Policjant otrzyma dofinansowanie do wakacji

Jednym ze świadczeń socjalno-bytowych, z jakich mogą korzystać funkcjonariusze służb mundurowych jest dopłata do wypoczynku. To odpowiednik świadczenia wypłacanego pracownikom cywilnym z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Choć dopłata przysługuje funkcjonariuszom wszystkich służb mundurowych, szczegółowe zasady, na jakich nabywają oni do niego prawo, jego wysokość oraz niektóre kwestie proceduralne nie są w nich uregulowane identycznie.

W Policji, największej z formacji zasady jej przyznawania określa rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 4 marca 202 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin (dalej rozporządzenie).

Pomoc rodzinna

Zgodnie z § 1 tego rozporządzenia na dopłatę do wypoczynku liczyć może policjant, który w związku z pełnieniem służby nabył w danym roku kalendarzowym prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze. Świadczenie to przysługuje też uprawnionym członkom jego rodziny, czyli małżonkowi i dzieciom. Przy czym za dzieci uważa się tu dzieci własne policjanta, dzieci małżonka, dzieci przysposobione i dzieci przyjęte na wychowanie, które:

- nie przekroczyły 18 roku życia, a w razie uczęszczania do szkoły - 24 lat albo 25 lat, jeżeli odbywają studia w szkole wyższej, a ukończenie 24 lat przypada na ostatni lub przedostatni rok studiów, albo

- stały się inwalidami I lub II grupy przed osiągnięciem określonego w poprzednim punkcie wieku.

Liczbę członków rodziny policjanta, na których przysługuje dopłata do wypoczynku, ustala się według stanu rodzinnego policjanta, istniejącego w dniu złożenia wniosku o wypłatę dopłaty do wypoczynku, nie później jednak niż w ostatnim dniu służby pełnionej w danym roku kalendarzowym.

Ważne

Dopłata do wypoczynku przysługuje policjantowi oraz każdemu uprawnionemu członkowi jego rodziny w wysokości 26,35 proc. kwoty bazowej dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy, ogłaszanej corocznie w ustawie budżetowej. Kwota dopłaty po jej wyliczeniu podlega zaokrągleniu do pełnego złotego w górę.

Na wniosek

Wypłata świadczenia następuje w terminie 30 dni od dnia złożenia przez policjanta pisemnego wniosku o jego przyznanie. Wypłaca go komórka finansowa jednostki organizacyjnej Policji, właściwa dla miejsca pełnienia służby policjanta.

Wniosek, o dopłatę policjant może złożyć nie wcześniej niż:

- po dokonaniu opłaty lub przedpłaty za korzystanie przez policjanta lub uprawnionych członków jego rodziny z wczasów, innych form zorganizowanego lub indywidualnego wypoczynku, za pobyt na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych oraz leczniczo-opiekuńczych, a także za korzystanie z usług turystycznych, których czas trwania, wraz z podróżą, obejmuje, co najmniej 7 dni;

- na 30 dni przed:

• dniem rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze, co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych albo takiej części urlopu, którego wymiar łącznie z dotychczas wykorzystanym urlopem osiągnie 14 dni kalendarzowych w roku, za który przysługuje dopłata do wypoczynku, albo

• zwolnieniem ze służby, albo

• upływem danego roku kalendarzowego, jeżeli nie zaistniały okoliczności wymienione powyżej.

Do okresu wymaganych 14 dni kalendarzowych, wlicza się również inne dni wolne od służby przypadające w okresie urlopu oraz bezpośrednio przed jego rozpoczęciem lub zakończeniem.

Przykład

Funkcjonariusz wystąpił o dopłatę do wypoczynku za 2014 r. w grudniu 2015 r. po wykorzystaniu tego urlopu w naturze. Komendant, do którego złożył wniosek odmówił jednak jej wypłaty informując policjanta, że ubiegając się o dopłatę do wypoczynku za 2014 rok wniosek należało złożyć najpóźniej przed upływem tego roku. Sąd, do którego sprawa w końcu trafiła nie zgodził się jednak z argumentem przełożonego. Jego zdaniem rozporządzenie w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych i bytowych przysługujących policjantom oraz członkom ich rodzin nie określa granicy, kiedy możliwość ubiegania się o dopłatę do wypoczynku wygasa. Określa jedynie datę początkową, od której można składać wnioski o dopłatę do wypoczynku. Reguła wykładni prawa w postaci wnioskowania a fortiori pozwala na przyjęcie tezy, że skoro wniosek o dopłatę do wypoczynku można złożyć "nie wcześniej niż", to tym bardziej można go złożyć później (por. wyrok WSA w Gliwicach z 27 maja 2014 IV SA/Gl 975/13).

