Spółki wodne poza kontrolą SKO

Mężczyzna po otrzymaniu uchwały walnego zgromadzenia delegatów gminnej spółki wodnej w sprawie wysokości składki na rzecz spółki, zwrócił się do starosty powiatowego o podjęcie w trybie nadzoru czynności doprowadzających uchwałę do stanu zgodnego z prawem. Nie wskazał jednak na czym miała by polegać niezgodność. Spółka wodna ustaliła wysokość składki członkowskiej w kwocie pięćdziesięciu złotych z jednego hektara zmeliorowanego rowami i pięciu złotych z jednego hektara drenowanego. Mężczyzna chciał wzruszyć uchwałę, gdyż od lat zalega z płaceniem składek i została już wszczęta egzekucja administracyjna.

W odpowiedzi starosta stwierdził, że uchwała została podjęta zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i nie było potrzeby, by stwierdzać jej nieważność.

Wnioskodawca zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z pismem zatytułowanym zażalenie, w którym domagał się wydania przez SKO opinii czy uchwała Walnego delegatów spółki była zgodna z prawem. Wskazał, że jego zadłużenie na rzecz spółki wciąż się powiększa.

Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w zakresie oceny zgodności z prawem uchwały organów spółki wodnej, w sprawie składki członkowskiej. Wskazało na cywilnoprawny stosunek członkostwa w spółce wodnej, mimo nadzoru i kontroli starosty. Skutkiem przyjęcia takiego charakteru, także składki członkowskie mają wymiar świadczenia cywilnoprawnego, nie wiążą się bowiem z publicznoprawną działalnością spółki. Członkowi spółki w tym zakresie służy wyłącznie powództwo do sądu powszechnego, a postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte.

W odpowiedzi mężczyzna wskazał, że w uchwale powinno być napisane, za co członek spółki wodnej ma obowiązek opłacać składki członkowie na rzecz spółki.

SKO potraktowało odpowiedź jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie wskazało na brak upoważnień do oceny zgodności z prawem podjętych przez władze spółek wodnych uchwał lub nakazania władzom spółek podjęcia konkretnej uchwały.

Mężczyzna poskarżył się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Domagał się wymuszenia na organach spółki wodnej wydania uchwały, w której byłoby jasno napisane za co konkretnie członek ma obowiązek opłacać składki.

27 stycznia 2015 roku sąd oddalił skargę. Orzekł, iż brak jest przepisów prawa umożliwiających Kolegium ocenę zgodności z prawem uchwał podjętych przez organy spółek wodnych oraz do ingerencji w ich treść. Brak jest przepisu dającego SKO upoważnienie do wydania aktu administracyjnego w przedmiocie spornej uchwały.

Sąd przypomniał, że nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta i to wyłącznie on kontroluje uchwały organów spółek wodnych pod kątem ich zgodności z prawem. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa orzeka o stwierdzeniu nieważności w całości lub części, w drodze decyzji, w określonym terminie.

WSA wywodził, że ani ustawa Prawo wodne, ani żaden inny akt prawny nie przyznaje samorządowym kolegiom odwoławczym kompetencji do oceny zgodności z prawem uchwał organów spółek wodnych. Zatem nie ma podstaw do wszczęcia przez SKO postępowania administracyjnego na żądanie.

Zdaniem sądu, przepisy nie przewidują aktywności czy to samych organów spółki, czy też poszczególnych jej członków, w zakresie wnioskowania o stwierdzenie nieważności uchwał organów spółek wodnych. Dlatego też nie jest dopuszczalne zaskarżenie bezczynności starosty polegającej na niewydaniu przez niego decyzji o stwierdzeniu nieważności uchwały podjętej przez organ spółki wodnej.