W tym czasie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) przeznaczył 156 mld zł na inwestycje poprawiające jakość powietrza i wód, rozwój odnawialnych źródeł energii, efektywność energetyczną oraz ochronę zasobów naturalnych. Dzięki tym działaniom zielona transformacja przestała być jedynie perspektywą przyszłości – stała się rzeczywistością widoczną w codziennym życiu milionów Polaków.
– W NFOŚiGW skupiamy się na finansowaniu infrastruktury, transformacji energetycznej, ale chcemy, by te inwestycje przekładały się na nowe miejsca pracy i lepszą jakość życia – podkreśla Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Od usuwania skutków zanieczyszczeń do budowania zielonej przyszłości
Kiedy Fundusz rozpoczynał działalność w 1989 r., Polska mierzyła się ze skutkami wieloletniej degradacji środowiska. Dziś głównym wyzwaniem jest przeprowadzenie kompleksowej transformacji energetycznej i klimatycznej, obejmującej energetykę, przemysł, transport oraz sektor komunalny. W obu tych procesach NFOŚiGW odgrywał i nadal odgrywa kluczową rolę. Przeszedł drogę od instytucji finansującej działania naprawcze do jednego z najważniejszych podmiotów wspierających transformację energetyczną i klimatyczną Polski. Wspólnie z 16 wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej tworzy dziś sprawny system finansowania inwestycji realizowanych przez samorządy, przedsiębiorstwa, instytucje publiczne i gospodarstwa domowe.
Profesjonalny partner dla zielonych inwestycji
Od lat NFOŚiGW potwierdza swoją pozycję profesjonalnej instytucji finansowej i strategicznego partnera rozwoju. Fundusz efektywnie wykorzystuje środki pochodzące z opłat i kar środowiskowych, funduszy europejskich oraz międzynarodowych instrumentów finansowych. Każda złotówka trafia do projektów przynoszących wymierne korzyści środowiskowe i gospodarcze. Skala zaangażowania Funduszu najlepiej pokazuje jego znaczenie dla rozwoju zielonych finansów w Polsce. Łączna wartość wsparcia udzielonego na inwestycje proekologiczne przekroczyła 156 mld zł.
NFOŚiGW pełni również rolę największego krajowego partnera instytucji międzynarodowych we wdrażaniu środków zagranicznych przeznaczonych na ochronę środowiska i transformację energetyczną. W perspektywie do 2030 r. Fundusz zarządza środkami o bezprecedensowej skali. Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) to 40 mld zł, Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) – 1,2 mld zł, natomiast w ramach Krajowego Planu Odbudowy NFOŚiGW dysponuje kwotą 30 mld zł. Dodatkowo Fundusz pełni funkcję operatora Funduszu Modernizacyjnego, z którego do Polski w latach 2021–2030 może trafić nawet 60 mld zł.
NFOŚiGW wspiera realizację krajowych i unijnych celów środowiskowych, oferując szeroki wachlarz instrumentów finansowych – od dotacji przez pożyczki, po wsparcie kapitałowe. Z pomocy tej korzystają samorządy, przedsiębiorcy, instytucje publiczne, organizacje społeczne, rolnicy i osoby prywatne.
Kierunki działania Funduszu wyznacza Strategia NFOŚiGW na lata 2025–2028, koncentrująca się na:
* transformacji energetycznej,
* poprawie jakości powietrza,
* gospodarce o obiegu zamkniętym i ochronie wód,
* ochronie różnorodności biologicznej,
* adaptacji do zmian klimatu,
* innowacyjności,
* monitoringu środowiska,
* ekspertyzach środowiskowych,
* edukacji ekologicznej.
To odpowiedź na rosnące potrzeby modernizacji gospodarki i wzmacniania odporności środowiskowej kraju.
Efekt ekologiczny przede wszystkim
W ciągu 37 lat działalności dzięki wsparciu NFOŚiGW:
* ograniczono emisję gazów cieplarnianych o 29 mln ton i pyłów o 283 tys. ton rocznie,
* osiągnięto produkcję 6 TWh energii z OZE rocznie,
* uzyskano oszczędność 15 TWh energii rocznie,
* wybudowano ponad 700 tys. mikroinstalacji fotowoltaicznych,
* przeprowadzono termomodernizację ponad 550 tys. budynków,
* zakupiono ponad 35 tys. pojazdów elektrycznych,
* zbudowano i zmodernizowano 1600 oczyszczalni ścieków,
* zbudowano 89 tys. km sieci kanalizacyjnej.
37 mld zł – rekordowy budżet na 37-lecie NFOŚiGW
– Rok 2026 jest absolutnie rekordowy, jeśli chodzi o budżet Narodowego Funduszu. Mamy do dyspozycji 37 mld zł. Oczywiście są to środki pochodzące m.in. z Funduszu Modernizacyjnego, czyli z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, ale również z KPO. Korzystamy także z innych źródeł finansowania. W ostatniej transzy Funduszu Modernizacyjnego uzyskaliśmy zgodę na naprawdę duży budżet – ponad 5 mld zł – na nowe programy – zaznacza Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW
Około 85 proc. środków zostanie przeznaczonych na transformację energetyczną oraz poprawę jakości powietrza. Skala ta odzwierciedla potrzeby transformacji niskoemisyjnej i ochrony środowiska – od inwestycji na poziomie gospodarstwa domowego po budowę kompleksowego i odpornego systemu.
Transformacja energetyczna nie sprowadza się wyłącznie do zmiany źródeł energii. To proces obejmujący także bezpieczeństwo dostaw, stabilność infrastruktury oraz dostępność energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Dlatego inwestycje w OZE, sieci energetyczne, ciepłownictwo, transport zeroemisyjny czy gospodarkę o obiegu zamkniętym są jednocześnie inwestycjami wzmacniającymi bezpieczeństwo państwa.
