Czytam teraz „Chirurga na wojnie” Hansa Kiliana. To niezwykła historia niemieckiego lekarza wysłanego na front wschodni w 1941 r. Okazuje się, że aparaty rentgenowskie i podstawowe narzędzia do stabilizowania złamań znajdują się właściwie tylko w lazaretach dla koni, bo armia w dużej mierze opiera się na konnych zaprzęgach. Blisko frontu dla ludzi nie ma praktycznie niczego, więc ten człowiek musi operować w warunkach niemal średniowiecznych.

W książce jest mnóstwo detali dotyczących skomplikowanych złamań i obrażeń. Autor tak głęboko wchodzi w opisy stawów czy kanałów rdzeniowych, że momentami przypomina Jürgena Thorwalda, choć pisze bardziej surowo, wręcz naturszczykowsko. I właśnie to nadaje tej książce ogromną siłę. Nie ma tam brutalnego naturalizmu, jest za to wojenny lazaret, biurokracja, bałagan, niedostatek i rosnące poczucie beznadziei. Bohater zasypia z przekonaniem, że gorzej już być nie może, nie wiedząc jeszcze, co wydarzy się po zatrzymaniu niemieckiej ofensywy i podczas oblężenia Leningradu. Ta książka naprawdę mnie przykuła.