Nie zawsze deweloperzy są uczciwi. Wciąż zdarzają się niedozwolone klauzule w umowach. Bywa jednak i tak, że to kupujący grubo przesadzają i jako wadę w lokalu wskazują np. przepaloną żarówkę na balkonie.

Akt notarialny: kto płaci

Do rzecznika konsumentów w Szczecinie trafił klient jednego z lokalnych deweloperów.

– Podpisał z nim umowę deweloperską, a następnie przenoszącą własność mieszkania. W wypadku pierwszej umowy strony pokryły koszty po połowie, w drugiej – już tylko kupujący. Zwrócił się więc do mnie z prośbą o interwencję. Jego zdaniem skoro w wypadku umowy deweloperskiej obie strony płaciły po połowie, to tak powinno być również w wypadku finalnego aktu notarialnego – mówi Longina Kaczmarek, rzecznik konsumentów w Szczecinie.

– Po mojej interwencji deweloper zwrócił połowę kosztów swojemu klientowi i wycofał zapis w tej sprawie ze swojego wzoru umowy deweloperskiej – wyjaśnia Longina Kaczmarek.

Polski Związek Firm Deweloperskich (PZFD) uważa, że deweloper niepotrzebnie przyznał rację rzecznikowi konsumentów.

– Z art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie praw nabywców lokalu mieszkalnego jasno wynika, że obie strony płacą po połowie koszty zawarcia umowy deweloperskiej oraz wieczystoksięgowe. Przepis nic nie mówi o umowie przenoszącej własność. A skoro tak, to jej nie dotyczy – tłumaczy Konrad Płochocki, dyrektor generalny PZFD.

I dodaje: – Zwyczajowo przyjęło się, że koszty zawarcia aktu notarialnego ponosi osoba, która kupuje lokal. Zasada ta dotyczy nie tylko rynku pierwotnego, ale i wtórnego. Podobnie jest z kosztami wieczystoksięgowymi oraz podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Płaci je ten, kto kupuje lokal. Oczywiście od tej zasady są wyjątki, ale muszą one jasno wynikać z przepisów lub zapisów konkretnej umowy. A w tym wypadku tak nie jest – podkreśla dyrektor Płochocki.

Z tym poglądem nie zgadza się Longina Kaczmarek. – To nieprawda. Art. 26 ust. 2 ustawy deweloperskiej dotyczy także umów przenoszących własność – twierdzi Longina Kaczmarek. – Niestety, jest nieprecyzyjny i nie wynika to z niego wprost – dodaje.

Powołuje się przy tym na dwie decyzje prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w tej sprawie.

– Wskazują one, że zapisy w umowie o treści „koszty przyrzeczonej umowy sprzedaży obciążają kupującego" naruszają przepisy i są niedozwolonymi klauzulami umownymi – mówi Longina Kaczmarek.

Problem ten rozstrzyga projekt nowej ustawy deweloperskiej, nad którym obecnie pracuje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z art. 39 projektu wynika, że obie strony umowy pokrywają po połowie koszty notarialne oraz wieczystoksięgowe. Dotyczy to zarówno umowy deweloperskiej, jak i przenoszącej własność mieszkania.

Podział kosztów sporządzania umów oraz wpisów do ksiąg wieczystych to niejedyny problem, z jakim przychodzą kupujący do rzeczników konsumentów.

Za pęknięcia nie płacę

Wielu sporów przysparza usuwanie wad w lokalach. Najwięcej z nich dotyczy pęknięć na ścianach mieszkań i na klatkach schodowych w blokach.

– Zdarza się, że deweloperzy wprowadzają zapisy do umów, że w razie wystąpienia wad kupujący zrezygnują ze swoich roszczeń względem dewelopera. Tymczasem doskonale wiedzą, że takie postanowienie jest nieważne. Najwyraźniej liczą na to, że ich klienci nie mają wystarczającej wiedzy prawnej i będą przestrzegać niekorzystnych dla siebie zapisów umowy – mówi Małgorzata Rother, rzecznik konsumentów z Warszawy.

– Przychodzą też osoby, które kupiły już mieszkanie. I gdy zaczynają je urządzać, okazuje się, że znajdują się w nim liczne wady. Deweloper nie chce ich usunąć ani też pokryć kosztów z tego tytułu. Tłumaczy, że powstały nie z jego winy – wyjaśnia Małgorzata Rother.

PZFD przyznaje, że deweloperzy mają sporo problemów z usuwaniem wad i zapisami umów w tej sprawie.

Klient wie, więc o co chodzi

– Jeżeli roszczenia są słuszne, to deweloper usuwa wady albo za nie płaci. Nie zawsze jednak tak jest. Każda sprawa jest inna – mówi Konrad Płochocki.