Mąż i żona w służbie

W razie zbiegu uprawnień do dopłaty do wypoczynku z tytułu służby obojga małżonków dopłatę do wypoczynku można otrzymać tylko z tytułu służby jednego z małżonków (§ 4 rozporządzenia). Niewątpliwie, zatem w przypadku, gdy w związku małżeńskim są funkcjonariusze policji to dopłatę do wypoczynku otrzyma tylko jeden z nich. Jednak, gdy tylko jedno z nich pełni służbę w policji a drugie np. w staży pożarnej lub innej formacji mundurowej sprawa nie jest już taka prosta. Istnieją, bowiem rozbieżne opinie czy i w takiej sytuacji obowiązuje ograniczenie wynikające z § 4 rozporządzenia.

Wprawdzie Departament Prawny MSWiA w piśmie z 18 lutego 2004 r., stanął na stanowisku, że o zbiegu uprawnienia do dopłaty do wypoczynku można mówić tylko w przypadku pełnienia służby w tej samej formacji, jednak niektóre sądy administracyjne są innego zdania. Na przykład w wyroku z 1 marca 2005 r. WSA w Poznaniu (II SA/Po 3086/02) uznał, iż wzgląd na racjonalność prawodawcy wskazuje, że ów zakaz dwukrotnej dopłaty do wypoczynku strażaka (bądź policjanta) i jego rodziny obowiązuje nie tylko, gdy drugi małżonek służy w tej samej służbie – PSP (bądź Policji), lecz także, gdy drugi małżonek służy w innej służbie, podległej ministrowi spraw wewnętrznych i administracji – odpowiednio – Policji (bądź PSP).

Rozbieżności w orzecznictwie

Jednolitego stanowisk sądów nie ma też, co do oceny charakteru roszczenia funkcjonariusza o dopłatę do wypoczynku. Sporu nie ma tylko, co do tego, iż przyznawanie świadczeń socjalno-bytowych policjantom ma charakter czynności materialno-technicznej, a więc co do zasady nie wymaga przybrania formy decyzji administracyjnej. W przypadku spełnienia określonych w przepisach wymogów organ zobowiązany jest, zatem do dokonania czynności w postaci ustalenia wysokości i wypłaty tego świadczenia por. np. wyroki NSA: z 24 marca 2010 r., (I OSK 1577/09) i z 19 marca 2010 r., (I OSK 1301/09).

Sprawa się komplikuje w przypadku uznania przez organ, że prawo do dopłaty wnioskodawcy nie przysługuje. Cześć składów orzekających sądów administracyjnych uważa, iż w takiej sytuacji wydanie decyzji jest konieczne. Jak uznał, bowiem NSA m.in. w wyroku z 24 marca 2010 r., I OSK 1577/09) odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, o której załatwienie wnosi strona mająca w tym interes prawny. Podobnie orzekł NSA w wyrokach z 26 maja 2009 r., (I OSK 761/08) i z 19 marca 2010 r., (I OSK 1301/09), a także WSA w Warszawie w wyroku z 15 lipca 2015 r. (II SAB/Wa 522/15). Podkreślił w nim, że odmowa potwierdzenia uprawnienia stanowi, bowiem władcze, jednostronne rozstrzyganie o czyichś uprawnieniach lub ich braku.

Nie można jednak nie zauważyć odmiennego kierunku orzecznictwa, w ramach, którego na równi traktuje się czynności potwierdzające istnienie prawa (obowiązku), jak i czynności odmawiające takiego potwierdzenia, czy polegające na odmowie wykonania czynności np. wypłata i odmowa wypłaty należności mieszkaniowych dla żołnierza (uchwała NSA z 28 maja 2001 r., OPK 10/01). Cześć składów orzekających sądów administracyjnych opowiada się, zatem za cywilnoprawnym charakterem roszczenia funkcjonariusza o dopłatę do wypoczynku. Przykładowo WSA w Gliwicach w postanowieniach z 10 grudnia 2014 r. (IV SA/Gl 240/14) i z 6 listopada 2014 r. (IV SA/Gl 136/14) uznał, że roszczenie funkcjonariusza policji z tytułu dopłaty do wypoczynku wynika ze stosunku cywilnoprawnego, łączącego funkcjonariusza ze Skarbem Państwa i ma charakter wierzytelności pieniężnej, a spory w tym zakresie nie podlegają jurysdykcji sądu administracyjnego. Podobny pogląd, dotyczący należności z tytułu podróży służbowych, a więc także roszczenia majątkowego powstałego na tle stosunku służbowego policjanta, wyraził NSA w postanowieniu z 12 czerwca 2014 r. (I OSK 1293/14).

Jak widać z powyższego, wybór właściwej drogi sądowej nie jest łatwy. Nie powinien to być jednak problem policjanta. Kwestia, który sąd jest właściwy do rozstrzygnięcia określonej sprawy wynikać powinien z obowiązujących przepisów. Poza tym, jeżeli istnieją rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych to może nastał czas, aby NSA podjął w omawianej kwestii stosowną uchwałę.