Prezydencki projekt nowelizacji ustawy o cmentarzach i pochówkach zapowiadany był od kilku miesięcy, gdy zostały zawieszone prace ekshumacyjne w kwaterze Ł na warszawskich cmentarzu powązkowskim. Stało się tak, gdy okazało się, że szczątki kilkuset żołnierzy podziemia niepodległościowego zabitych w więzieniu na Mokotowie znajdują się pod nagrobkami postawionymi w latach 80.
Jak pisaliśmy w „Rzeczpospolitej" po wprowadzeniu stanu wojennego w kwaterze „Ł" rozpoczęły się ponowne pochówki. Jak ustalili pracownicy IPN, w latach 1982–1984 pochowano tam ok. 200 osób uznanych za zasłużonych dla komunistycznego państwa. Byli to m.in. oficerowie LWP, sędziowie okresu stalinowskiego, oficerowie bezpieki i Informacji Wojskowej. Podobne pochówki odbywały się także w pozostałych kwaterach, gdzie wcześniej chowano zmarłych w więzieniach oraz w UB.
W czwartek projekt nowelizacji został umieszczony na stronie internetowej prezydent.pl. „ Prowadzone od wielu lat poszukiwania i badania naukowe wskazują, że wskutek terroru komunistycznego w Polsce w latach 1944–1956 śmierć poniosło około pięćdziesięciu tysięcy osób, straconych na mocy wyroków sądowych, zamordowanych i zmarłych w siedzibach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, więzieniach i obozach, zabitych w walce lub w trakcie działań pacyfikacyjnych. W większości przypadków rodziny zamordowanych i zmarłych nie znały miejsc pochówku swoich najbliższych. (...) Polacy cieszą się dzisiaj wolnością, o którą walczyły m.in. osoby pochowane bezimiennie w kwaterze „Ł" Cmentarza Wojskowego na warszawskich Powązkach oraz na wielu cmentarzach w całej Polsce, ponosząc ofiarę własnego życia" – czytamy na stronie internetowej Prezydenta RP.
„ Przywracanie tożsamości ofiarom terroru komunistycznego jest obowiązkiem państwa i społeczeństwa. Przeszkodę dla tych działań stanowi brak stosownych regulacji prawnych, dotyczących sytuacji, gdy w miejscach pochówków ofiar reżimu komunistycznego, w latach późniejszych, za przyzwoleniem i wiedzą ówczesnych władz, zezwalano na ponowne pochówki. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ekshumacji zwłok i szczątków z tzw. późniejszych grobów, co jest w wielu przypadkach konieczne dla umożliwienia ekshumowania ofiar reżimu komunistycznego z grobów położonych niżej" – czytamy na stronie prezydent.pl.
Przygotowana przez Kancelarię Prezydenta zmiana przepisów ma dać podstawę m.in. do przenoszenia grobów wybudowanych w latach późniejszych, pod którymi znajdują się szczątki ofiar komunizmu z lat 40. i 50., po to by zadośćuczynić ofiarom reżimu komunistycznego i ich rodzinom poniesioną ofiarę
