Małe miasteczko Timbuktu w Mali. Po opustoszałych ulicach na motocyklu jeżdżą uzbrojeni mężczyźni. To islamscy dżihadyści, którzy przejęli tu władzę. Przez megafony ogłaszają: nie wolno słuchać muzyki, śpiewać, grać w piłkę nożną, palić papierosów. Mężczyźnie zwracają uwagę, że ma spodnie nieodpowiedniej długości, kobietom zabraniają chodzić bez skarpetek i rękawiczek. „Jak mam w rękawiczkach sprzedawać ryby?" – buntuje się handlarka przy swoim straganie.
Dramatyczna opowieść reżysera
A to dopiero początek czasu terroru. Zapowiedź tragedii, które po przejęciu władzy będą wydarzać się coraz częściej.
– 29 lipca 2012 roku w Aguelhok na północy Mali para, która wychowywała dwoje dzieci, została ukamienowana. Powód: nie byli małżeństwem. Do internetu trafiło nagranie wideo. Zakopano ich w piasku tak, że wystawały tylko głowy. Kobieta zginęła od pierwszego uderzenia kamieniem. Mężczyzna długo krzyczał i płakał, zanim zaległa cisza – opowiadał Abderrahmane Sissako rok temu podczas konferencji prasowej przy okazji „Timbuktu" w Cannes. Pięćdziesięciotrzyletni doświadczony mężczyzna mówił to łamiącym się głosem. Nie mógł powstrzymać łez. Może także dlatego, że to jest jego świat. Dzisiaj reżyser mieszka w Paryżu, szkołę filmową skończył w Moskwie, ale urodził się w Mauretanii, a wychował właśnie w Mali, więc nic nie jest mu tam obojętne.
Scena egzekucji – potwornie okrutna – znalazła się w jego filmie. Sissako konsekwentnie mnoży w „Timbuktu" obrazy zniewolonego, zastraszanego społeczeństwa, które płaci wysoką cenę za każdą próbę życia w zgodzie z sobą. Mieszkająca dziś we Francji malijska piosenkarka Fatoumata Diawara gra niewielką rolę kobiety, która śpiewa w domu. Wyciągnięta przez dżihadystów zostaje skazana na osiemdziesiąt razów. Katowana, zawodzi głośno. To jej krzyk bólu, ale i pieśń buntu.
Uciskani ludzie nie dają się łatwo złamać. W mieście panują surowe zakazy. Co prawda sami dżihadyści po kryjomu palą papierosy i rozprawiają o wyższości Realu Madryt nad Barceloną, ale w Timbuktu obowiązuje zakaz gry w piłkę nożną. A jednak w filmie znalazła się wspaniała, pełna poezji scena, w której chłopcy rozgrywają wyimaginowany mecz. Bo „Timbuktu" jest też opowieścią o wolności, którą nosi się w sobie.
Bezbronność zwykłych ludzi
W rozżarzonym od ostrego słońca powietrzu wiszą wielkie dramaty. Jeden z nich przeżywają główni bohaterowie filmu. „Timbuktu" to opowieść o rodzinie, która mieszka w namiocie, poza miastem. Kidane i jego żona Satima są kochającym się małżeństwem. Razem wychowują 12-letnią córkę Toyę i małego sierotę Issana, który pasie ich krowy. Zdecydowali się żyć na pustyni, mają tu więcej swobody niż mieszkańcy miasta. Satima i Toya na co dzień nie przykrywają włosów chustą, Kidane gra nocą na gitarze. Ale jeden dzień zgładzi tę rodzinę. Issan nie dopilnowuje krów i jedno ze zwierząt niszczy sieci miejscowego rybaka.
