Na nowy Fundusz Pożyczkowy przeznaczono łącznie 792 mln zł ze środków programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. Na początek do przedsiębiorców trafi 500 mln zł. Finansowanie będzie dostępne dla mikro-, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw z całej Polski.

Nowy instrument ma łączyć finansowanie zwrotne z bezzwrotnym. Firma może otrzymać pożyczkę od 2,5 mln do 15 mln zł na maksymalnie 15 lat. W preferencyjnym wariancie oprocentowanie wyniesie 0,5 proc. rocznie, a karencja w spłacie kapitału może sięgnąć dwóch lat. Po spełnieniu określonych warunków część kapitału będzie mogła zostać spłacona za pomocą dotacji odpowiadającej 5, 10 lub 15 proc. kosztów inwestycji.

Cyberbezpieczeństwo i energia coraz ważniejsze dla firm

– Jesteśmy w bardzo ważnym momencie, ponieważ uruchamiamy nowy instrument – mówił podczas inauguracji Grzegorz Orawiec, dyrektor Departamentu Programów Wsparcia Innowacji i Rozwoju w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej. Jak podkreślał, w obecnych warunkach szczególnego znaczenia nabierają dwa obszary: cyberbezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo energetyczne. Dotyczy to zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw, które odpowiadają za znaczną część polskiej gospodarki. – Szczególnie w tych czasach, w których żyjemy, tak dynamicznych i można nawet powiedzieć niebezpiecznych, są to sprawy kluczowe dla polskich firm i polskiej przedsiębiorczości – wskazywał Orawiec. Zwrócił uwagę m.in. na rosnącą skalę cyberzagrożeń. Jego zdaniem przedsiębiorcy potrzebują dziś nie tylko środków na rozwój, lecz także narzędzi pozwalających zwiększać odporność firm.

Fundusz nie ogranicza się jednak do cyberbezpieczeństwa. W części cyfrowej pieniądze będzie można przeznaczyć m.in. na systemy ERP, MES i SCADA, rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję, Internet Rzeczy, chmurę i analizę danych, a także robotyzację, automatyzację i cyfryzację procesów produkcyjnych. Drugi filar to zielona transformacja. Finansowanie może objąć m.in. modernizację procesów w celu zmniejszenia zużycia energii i surowców, technologie ograniczające ilość odpadów, recykling i odzysk surowców, ekoprojektowanie czy narzędzia służące do obliczania śladu węglowego. Jeden projekt może jednocześnie łączyć cele cyfrowe i środowiskowe.

Pożyczka plus dotacja

Przedstawiciele MFiPR i PARP przekonują, że jedną z najważniejszych cech programu jest właśnie jego hybrydowa konstrukcja. Większość pieniędzy pozostaje finansowaniem zwrotnym, dzięki czemu po spłacie może ponownie pracować w gospodarce. Jednocześnie dotacja ma być zachętą do osiągnięcia zakładanych efektów inwestycji. – Pożyczka z warunkową dotacją, nawet do 15 proc. na spłatę części kapitału, ma pomóc firmom inwestować w technologie, zwiększać produktywność i przeprowadzać transformację odpowiadającą na wyzwania nowoczesnej gospodarki – mówił Orawiec.

Krzysztof Gulda, prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, zwracał uwagę, że przyjęte warunki mają wypełnić lukę pomiędzy dotychczas dostępnymi instrumentami. Jak mówił, przeprowadzone analizy pokazują, że przedsiębiorcy są zainteresowani finansowaniem o takiej konstrukcji. – Takich instrumentów dziś na rynku nie ma. Wypełniamy pewną lukę – podkreślał Gulda.

Wskazywał przy tym na oprocentowanie wynoszące w preferencyjnym wariancie 0,5 proc., długi okres spłaty oraz możliwość skorzystania z dwuletniej karencji. Ta ostatnia ma dać przedsiębiorcy czas na przeprowadzenie inwestycji i osiągnięcie pierwszych korzyści z wdrożonych technologii. – Taka kombinacja instrumentu pożyczkowego, typowego instrumentu finansowego, z dotacją jest również dość nowym elementem na naszym rynku – mówił prezes PARP.

