Rząd przyjął we wtorek projekt nowelizacji Prawa ochrony środowiska, która to umożliwi. 

Zaskarżenie - jak wynika z propozycji resortu klimatu - wnieść będzie mogła osoba fizyczna mieszkająca w strefie objętej programem; osoby prawne, lub organizacje, które prowadzą udokumentowaną działalność w danej strefie przez co najmniej 24 miesiące; organizacje społeczne, które powołują się na cel statutowy i prowadzą udokumentowaną działalność w zakresie ochrony powietrza lub zdrowia ludzi przez co najmniej 24 miesiące. Na wniesienie skargi przewidziano 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały powołującej program.

Zmiana prawa wynika z zarzutów Komisji Europejskiej, która uważa, że obecne polskie przepisy utrudniają zaskarżanie programów ochrony powietrza do sądów.

Czytaj więcej

Gminy poległy w walce ze smogiem. Eksperci o wnioskach płynących z raportu NIK

Aktualizacja planu ochrony przed smogiem na pewien czas

Projektowana ustawa zawiera również przepisy określające zakres i termin obowiązywania przejściowych aktualizacji programów ochrony powietrza. Są one potrzebne z powodu wejścia w życie nowej unijnej dyrektywy, która wymaga opracowania nowych planów do końca 2028 r.

Istnieją samorządy, które musiałyby opracowywać pełne programy na krótki okres, co - zdaniem resortu klimatu i środowiska - byłoby nieefektywne. Projekt umożliwia samorządom opracowanie i przyjęcie do 30 listopada 2026 r. aktualizacji programów ochrony powietrza o minimalnym zakresie. Mają one obowiązywać do czasu wejścia w życie nowych planów, zgodnych z unijną dyrektywą.

Czytaj więcej:

Prawo dla profesjonalistów Precedensowy pozew za smog. Kto ma ponieść odpowiedzialność?

Pro

Interes prawny nie będzie konieczny, żeby zaskarżyć działania władzy

Jak zwróciła uwagę w komunikacie kancelaria premiera, dotychczas sądy często odrzucały skargi, ponieważ skarżący musieli wykazać, że konkretne działania lub zaniechania władz odnoszą się do ich sytuacji prawnej. „Nowe przepisy znoszą ten wymóg i pozwalają składać skargi np. na programy ochrony powietrza czy ich aktualizacje oraz na bezczynność władz, jeśli takie dokumenty nie powstają. Dzięki nowemu rozwiązaniu mieszkańcy zyskują realny wpływ na to, jak samorządy walczą o jakość powietrza, a cały system staje się bardziej przejrzysty i skuteczny” - wskazała KPRM.

Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.