas i zanik. Kurator odwołuje się do charakterystyki malarstwa poszczególnych okresów, ale wymyka się linearnej narracji znanej z muzeów. Płótna polskich klasyków zawisną w salach, gdzie jeszcze kilka miesięcy temu eksponowane były pop-artowe dzieła Andy’ego Warhola, a wcześniej projekty Gianniego Versace czy awangardowe kreacje Iris van Herpen. Kontekst galerii popkultury jest zaproszeniem do spotkania z mistrzami i mistrzyniami portretu bez sztywnych definicji i porządku historii sztuki – wszystko po to, by z ich twórczości wydobyć aktualność i emocje adekwatne do naszych własnych doświadczeń.

Zmiana spojrzenia

Przykładem tego podejścia będzie ekspozycja w pierwszej sali Pop Culture Gallery, gdzie punktem wyjścia będzie relacja mistrza i ucznia – Jana Matejki i Stanisława Wyspiańskiego. Postacie i prace dwóch wielkich krakowskich artystów znaczą koniec i początek ważnych okresów artystycznych, ale kuratora interesuje przede wszystkim szczególny moment zagęszczenia idei i przemian języka obrazu. – Matejko reprezentuje monumentalną wizję historii, Wyspiański kreuje perspektywę bardziej osobistą, ekspresyjną, zaglądając w głąb człowieka. W tej osi mieszczą się także pytania o rolę artysty, o przejście między epokami i o zmianę samego spojrzenia – mówi Wojtek Piotr Onak.

Przestrzenią, w której dokonuje się ta zmiana perspektywy, jest wieś i – szerzej – natura. W kolejnej części ekspozycji kurator sięga m.in. po dzieła Jacka Malczewskiego: „Chłop w kożuchu”, „Elenai”, tryptyk „Mój koncert”, a także pejzaże i martwe natury Leona Chwistka, Fryderyka Pautscha, Tymona Niesiołowskiego czy Kazimierza Puchały. Zgodnie z tytułem wystawy, ludzka obecność ukazywana jest tutaj nie tylko poprzez frontalne przedstawienie postaci; uwidacznia się również w efektach ludzkiej pracy, krajobrazie, przedmiotach. – Wieś odsłania się jako miejsce życia, wyobraźni i projekcji – mówi Wojtek Piotr Onak – przestrzeń codzienności, ale też nośnik polskich fantazmatów o wspólnocie, naturze, stracie i trwaniu.

Co artyści widzą w lustrze

Portret i autoportret to gatunki rozpięte między oficjalną i komercyjną rolą sztuki a twórczością osobistą, wręcz intymną. Szczególnie interesujące okazują się dokonywane przez artystki i artystów próby uchwycenia na płótnie samych siebie. Wybrane przez kuratora prace prezentują całe spektrum strategii: od kreowania wizerunku po proces samopoznania. Malarska podobizna odtwarza wygląd postaci przetworzony przez styl artystyczny, ale przede wszystkim emocje, pokazując stany psychiczne, temperament, status społeczny. Te niuanse publiczność będzie mogła prześledzić w autoportretach i portretach Jacka Malczewskiego, Damazego Kotowskiego, Leopolda Gottlieba, Włodzimierza Buczka, Czesława Kiełbińskiego, Marii Markowskiej, Allana Rzepki, Alojzego Siweckiego czy Stanisława Wójtowicza, a także portretach autorstwa Leona Chwistka, Zofii Leśniak, Blanki Mercère, Władysława Jarockiego, Władysława Ludomirskiego, Józefa Mehoffera, Wacława Taranczewskiego i Stanisława Wiśniewskiego.

Wojtek Piotr Onak w tkankę wystawy wprowadza także wybór prac współczesnych. Ten kuratorski komentarz służy z jednej strony przełamaniu standardowej, historycznej narracji, z drugiej – z dzieł z kolekcji TPSP wydobywa to, co uniwersalne i aktualne. Bardzo ciekawym zabiegiem jest zestawienie prac z okresu Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego z instalacją Daniela Rycharskiego pt. „Ogród zimowy 3”. – Ta praca otwiera dialog z historycznym obrazem wsi poprzez język, który sam artysta wiąże ze śmiercią wsi, umieraniem tradycyjnego rolnictwa i zanikiem kultury chłopskiej wypieranej przez model przemysłowy – mówi kurator. – W tle pozostaje także pierwszy Ogród zimowy, zbudowany z mieszkańcami Kurówka z nieużywanych części maszyn i narzędzi rolniczych przekształconych w kolorowe metalowe kwiaty. Z kolei część ekspozycji poświęconą portretom i autoportretom rozszerzy prezentacja prac Magdaleny Abakanowicz i Romana Opałki.

Sztuki piękne bliżej ludzi

Między historią Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie a programem wystawienniczym realizowanym przez Stary Browar w Poznaniu rysuje się ważne połączenie. Wojtek Piotr Onak jako jeden z wątków projektu „Poza twarzą” wykorzystuje temat „rozszerzania pola odbioru i budowania relacji pomiędzy obrazem a codziennością”. Założone w 1854 r. TPSP wypracowało nowoczesny model mecenatu, a poprzez wydawanie premii (rycin lub reprodukcji obrazu o wyjątkowej wartości artystycznej) przyczyniało się do popularyzacji sztuki polskiej wśród szerokich kręgów społecznych. – TPSP wyróżniał progresywny i, nie boję się użyć tego słowa, popkulturowy charakter działalności – w znaczeniu dostępności i demokratyzacji sztuki – mówi Joanna Tupalska, dyrektor kreatywna i producentka w Pop Culture Gallery. – Podobne podejście jest także bazą kulturotwórczej misji Starego Browaru i Pop Culture Gallery. Nasza galeria przyciąga zarówno osoby regularnie uczestniczące w wydarzeniach artystycznych, ale wychodzi także naprzeciw bardzo szerokiej, wielopokoleniowej publiczności. Tworzymy przyjazną przestrzeń, w której kontakt ze sztuką jest uniwersalną inspiracją, zapraszającą do swobodnego interpretowania, pobudzającą kreatywność. Wystawa „Poza twarzą” świetnie wypełni te założenia. Pierwsza okazja, aby obejrzeć ekspozycję już 10 września – wystawę zainauguruje otwarty wernisaż. Ekspozycję będzie można zwiedzać do 10 lutego 2027 r. W pierwsze wtorki miesiąca wejście do galerii jest bezpłatne, a w ciągu tygodnia uczniowie, studenci i seniorzy mogą skorzystać z promocji 1 bilet + 1 gratis.

„Poza twarzą” – prace z kolekcji Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie

Pop Culture Gallery, Stary Browar, Poznań

10 września 2026 (wernisaż o godz. 19:00) – 10 lutego 2027

Kurator: Wojtek Piotr Onak

Partnerzy: Stary Browar, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, OCR Art Foundation, ToBilet.pl

Produkcja: OCR Art Foundation, OCR Creations

Wystawa objęta Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Poznania

Patroni medialni: Rzeczpospolita, rp.pl, GQ Poland, Radio 357, Mint

Informacje o biletach wstępu

● bilety: 20 zł, do nabycia przy wejściu na wystawę oraz na platformie ToBilet.pl

● promocja 1+1 gratis dla uczniów, studentów i seniorów: od wtorku do czwartku

● 1. wtorki miesiąca – wstęp wolny

● promocja Kultura Zakupów: wstęp gratis z paragonami ze sklepów i punktów w Starym Browarze o wartości min. 90 zł z danego dnia

Pop Culture Gallery @Stary Browar

Popkultura, kreatywność, wolność — to kluczowe elementy konceptu Pop Culture Gallery – instytucji powołanej i prowadzonej przez zespół Starego Browaru w Poznaniu, aby realizować kulturotwórczą misję centrum handlowego, którego właścicielem jest fundusz DWS Grundbesitz GmbH. Galeria prowadzi całoroczny program interdyscyplinarnych wystaw łączących modę, sztukę, technologię i rzemiosło rozwijany we współpracy z kuratorem Wojtkiem Piotrem Onakiem.

Pop Culture Gallery w Starym Browarze promuje osiągnięcia i idee wizjonerów: projektantów mody, artystów, performerów, wynalazców. W ostatnich latach galeria gościła wystawy światowej sławy twórców: Björk, Davida LaChapelle’a, Daniela Lismore’a, Iris van Herpen, Gianniego Versace, a także polskich artystów, takich jak Ryszard Kaja, Noriaki czy twórcy z kręgu Polskiej Szkoły Plakatu. W 2024 roku odbyła się tutaj ekspozycja o historii butów sportowych zrealizowana we współpracy z Design Museum w Londynie. Otwarta w 2025 r. wystawa “Andy Warhol. A Kind of Retrospective” prezentowała oryginalne grafiki, szkice, polaroidy, filmy, archiwalne reklamy, zaprojektowane przez Warhola okładki płyt i magazynów „Interview”, a także prace wideo z kolekcji Andy Warhol Museum w Pittsburghu. Ta ekspozycja, pokazująca zarówno ikoniczne dzieła, jak i nieoczywiste rozdziały twórczości amerykańskiego mistrza pop-artu, przyciągnęła rekordową publiczność z całej Polski i otrzymała drugie miejsce w plebiscycie VIVA! People Power w kategorii Wydarzenie roku.

Jakość wystaw realizowanych w przestrzeni Pop Culture Gallery definiuje nie tylko unikalność eksponatów i ambitne koncepcje kuratorskie, ale także kreatywne, spektakularne aranżacje. Dzięki nietypowej lokalizacji w stylowym kompleksie kultowego centrum handlowego, galeria przyciąga zróżnicowaną, szeroką publiczność ze wszystkich pokoleń.

Patronami medialnymi są „Rzeczpospolita” i rp.pl