Alan Greenspan, wpływowy ekonomista, który przez pięć kadencji kierował polityką pieniężną Stanów Zjednoczonych jako przewodniczący Rezerwy Federalnej za rządów czterech prezydentów, zmarł w poniedziałek – poinformowała w oświadczeniu jego żona. Miał 100 lat.
Greenspan pełnił funkcję przewodniczącego Fed przez pięć kadencji za rządów czterech prezydentów USA. Został nominowany przez prezydenta Ronalda Reagana w 1987 roku a jego ostatnia kadencja zakończyła się w 2006 roku za prezydentury George’a W. Busha. Jego osiemnastoipółletni okres kierowania amerykańskim bankiem centralnym jest drugim najdłuższym w historii tej instytucji – przypomina CNN.
Alan Greenspan i jego wpływ na politykę Fed oraz gospodarkę USA
NBC News przypomina, że Greenspan pomagał kształtować współczesny amerykański kapitalizm – od schyłku zimnej wojny po początki ery cyfrowej. Kierował Rezerwą Federalną w okresie jednej z najdłuższych ekspansji gospodarczych w historii USA, trwającej od 1991 do 2001 roku Był jednak również krytykowany za decyzje, które – zdaniem jego oponentów – stworzyły warunki do światowego kryzysu finansowego z lat 2007–2008, między innymi za popieranie deregulacji sektora finansowego.
Pozostawił żonę, Andreę Mitchell, z którą był związany przez 29 lat. Mitchell jest główną korespondentką NBC News w Waszyngtonie oraz główną korespondentką stacji ds. zagranicznych. – Alan zmarł dziś rano w naszym domu w wieku 100 lat w wyniku powikłań związanych z chorobą Parkinsona – poinformowała Mitchell w oświadczeniu.
Czytaj więcej
Alan Greenspan, były prezes amerykańskiej Rezerwy Federalnej, twierdzi, że nie minie wiele czasu, zanim ujemne oprocentowanie obligacji zawita do USA.
– Był człowiekiem wielkiego formatu, który przez dekady współtworzył amerykańską gospodarkę za prezydentur przedstawicieli obu partii, a jednocześnie zawsze uczciwie przyznawał się do swoich błędów – dodała.
– Dla mnie był przede wszystkim moim mężem, który odmienił moje życie od naszego pierwszego spotkania w 1984 r. Z pasją graniczącą z „irracjonalnym entuzjazmem” interesował się baseballem, drużyną Washington Commanders, tenisem, golfem i muzyką, zwłaszcza jazzem – napisała Mitchell. – Zostanie zapamiętany za swoją błyskotliwość i życzliwość. Bycie jego życiową partnerką było największą radością mojego życia.
Od wykładowcy ekonomii do szefa Fed
Urodzony w Nowym Jorku Alan Greenspan w latach 50. wykładał ekonomię na Uniwersytecie Nowojorskim, swojej macierzystej uczelni. Równocześnie kierował firmą doradztwa ekonomicznego Townsend-Greenspan & Co., którą współtworzył i prowadził przez 21 lat. W 1968 r. odpowiadał za analizy dotyczące polityki krajowej w kampanii prezydenckiej Richarda Nixona, a po jego zwycięstwie został jednym z doradców nowego prezydenta.
Czytaj więcej
Alan Greenspan, były szef Fedu, uważa, że inwestorzy powinni przygotować się na najgorsze na rynkach.
W 1974 r., w ostatnim roku prezydentury Nixona, Greenspan objął stanowisko przewodniczącego Rady Doradców Ekonomicznych Białego Domu. Funkcję tę pełnił również przez całą kadencję prezydenta Geralda Forda. Po przegranych przez Forda wyborach w 1976 r. wrócił do działalności doradczej, którą kontynuował aż do nominacji na szefa Rezerwy Federalnej.
Czarny Poniedziałek, boom gospodarczy i kryzys finansowy
Zaledwie dwa miesiące po objęciu stanowiska przewodniczącego Fed Greenspan stanął przed pierwszym wielkim wyzwaniem. 19 października 1987 r. indeks Dow Jones stracił 22 proc., co było największym jednodniowym spadkiem w historii amerykańskiej giełdy. Dzień ten przeszedł do historii jako „Czarny Poniedziałek”. Następnego dnia Greenspan ogłosił, że Rezerwa Federalna jest gotowa zapewnić płynność niezbędną do wsparcia systemu gospodarczego i finansowego. Jak przypomina CNN, deklaracja ta pomogła rynkom stosunkowo szybko odzyskać równowagę.
Podczas jego kadencji amerykańska gospodarka przeżywała jeden z najdłuższych i najsilniejszych okresów wzrostu w czasach pokoju. Bezrobocie spadło poniżej 4 proc., giełda biła kolejne rekordy, a budżet federalny zaczął notować nadwyżki zamiast deficytów.
Po pęknięciu bańki internetowej w 2000 r. gospodarka USA weszła jednak w recesję, którą dodatkowo pogłębiły zamachy terrorystyczne z 11 września 2001 r. W odpowiedzi Greenspan i Fed obniżyli główną stopę procentową do rekordowo niskiego poziomu 1 proc.
Wielu ekonomistów uważa, że właśnie te decyzje przyczyniły się do napompowania bańki na rynku nieruchomości, zachęcając instytucje finansowe do udzielania kredytów hipotecznych coraz mniej wiarygodnym kredytobiorcom. Krytycy zarzucali także Fed zbyt słaby nadzór nad rynkiem hipotecznym.
Sam Greenspan odrzucał jednak te oskarżenia. Twierdził, że choć niektóre lokalne rynki nieruchomości mogły być przewartościowane, nie było dowodów na istnienie ogólnokrajowej bańki mieszkaniowej.
Kiedy jednak w 2008 r. ceny nieruchomości gwałtownie spadły, a fala przejęć domów przez banki i upadłości instytucji finansowych ogarnęła Stany Zjednoczone, były szef Fed przyznał przed komisją Izby Reprezentantów, że znalazł się w „stanie szokującego niedowierzania”. Przyznał również, że choć ostrzegał przed ryzykiem związanym z częścią kredytów hipotecznych, skala skutków pęknięcia bańki okazała się „znacznie większa, niż mógł sobie wyobrazić”.