NFOŚiGW rozwija elektromobilność i nowoczesny przemysł w Polsce
NFOŚiGW konsekwentnie wspiera projekty, które łączą cele klimatyczne z rozwojem nowoczesnej gospodarki. Przykładem jest dofinansowanie projektu Polski Hub Elektromobilności, realizowanego przez ElectroMobility Poland. Zaangażowanie kapitałowe NFOŚiGW to ok. 4,5 mld zł ze środków Krajowego Planu Odbudowy. Inwestycja zakłada budowę nowoczesnego centrum produkcyjnego samochodów elektrycznych oraz stworzenie ekosystemu współpracy dla branży motoryzacyjnej, technologicznej i przemysłowej. Projekt wpisuje się w globalne trendy związane z transformacją energetyczną, cyfryzacją oraz zmianami zachodzącymi w światowych łańcuchach dostaw.
OZE fundamentem bezpieczeństwa energetycznego
Odnawialne źródła energii stają się jednym z najważniejszych filarów bezpieczeństwa energetycznego. Ograniczają zależność od importu paliw kopalnych i pozwalają budować system oparty na krajowych zasobach energetycznych. Rozwój OZE – zarówno w skali dużych inwestycji, jak i projektów prosumenckich – w połączeniu z rozbudową sieci oraz magazynów energii wzmacnia konkurencyjność gospodarki i bezpieczeństwo dostaw.
Jednym z priorytetów NFOŚiGW w 2026 r. jest rozwój magazynowania energii elektrycznej i ciepła. Program wsparcia przydomowych magazynów energii dla prosumentów, o budżecie 1 mld zł, umożliwi lepsze wykorzystanie energii produkowanej przez instalacje OZE, zwiększy niezależność energetyczną gospodarstw domowych oraz poprawi bezpieczeństwo zasilania.
Równocześnie uruchomiony zostanie program wspierający magazyny ciepła w systemach ciepłowniczych, również z budżetem 1 mld zł. Skorzystają z niego przedsiębiorstwa produkujące lub dystrybuujące ciepło w ramach publicznych sieci ciepłowniczych. Program przyczyni się do zwiększenia elastyczności systemów elektroenergetycznych i ciepłowniczych.
Ważnym uzupełnieniem systemu OZE są także biogaz i biometan, które wzmacniają lokalną produkcję zielonej energii oraz wspierają rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. W 2026 r. NFOŚiGW uruchomi programy wsparcia dla tego sektora o łącznym budżecie 1,8 mld zł.
Fundusze Norweskie – wzmocnienie impulsu inwestycyjnego
Istotnym uzupełnieniem krajowych i europejskich źródeł finansowania są Fundusze Norweskie, których nowa perspektywa na lata 2021–2028 stanowi kolejny impuls dla realizacji zielonej transformacji. NFOŚiGW odpowiada za wdrażanie dziewięciu działań w ramach programu „Zielona transformacja”, którego budżet przekracza 188 mln euro.
Środki te zostaną przeznaczone na kompleksowe wsparcie projektów obejmujących:
* zieloną transformację miast,
* adaptację do zmian klimatu,
* rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym (w tym zarządzanie zasobami wodnymi i sektor budowlany),
* ochronę bioróżnorodności i ekosystemów,
* magazynowanie energii z OZE,
* rozwój geotermii,
* projekty CCUS,
* inicjatywy społeczności energetycznych,
* podnoszenie świadomości w zakresie łagodzenia skutków zmian klimatu.
* instrumentów wsparcia będą mogły korzystać m.in. samorządy, instytucje publiczne, przedsiębiorstwa oraz organizacje pozarządowe.
Synergia finansowania i doradztwo
Skala wyzwań transformacyjnych sprawia, że równie ważne jak finansowanie stają się profesjonalne doradztwo i wsparcie eksperckie. Dlatego NFOŚiGW rozwija zarówno nowe instrumenty finansowe, jak i kompetencje doradcze.
– Centrum kompetencji, które powstanie w ramach projektu ELENA, jest odpowiedzią na potrzeby rynkowe w zakresie doradztwa inwestycyjnego wspierającego proces transformacji energetycznej Polski. Realizacja programu ELENA sprawia, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie dysponować unikalną w skali Europy ofertą łączącą wsparcie merytoryczne, doradcze i finansowe dla przyszłych beneficjentów. Ta ambitna inicjatywa wpisuje się w strategię działania Funduszu na lata 2025–2028, w której wskazaliśmy między innymi na rozwój doradztwa oraz tworzenie w Funduszu centrum kompetencji, jak również stosowania nowoczesnych instrumentów finansowych – mówi Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.
Pilotaż programu ELENA będzie realizowany przez NFOŚiGW w latach 2026–2029 jako wsparcie eksperckie w przygotowaniu modernizacji budynków użyteczności publicznej i przedsięwzięć w sektorze ciepłowniczym.
Po 37 latach działalności Fundusz nie tylko finansuje inwestycje ekologiczne, ale również współtworzy nowoczesny model rozwoju Polski oparty na bezpieczeństwie energetycznym, innowacyjności, efektywnym wykorzystaniu zasobów i trosce o jakość życia obecnych oraz przyszłych pokoleń. Rekordowy budżet, rosnąca skala programów oraz rozwój kompetencji doradczych potwierdzają, że NFOŚiGW pozostaje liderem finansowania zielonych inwestycji i jednym z kluczowych architektów transformacji energetycznej kraju.
Materiał przygotowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej