Bez nowoczesnych badań nie pokonamy raka

Pacjentki chore na raka jajnika nie mogą w pełni korzystać z najnowszych terapii onkologicznych. Powód? Brak odpowiedniej diagnostyki molekularnej. W efekcie innowacyjne metody leczenia są niewykorzystywane.

Publikacja: 18.06.2024 04:30

Laboratorium badawczo-rozwojowe biotechnologicznych produktów leczniczych

Laboratorium badawczo-rozwojowe biotechnologicznych produktów leczniczych

Foto: PAP, Grzegorz Michałowski

– Nie może być mowy o nowoczesnym leczeniu bez właściwej diagnostyki – mówi Dorota Korycińska, prezeska Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, i apeluje: – Pilnie potrzebujemy decyzji Ministerstwa Zdrowia zarówno w zakresie nowego świadczenia, jak i likwidacji istniejących, absurdalnych barier dla już refundowanych paneli genetycznych. Efektywne leczenie wymaga ścisłego współdziałania na poziomie diagnostyki i terapii, i to na jak najwcześniejszym etapie. Takie podejście pozwala leczyć chorych skuteczniej i jest bardziej opłacalne dla systemu opieki zdrowotnej. Chodzi o kompleksowe profilowanie genomowe, które umożliwia oznaczenie nawet kilkuset mutacji jednocześnie. Jest to szczególnie istotne dla pacjentek z rakiem jajnika, gdzie zmiany molekularne są licznie reprezentowane.

Wspólnie z klinicystami organizacje pacjentów postulują o możliwość wykonania badania metodą sekwencjonowania nowej generacji (NGS) z krwi obwodowej także w trybie ambulatoryjnym. Taki krok ograniczyłby koszty hospitalizacji i skróciłby ścieżkę pacjenta, przyspieszając otrzymanie terapii szytej na miarę. – Powstała nawet gotowa propozycja kosmetycznej zmiany zarządzenia prezesa NFZ, która w prosty sposób rozwiąże ten problem. Przedstawiliśmy ją na spotkaniu z minister Izabelą Leszczyną. Niestety, tak jak w przypadku kompleksowego profilowania genomowego, Ministerstwo Zdrowia milczy – relacjonuje Korycińska. W połowie kwietnia przedstawicielki Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej rozmawiały z minister zdrowia na temat badań molekularnych w diagnostyce nowotworów. Została wówczas wyznaczona osoba z resortu do zaopiekowania się tą sprawą. Do końca kwietnia miała przekazać informacje, na jakim etapie są prace i jaki jest dalszy plan. – Nie otrzymaliśmy tej odpowiedzi do dzisiaj. Ale dostaliśmy zapewnienie, że temat zostanie zrealizowany do końca tego roku. Mamy jeszcze 6 miesięcy i jako optymistka trzymam się nadziei, że diagnostyka molekularna dla pacjentów onkologicznych będzie w pełnej ofercie przed 1 stycznia 2025 – mówi Dorota Korycińska.

Czytaj więcej

Pacjentów z nowotworem można leczyć lepiej

Badania genetyczne — szansa na spersonalizowanie leczenie

Rozwiązania problemu ograniczonego dostępu do badań genetycznych chcą również pacjenci, którzy podjęli oddolną inicjatywę. Petycję zainicjowała Lidia Dyndor znana w internecie jako „OnkoFitka Lidka”. Postulat jest prosty: każda kobieta z diagnozą raka piersi powinna być automatycznie kierowana na badanie genetyczne metodą NGS w genach BRCA 1/2. Wczesne wykrycie mutacji genetycznych jest podstawą dla wyboru celowanej terapii. A to oznacza przedłużenie życia, zmniejszenie ryzyka nawrotów i przerzutów oraz generalnie lepszą jakość życia. Pacjenci domagają się też, aby chorzy z potwierdzoną mutacją patogenną lub prawdopodobnie patogenną byli automatycznie kierowani na konsultację do poradni genetycznej.

Dyndor podkreśla też, że badania genetyczne powinny być wykonywane z krwi obwodowej, a nie z tkanki – jest to mniej inwazyjne i bardziej komfortowe dla pacjentów, a także przyspiesza proces diagnostyczny.

