– Czy Chiny i USA mogą wyjść poza tzw. pułapkę Tukidydesa i stworzyć nowy paradygmat relacji między mocarstwami? – zastanawiał się prezydent Chin.
Rozmowa Xi – Trump. Czym jest „pułapka Tukidydesa”?
„Pułapka Tukidydesa” to określenie spopularyzowane przez amerykańskiego politologa Grahama Allisona i opisuje sytuację, w której wschodzące mocarstwo zaczyna zagrażać dotychczasowemu hegemonowi, co kończy się często wybuchem konfliktu zbrojnego. Termin stał się popularny w 2015 roku jako sposób opisywania zagrożeń związanych z rywalizacją między USA a Chinami.
Czytaj więcej
Jeszcze przed spotkaniem Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem w ostatnim dniu wizyty prezydenta USA w Chinach, resort dyplomacji Chin wydał jednoznaczne...
Allison przeanalizował 16 historycznych przykładów, w których wschodzące mocarstwo zaczęło zagrażać dotychczasowemu mocarstwu – i w 12 przypadkach zakończyło się to wojną. Takim przykładem była właśnie wojna peloponeska, od której wywodzi się ten termin. Opisujący ją historyk i dowódca wojskowy Tukidydes w „Wojnie peloponeskiej” napisał, że „wzrost potęgi Aten i strach, jaki wzbudziło to w Sparcie, uczyniły wojnę nieuniknioną”.
Historyczne przykłady przeanalizowane przez Allisona
(na pierwszym miejscu kraj broniący swojej pozycji, na drugim – pretendent do roli nowego mocarstwa)
1. Koniec XV wieku – Rywalizacja Portugalii i Hiszpanii (nie doprowadziła do wojny)
2. Pierwsza połowa XVI wieku – Rywalizacja Francji i Hiszpanii (doprowadziła do wojny)
3. XVI i XVII wiek – Rywalizacja Hiszpanii i Imperium Ottomańskiego (doprowadziła do wojny)
4. Pierwsza połowa XVII wieku – Rywalizacja Hiszpanii i Szwecji (doprowadziła do wojny)
5. Druga połowa XVII wieku – Rywalizacja Republiki Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich i Anglii (doprowadziła do wojny)
6. Koniec XVII i pierwsza połowa XVIII wieku – Rywalizacja Francji i Wielkiej Brytanii (doprowadziła do wojny)
7. Koniec XVIII i początek XIX wieku – Rywalizacja Wielkiej Brytanii i Francji (doprowadziła do wojny)
8. Połowa XIX wieku – Rywalizacja Francji i Wielkiej Brytanii z Rosją (doprowadziła do wojny)
9. Druga połowa XIX wieku – Rywalizacja Francji z Prusami (doprowadziła do wojny)
10. Koniec XIX i początek XX wieku – Rywalizacja Chin i Rosji z Japonią (doprowadziła do wojny)
11. Początek XX wieku – Rywalizacja Wielkiej Brytanii z USA (nie doprowadziła do wojny)
12. Początek XX wieku – Rywalizacja Wielkiej Brytanii (ze wsparciem Francji i Rosji) z Niemcami (doprowadziła do wojny światowej)
13. Połowa XX wieku – Rywalizacja Francji, Wielkiej Brytanii i ZSRR z Niemcami (doprowadziła do wojny światowej)
14. Połowa XX wieku – Rywalizacja USA z Japonią (doprowadziła do wojny)
15. Druga połowa XX wieku – Rywalizacja USA z ZSRR (doprowadziła do zimnej wojny, wojen zastępczych i wojny handlowej)
16. Lata 90. XX wieku do dziś - Rywalizacja Francji i Wielkiej Brytanii z Niemcami (nie doprowadziła do wojny)
W odniesieniu do rywalizacji między USA a Chinami koncept „Pułapki Tukidydesa” ostrzega więc przed sytuacją, w której USA, zaniepokojone rosnącym potencjałem Chin, mogą doprowadzić do wojny, by utrzymać pozycję światowego mocarstwa.
Osiągnięcie wielkiego odrodzenia narodu chińskiego i ponowne uczynienie Ameryki wielką mogą całkowicie iść ze sobą w parze (…) oraz przyczyniać się do dobrobytu całego świata
Konflikt o Tajwan. Ostrzeżenie przywódcy Chin
W czasie tego samego spotkania Xi wskazał, co mogłoby być przyczyną konfliktu między USA a Chinami. Prezydent Chin mówił m.in., jak relacjonuje agencja Xinhua, że niepodległość Tajwanu i pokój w rejonie cieśniny Tajwańskiej nie idą w parze. Chińska agencja podaje, że Xi powiedział Trumpowi, iż Tajwan jest najważniejszą kwestią w relacjach Chin z USA.
– Jeśli sprawa zostanie odpowiednio rozwiązana, relacje między naszymi państwami pozostaną stabilne. Jeśli nie zostanie dobrze rozwiązana, dwa państwa się zetrą lub nawet znajdą się w stanie konfliktu, co sprawi, że całość relacji chińsko-amerykańskich znajdzie się w bardzo groźnej sytuacji – miał przestrzec Xi.
Jednak na wieczornym bankiecie wydanym na cześć Trumpa Xi przyjął bardziej ugodowy ton, mówiąc że USA i Chiny mogą uniknąć konfrontacji.
– Osiągnięcie wielkiego odrodzenia narodu chińskiego i ponowne uczynienie Ameryki wielką mogą całkowicie iść ze sobą w parze (…) oraz przyczyniać się do dobrobytu całego świata – stwierdził.
Sam Trump pośrednio nawiązał do słów o „pułapce Tukidydesa” we wpisie w Truth Social, w którym stwierdził, że prezydent Xi „bardzo elegancko określił USA jako państwo w okresie schyłkowym”, ale – jak dodał Trump – miał na myśli „szkody, jakie wyrządziła administracja Joe Bidena”.
„Dwa lata temu rzeczywiście byliśmy państwem w kryzysie i upadku – w tej kwestii całkowicie zgadzam się z prezydentem Xi. Ale dziś Stany Zjednoczone są najbardziej dynamicznym krajem na świecie i mam nadzieję, że nasze relacje z Chinami będą silniejsze i lepsze niż kiedykolwiek wcześniej” – podkreślił.
