Znalezisko, ukryte ponad dwa metry pod poziomem współczesnej ulicy, datuje się na początki rzymskiej kolonii, między 15 a 10 r. p.n.e.. Eksperci twierdzą, że bruk jest nie tylko najwcześniejszym przykładem monumentalnej nawierzchni publicznej odkrytej w Barcelonie, lecz także kluczowym dowodem, który może fundamentalnie zmienić sposób, w jaki uczeni rozumieją plan urbanistyczny rzymskiego Barcino.
Rzymskie forum Barcino odkryte pod hotelem w Barcelonie
Odkrycia dokonano podczas rozbudowy Gran Hotel Barcino w Dzielnicy Gotyckiej Barcelony. Projekt początkowo obejmował instalację nowego szybu windy, co było rutynowym zadaniem budowlanym wymagającym jedynie niewielkiej inspekcji archeologicznej.
Czytaj więcej
Nowe pozostałości archeologiczne, przypominające kultowe kamienne filary w kształcie litery T z Göbekli Tepe, odkryto w prowincji Adıyaman w połudn...
Gdy jednak robotnicy dotarli na głębokość około 2,5 metra, archeolodzy natknęli się na coś nieoczekiwanego: duże kamienne płyty tworzące starożytną brukowaną nawierzchnię.
To, co początkowo było niewielkim obszarem wykopalisk o powierzchni zaledwie sześciu metrów kwadratowych, szybko rozszerzono do około 80 metrów kwadratowych, gdy eksperci zdali sobie sprawę z wagi znaleziska. Prace archeologiczne trwały ostatecznie ponad dwa lata — od czerwca 2023 r. do lipca 2025 r. — i odsłoniły jedne z najważniejszych pozostałości rzymskiej Barcelony odkrytych od dziesięcioleci.
W centrum wykopalisk znajduje się monumentalna nawierzchnia wykonana z kamienia wydobywanego z Montjuïc — wzgórza górującego nad Barceloną, które od starożytności dostarczało budulca dla regionu. Nawierzchnia zajmuje powierzchnię około 42 metrów kwadratowych i składa się z masywnych, prostokątnych płyt, starannie przyciętych i ułożonych w celu stworzenia stabilnej powierzchni.
Czytaj więcej
Nurkowie badający rozbity bryg należący niegdyś do lorda Elgina, odkryli zapomniany fragment marmuru z Akropolu w Atenach. Został on znaleziony we...
Niektóre bloki mają do 149 centymetrów długości i 118 centymetrów szerokości, a ich grubość waha się od 18 do 35 centymetrów. Zróżnicowana grubość pozwoliła rzymskim budowniczym skompensować nierówności naturalnego podłoża skalnego, zapewniając równą i trwałą nawierzchnię.
Tak duże, precyzyjnie dopasowane kamienie były zazwyczaj stosowane w ważnych przestrzeniach publicznych — miejscach zaprojektowanych tak, aby robić wrażenie zarówno na mieszkańcach, jak i przybyszach.
„Skala i jakość nawierzchni wskazują, że należała ona do ważnego obszaru publicznego” — wyjaśniają archeolodzy biorący udział w projekcie, cytowani przez Arkeonews. Płyty ułożono w rzędach zorientowanych z północnego zachodu na południowy wschód, w konfiguracji równoległej do decumanus — głównej ulicy biegnącej ze wschodu na zachód, która kształtowała rzymski plan urbanistyczny.
Ten pozornie techniczny szczegół może być kluczem do przedefiniowania historii miasta.
Układ rzymskiej Barcelony zmieniony? Nowe dowody archeologiczne
Miasta rzymskie były tradycyjnie zorganizowane wokół dwóch głównych osi: cardo, biegnącej z północy na południe, oraz decumanus, biegnącej ze wschodu na zachód. Na przecięciu tych ulic znajdowało się forum — centralny plac miasta, gdzie podejmowano decyzje polityczne, funkcjonowały targi i odbywały się ceremonie religijne. Przez dziesięciolecia historycy uważali, że forum Barcino było równoległe do cardo i zajmowało obszar w pobliżu współczesnego Plaça Sant Jaume.
Nowo odkryta nawierzchnia przedstawia jednak inną historię. Ponieważ płyty biegną równolegle do decumanus i prostopadle do cardo, archeolodzy uważają obecnie, że forum mogło być zorientowane wzdłuż osi wschód–zachód.
Fragment posadzki znalezionej pod hotelem
Jeśli się to potwierdzi, oznaczałoby to, że układ forum został faktycznie obrócony o 90 stopni względem wcześniejszych założeń historyków. Taka reinterpretacja może zmienić rozumienie organizacji przestrzennej rzymskiej Barcelony i rozmieszczenia jej budynków publicznych.
Wykopaliska ujawniły jednak coś więcej niż tylko bruk. W pobliżu archeolodzy odkryli solidną rzymską konstrukcję betonową wraz z dwiema kwadratowymi studniami o głębokości ponad 2,6 metra.
Studnie te były połączone systemem syfonów — hydraulicznym mechanizmem używanym przez rzymskich inżynierów do regulacji przepływu wody między zbiornikami. Taka infrastruktura sugeruje, że obszar ten mógł być częścią zaawansowanego systemu zarządzania wodą, być może powiązanego z fontanną lub ozdobną instalacją na forum.
Podczas wykopalisk odkryto również ponad 150 fragmentów importowanego marmuru. Materiały pochodziły z kamieniołomów z całego obszaru Morza Śródziemnego, w tym z Carrary we Włoszech, regionów Grecji, wysp Morza Egejskiego, Anatolii i Egiptu. Ich obecność wskazuje, że teren forum był niegdyś bogato zdobiony kosztownymi elementami architektonicznymi.
Czytaj więcej
Turcja zaprezentowała serię nowych, imponujących odkryć archeologicznych z Karahan Tepe, Sayburc, Sefer Tepe i Göbekli Tepe podczas uroczystości po...
Na stanowisku zachowały się także ślady z późniejszych wieków. Te warstwy zawierały między innymi budynki mieszkalne z późnego antyku i średniowieczny silos zbożowy.
Właściciele hotelu dostosowali swoje plany budowy, aby zachować stanowisko archeologiczne. Pozostałości Barcino zostaną w swoim pierwotnym położeniu i będą widoczne wewnątrz hotelu. Chociaż przestrzeń ta będzie dostępna głównie dla gości hotelowych, władze miasta informują, że od czasu do czasu organizowane będą wycieczki z przewodnikiem we współpracy z barcelońskimi służbami archeologicznymi.
Odkrycie podkreśla znaczenie archeologii prewencyjnej w miastach o długiej i złożonej historii.
Rzymskie korzenie Barcelony sięgają kolonii Iulia Augusta Faventia Paterna Barcino, założonej za cesarza Augusta ponad dwa tysiące lat temu. Miasto zostało zbudowane na Mons Taber — niewielkim wzgórzu w pobliżu wybrzeża Morza Śródziemnego, gdzie forum stanowiło centrum życia miejskiego.
Do tej pory najbardziej widocznym zachowanym elementem tego starożytnego placu była świątynia Augusta, której cztery wysokie kolumny wciąż stoją ukryte na pobliskim dziedzińcu.
Nowo odsłonięta nawierzchnia stanowi pierwszy wyraźny fizyczny dowód na istnienie powierzchni forum — a być może także jego rzeczywistej orientacji.