Czytaj więcej

Czy cukier żywi raka? Specjalistka tłumaczy

Do sytuacji odnoszą się również klinicyści, którzy bez nowoczesnych metod diagnostycznych nie mają możliwości podjęcia leczenia personalizowanego. – Według danych NFZ zaledwie niewielka grupa pacjentów onkologicznych ma wykonywane badania genetyczne. Większość z nich, jeśli już jest badana, to w kierunku jednej lub dwóch mutacji. To ogranicza szansę na włączenie optymalnego leczenia, gdyż tych mutacji może być więcej i mogą zostać niewykryte. Koszyk świadczeń gwarantowanych nie uwzględnia wielkoskalowych badań molekularnych, które zgodnie z aktualnymi wytycznymi diagnostyczno-terapeutycznymi, przygotowanymi przez zespół ekspertów z Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, są niezbędne w przypadku pacjentów z rakiem jajnika i rakiem płuca – tłumaczy dr Andrzej Tysarowski, prezes Polskiej Koalicji Medycyny Personalizowanej.

Paradoks polega na tym, że od dwóch lat funkcjonuje program lekowy, który wskazuje, że trzeba wykonać szerokie profilowanie genetyczne w celu oceny tak zwanego deficytu rekombinacji homologicznej. – W programie są finansowane leki, ale nie ma finansowania diagnostyki, która umożliwi ich podanie – wyjaśnia dr Tysarowski.

Czytaj więcej

Białka kluczowe przy nowotworach

Poszerzenie diagnostyki. Jest zgoda, nie ma pieniędzy

Polskie Towarzystwo Onkologiczne wystąpiło o poszerzenie możliwości diagnostyki dla polskich pacjentów. – Mamy pozytywną opinię, ale wciąż nie mamy finansowania – mówi prof. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego. Zaproponowane przez PTO nowe świadczenie opieki zdrowotnej – „Badania kompleksowego profilowania genomowego (CGP), wykonywanego metodą wysokoprzepustowego sekwencjonowania następnej generacji (NGS) w diagnostyce molekularnej pacjentów z nowotworami złośliwymi” – już we wrześniu 2023 r. uzyskało pozytywną rekomendację Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.

– Nie powinniśmy czekać na wdrożenie standardu organizacyjnego, ta sprawa wymaga pilnego rozwiązania – apeluje prof. Rutkowski. Ministerstwo Zdrowia nie podjęło decyzji o refundacji CGP, mimo że wymagania stawiane przez AOTMiT zostały spełnione. Według danych NFZ zaledwie niewielka grupa pacjentów onkologicznych ma wykonywane badania genetyczne. Zarówno oni, jak i środowisko medyczne czekają na konkretne działania ze strony Ministerstwa Zdrowia. – Tylko że pacjenci często umierają – gorzko podsumowuje Dorota Korycińska.

– Nie może być mowy o nowoczesnym leczeniu bez właściwej diagnostyki – mówi Dorota Korycińska, prezeska Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, i apeluje: – Pilnie potrzebujemy decyzji Ministerstwa Zdrowia zarówno w zakresie nowego świadczenia, jak i likwidacji istniejących, absurdalnych barier dla już refundowanych paneli genetycznych. Efektywne leczenie wymaga ścisłego współdziałania na poziomie diagnostyki i terapii, i to na jak najwcześniejszym etapie. Takie podejście pozwala leczyć chorych skuteczniej i jest bardziej opłacalne dla systemu opieki zdrowotnej. Chodzi o kompleksowe profilowanie genomowe, które umożliwia oznaczenie nawet kilkuset mutacji jednocześnie. Jest to szczególnie istotne dla pacjentek z rakiem jajnika, gdzie zmiany molekularne są licznie reprezentowane.

Pozostało 87% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Diagnostyka i terapie
Są szanse na refundację nowoczesnych metod diagnostyki molekularnej w Polsce
Diagnostyka i terapie
Hipofosfatazja. Jest lek, nie ma refundacji. Rodzice piszą do Ministerstwa Zdrowia
Materiał partnera
Jak lepiej zadbać o pacjentów z SM?
Diagnostyka i terapie
Rak piersi nie wybiera. Chora często dowiaduje się zbyt późno
Materiał Promocyjny
Mazda CX-5 – wszystko, co dobre, ma swój koniec
Diagnostyka i terapie
Co ma żaba do depresji? Okazuje się, że może pomóc
Materiał Promocyjny
Branża bankowa gorszy okres ma za sobą