Przygotowanie do zmiany w funduszach europejskich

Nowy fundusz ma być jednocześnie czymś więcej niż kolejnym źródłem pieniędzy na inwestycje. PARP traktuje go jako przygotowanie firm do zmian, które mają nastąpić w kolejnej perspektywie finansowej UE.

Według Agencji w latach 2028-2034 większe znaczenie mają mieć instrumenty zwrotne. Oznacza to konieczność przygotowania zarówno przedsiębiorców, jak i instytucji zajmujących się dystrybucją funduszy. Nowy program ma pozwolić wcześniej przetestować taki model i zbudować doświadczenie w korzystaniu z niego. – Zależy nam na tym, aby środki europejskie nie tylko wspierały przedsiębiorców, ale przede wszystkim pracowały na ich przyszłość – podkreślał Gulda. Jak wskazywał, pożyczka z warunkową dotacją ma umożliwić firmom realizację większych inwestycji, a jednocześnie stworzyć zachętę do przeprowadzenia cyfrowej lub zielonej transformacji.

Pieniądze mają trafić także do firm z mniejszych miejscowości

Pożyczek nie będzie udzielać bezpośrednio PARP. Agencja wybrała sześciu partnerów finansujących, którzy mają odpowiadać za dystrybucję środków i obsługę przedsiębiorców. Program rusza z pięcioma z nich, a szósty ma dołączyć wkrótce. W pierwszym etapie do rozdysponowania będzie 500 mln zł, co według założeń powinno pozwolić sfinansować około 200 inwestycji. Partnerami są m.in. instytucje regionalne, fundacje rozwoju przedsiębiorczości oraz ING Bank Śląski. Taka konstrukcja ma umożliwić dotarcie zarówno do dużych przedsiębiorstw, jak i mniejszych firm działających poza największymi ośrodkami. – Chcemy, żeby nasze firmy były liderami na skalę Unii Europejskiej. Jestem przekonany, że to będzie sukces – mówił Paweł Jamróz z Podlaskiej Fundacji Rozwoju Regionalnego w Białymstoku.

Zuzanna Szczudlik z Kaliskiego Inkubatora Przedsiębiorczości zwracała z kolei uwagę, że przedsiębiorcy będą mogli liczyć nie tylko na samo finansowanie, ale także na pomoc w przygotowaniu wniosku. Wsparcie doradcze przewidziano również w ramach Europejskich Hubów Innowacji Cyfrowych. Mikro-, małe i średnie firmy będą mogły bezpłatnie skorzystać z pomocy m.in. przy przygotowaniu Audytu Cyfrowego lub Mapy Drogowej Cyfrowej Transformacji.

Michał Tusznio, dyrektor zarządzający obszarem Finansowania Klientów Biznesowych w ING Banku Śląskim, podkreślał natomiast, że bank od lat wspiera przedsiębiorstwa w dostępie do funduszy europejskich. – Łącząc doświadczenie PARP z naszą wiedzą dotyczącą finansowania projektów inwestycyjnych, będziemy w stanie skutecznie i efektywnie dostarczać przedsiębiorcom potrzebne wsparcie – wskazywał.

Pierwsze wnioski w ciągu miesiąca

Przedsiębiorcy mogą już kontaktować się z partnerami finansującymi, aby uzyskać informacje dotyczące warunków programu. Nabór wniosków ma ruszyć w ciągu miesiąca. PARP zapowiada również kampanię informacyjną i cykl spotkań regionalnych. Od października do grudnia spotkania mają odbyć się w Warszawie, Wrocławiu, Gdańsku, Rzeszowie, Krakowie, Poznaniu i Katowicach. Firmy będą mogły dowiedzieć się na nich, jakie projekty kwalifikują się do finansowania i jak przygotować przedsiębiorstwo do cyfrowej oraz zielonej transformacji.

Łącznie na Fundusz Pożyczkowy przeznaczono 792 mln zł środków europejskich. Pierwsze 500 mln zł ma trafić do firm w rozpoczynającym się etapie programu, a pojedyncza inwestycja może otrzymać finansowanie sięgające 15 mln zł.