Luke Perry, gwiazdor popularnego w latach 90. serialu „Beverly Hills, 90210” miał zaledwie 52 lata, gdy zmarł w wyniku komplikacji po rozległym udarze mózgu. I chociaż udar najczęściej występuje u osób w znacznie bardziej zaawansowanym wieku, jego przypadek nie jest wyjątkiem. Co czwarta osoba, którą dopadł udar, nie ma nawet czterdziestki – podaje medonet pl.

Neurolodzy apelują, by każdy z nas nauczył się rozpoznawać objawy udaru, a także wiedział, jak zareagować i gdzie szukać pomocy, jeśli je zaobserwujemy – u siebie lub u bliskich.

Błyskawiczna pomoc i leczenie w specjalistycznej placówce aż czterokrotnie zwiększa szanse pacjenta na przeżycie udaru i późniejsze normalne funkcjonowanie. Chory powinien mieć zapewnioną kompleksową opiekę medyczną realizowaną przez zespół neurologów, fizjoterapeutów, logopedów i pielęgniarki neurologiczne.

Wyróżniamy dwa główne rodzaje udaru: niedokrwienny i krwotoczny. Udar niedokrwienny ma miejsce wtedy, gdy dochodzi do zablokowania naczynia krwionośnego na skutek zmniejszenia lub całkowitego zamknięcia jego światła. Z kolei o udarze krwotocznym mówimy wtedy, gdy następuje wylew krwi do mózgu na skutek pęknięcie naczynia. Przyczyną udaru niedokrwiennego może być również cukrzyca i spowodowane nią pękanie naczynek krwionośnych.

Typy udaru i ich objawy

Udar krwotoczny charakteryzuje się przede wszystkim bólem. W zależności od lokalizacji wylewu, może się on pojawić w płacie czołowym, ciemieniowym, skroniowym lub potylicznym. Często występują objawy dodatkowe: zaburzenia czucia, niedowład oraz niedowidzenie (może pojawiać się w postaci ograniczenia pola widzenia).

Udar niedokrwienny niesie ze sobą: niedowład lub paraliż, zmniejszenie czucia, trudności w mówieniu i zapamiętywaniu, kłopoty z przełykaniem, majaczenie, zaburzenia świadomości. Objawy fizyczne bardzo często obejmują tylko jedną stronę ciała.

Czy to udar mózgu: Test F.A.S.T.

Jeżeli zauważasz powyższe symptomy u osoby z twojego otoczenia, przeprowadź szybki test opracowany przez amerykańskich lekarzy. Test F.A.S.T. polega na sprawdzeniu czterech rzeczy:

F jak face, czyli twarz – poproś o uśmiechnięcie się, jeżeli jeden z kącików ust opada, może to świadczyć o udarze;

A jak arms, czyli ramiona – poproś o podniesienie rąk do góry, jeżeli jedno ramię jest niżej, może to świadczyć o udarze;

S jak speach, czyli mowa – wypowiedz zdanie i poproś o jego dokładne powtórzenie, jeżeli badana osoba ma trudność z jego zapamiętaniem, bądź przekręca słowa i mówi niewyraźnie, może to świadczyć o udarze;

T jak time, czyli czas – jeżeli jakikolwiek z powyższych symptomów występuje u osoby podejrzewanej o udar, niezwłocznie zadzwoń po karetkę. W przypadku udaru czas podjęcia leczenia jest krytyczny dla zdrowia. Liczy się każda minuta.

Udar mózgu: co robić

W oddziałach udarowych pacjenci mogą być poddani najskuteczniejszej procedurze leczenia niedokrwiennych udarów, jaką jest leczenie trombolityczne (udrażnia zamknięte naczynie rozpuszczając skrzep). Leczenie takie może być jednak zastosowane w ciągu 4,5 godziny od momentu powstania pierwszych objawów udaru mózgu.

Gdy podejrzewamy u bliskiej osoby udar, należy bezzwłocznie wezwać pogotowie. Następnie układamy chorego w pozycji bocznej ustalonej.

UWAGA: upewnij się, że karetka zabierze chorego do ośrodka, który dysponuje tomografem oraz oddziałem chirurgii naczyniowej. Wszyscy pacjenci udarowi powinni mieć rehabilitację neurologiczną. W Polsce zakwalifikowanych do niej zostaje niespełna 30 procent z nich. W dodatku zwykle muszą na nią czekać. Czasami kilka lat, choć tylko rehabilitacja prowadzona w pierwszym roku po udarze przynosi sensowne efekty.

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2014 r., udar mózgu w latach 2000–2012 był drugą, po chorobach serca, przyczynę zgonów osób dorosłych na całym świecie.