Maciej Pietraszkiewicz. Wiele pułapek rynkowych związanych jest z emocjami

Rz: Jakie błędy inwestorzy popełniają najczęściej?

Maciej Pietraszkiewicz: Inwestorzy często działają na swoją niekorzyść, bojąc się zamknięcia pozycji, która przyniosła straty. Wynika to z silnej awersji do ryzyka i mylnego przeświadczenia, że dopóki strata nie zostanie zrealizowana, nie jest realnie odczuwalna.

Matematyka jest jednak nieubłagana. Jeżeli wartość inwestycji spadnie o 20 proc., to aby wrócić do wartości początkowej, musimy odrobić 25 proc. Natomiast przy spadku np. o 50 proc., aby dotrzeć do wartości początkowej, inwestycja musi zyskać 100 proc. Zupełnie odwrotnie wygląda siła procentu składanego przy wzrostach. Niestety, w tym przypadku często decydujemy się na zbyt wczesną realizację zysku. Kolejny ważny aspekt to uwzględnienie dywersyfikacji zagranicznej.

Co to oznacza w praktyce?

Zazwyczaj mamy tendencję do przeważania aktywów związanych z rynkiem, który jest nam bliższy, „pozornie" bardziej znany i zrozumiały. Na przykład Polska waży w indeksie MSCI World jedynie 0,1 proc. Przeważenie polskich akcji w portfelu nie jest więc optymalnym sposobem na konstrukcję części akcyjnej portfela.

Sporym błędem, jeśli nie ma to szczególnego uzasadnienia, może być inne traktowanie akcji, których sami nie kupiliśmy, a otrzymaliśmy je w formie dodatkowego wynagrodzenia czy spadku. Typowym zachowaniem jest utrzymanie takich pozycji w portfelu, nawet jeśli wiąże się to ze sporą koncentracją papierów jednej spółki i brakiem odpowiedniej dywersyfikacji. Warto wtedy zadać sobie pytanie, czy gdybyśmy otrzymali gotówkę, kupilibyśmy za wszystko akcje jednej spółki. W większości przypadków odpowiedź jest negatywna.

Czy to rynek zastawia pułapki na inwestorów, czy problemem jest przede wszystkim nasze podejście do inwestycji?

Wiele pułapek, w jakie wpadamy na rynku finansowym, związanych jest z emocjami. Dwie skrajności to chciwość i strach. To one mają największy wpływ na nastroje panujące na rynkach. Podczas zaawansowanej hossy możemy stwierdzić, że na rynku wygrywa chciwość, natomiast po odwróceniu trendu kontrolę przejmuje strach.

Emocje te towarzyszą inwestorom od zawsze. Warto przywołać bańkę spekulacyjną na rynku tulipanów z XVII wieku, kiedy to za cebulki poszczególnych odmian płacono astronomiczne kwoty. Skończyło się to załamaniem rynku i głęboką przeceną, w wyniku której inwestorzy zaślepieni wizją szybkich zysków stracili majątki.

Na co więc inwestorzy powinni zwracać uwagę?

Na zawieranie transakcji pod wpływem emocji oraz inwestowanie bez odpowiedniego przygotowania. Zawsze powinniśmy zadać sobie pytania, dlaczego zawieramy określoną transakcję, czy jest ona zgodna z wyznaczonym celem, co zrobię, jeżeli rentowność nie będzie spełniała moich oczekiwań, a co wtedy, gdy je przekroczy.