Urzędnicy służby cywilnej do reformy

Ograniczenie części kosztownych uprawnień urzędników mianowanych, mogłoby spowodować, że byłoby ich więcej. Likwidacja trzynastek i dodatków stażowych pozwoli wprowadzić wyższe nagrody motywacyjne. To główne wnioski oceny skutków regulacji ustawy o służbie cywilnej. przygotowanego przez Claudię Torres-Bartyzel, Szefa Służby Cywilnej.

Przywileje nielicznych

Zdaniem Claudii Torres-Bartyzel należy zaostrzyć zasady obligatoryjnego przyznawania kolejnych stopni służbowych urzędnikom mianowanym. Umożliwiają one awans w zbyt krótkim czasie. A awans to koszty.

W 2014 r. na dodatki służby cywilnej wydano 112 975 tys. zł. Oznacza to wzrost w stosunku do 2013 r. o 7 proc. W zdecydowanej większości to skutek przyznawania kolejnych stopni służbowych oraz w niewielkim zakresie ? mianowań nowych urzędników. Urzędnicy mogą bowiem liczyć na automatyczny awans po uzyskaniu kolejno dwóch ocen okresowych. Straty powoduje też zbyt szybko nabywane prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, który może wynieść aż do 12 dni.

– Przy obecnym limicie mianowań urzędnicy mianowani to w służbie cywilnej kasta o uprzywilejowanej pozycji, do której dostanie się jest bardzo trudne. Dlatego zmiany są jak najbardziej wskazane – uważa Robert Barabasz z NSZZ Solidarność.

Zdaniem ekspertów powinno być więcej urzędników mianowanych. Tymczasem na koniec 2014 r. w liczącym 120 tys. osób korpusie służby cywilnej było zatrudnionych zaledwie 7675 urzędników służby cywilnej (6,4 proc. ogółu). A od kilku lat roczny limit mianowań wynosi 200.

– Stabilizacja zatrudnienia, z którą wiąże się mianowanie, ma umożliwić gwarantowaną przez konstytucję bezstronność polityczną służby cywilnej – wyjaśnia prof. Jakub Stelina, dziekan wydziału prawa Uniwersytetu Gdańskiego.

Ponadto, zdaniem szefa służby cywilnej do egzaminu na urzędnika mianowanego nie powinny przystępować osoby zatrudnione na zastępstwo. Kiedy uzyskają mianowanie będą niemal nieusuwalni. Do zwolnienia urzędnika nie daje podstaw nawet likwidacja urzędu. Można go jednak zwolnić, jeśli zostanie dwukrotnie źle oceniony podczas oceny okresowej.

Szefowa służby cywilnej chciałaby także dokonać rewolucji w systemie wynagrodzeń tak, by motywował do efektywnej pracy.

Motywować do pracy

Jej zdaniem należy zlikwidować mało motywacyjne składniki pensji, czyli trzynastki, dodatki stażowe. Zmniejszone miałyby też zostać nagrody jubileuszowe i odprawy. W zeszłym roku kosztowały one odpowiednio 477 i 100 mln zł.

Zmiany wymaga również czas pracy. Godziny nadliczbowe w służbie cywilnej są rekompensowane czasem wolnym w wymiarze odpowiadającym godzinom spędzonym w pracy. A to może być niezgodne z Europejską Kartą Społeczną.

Większymi zmianami w czasie pracy powinny zostać objęte urzędy administracji rządowej, które pracują w weekendy, a także w innych godzinach niż uznawane za zwykłe – między 8.15 a 16.15 (np. inspekcja weterynaryjna, inspekcja transportu drogowego, inspekcja ochrony środowiska, inspekcja ochrony roślin i nasiennictwa).

– W zależności od inspektoratu pracujemy albo od 8 do 16 albo w systemie zmianowym od 6 do 22. Kontrole w nocy są prowadzone wyjątkowo w ramach nadgodzin – dodaje Michał Niedźwiecki ze Związku Zawodowego Inspektorów Transportu Drogowego.

Przygotowanie oceny w zeszłym roku zlecił Zespół ds. Programowania Prac Rządu. – W żadnym wypadku nie jest ona projektem nowelizacji. To efekt bardzo szczerej i rzeczowej analizy. Mam nadzieję, że rozpocznie równie szczerą i rzeczową dyskusję, jak służba cywilna powinna się zmieniać – wyjaśnia Claudia Torres-Bartyzel.

Postulaty zmian

Płaca za pracę, nie za staż

- wzrost wynagrodzenia zasadniczego powiązany z oceną okresową;

- likwidacja dodatku za wysługę lat;

- uzależnienie wzrostu funduszu wynagrodzeń od dynamiki PKB;