MATERIAŁ POWSTAŁ NA ZLECENIE PRODUCENTA NAPOJÓW COCA-COLA
Czym jest Sustainable Linked Business Plan i dlaczego Coca-Cola HBC dołączyła do tej inicjatywy?
Sustainable Linked Business Plan (SLBP) to globalna, pozafinansowa inicjatywa sieci handlowej Carrefour, której celem jest rozwijanie współpracy z dostawcami w obszarze zrównoważonego rozwoju. Jej istotą jest wspólne opracowywanie planów działań opartych na jasno określonych celach i mierzalnych rezultatach, które pomagają ograniczyć emisję CO2 i promują bardziej zrównoważone opakowania i odpowiedzialne zachowania konsumentów. Grupa Carrefour zakłada, że do 2030 r. podpisze takie porozumienia z 200 dostawcami na całym świecie. System Coca-Cola jest pierwszym partnerem, który dołączył do tej inicjatywy, a Polska jest drugim rynkiem Coca-Cola HBC, na którym wdrażane są jej założenia.
Z naszej perspektywy to naturalny kierunek. Założenia SLBP są w pełni spójne z naszym podejściem do zrównoważonego rozwoju, ponieważ wierzymy, że współpraca pozwala osiągać lepsze rezultaty.
Jako jeden z kluczowych partnerów The Coca-Cola Company mamy bardzo konkretne zobowiązania w tym obszarze. Co warte podkreślenia, po raz dziewiąty Coca-Cola HBC została uznana za najbardziej zrównoważoną firmę napojową na świecie w rankingu S&P Global Sustainability Yearbook. To pokazuje, że nie są to jedynie deklaracje, ale konsekwentnie realizowana strategia.
Jakie obszary obejmuje ta strategia i w jaki sposób inicjatywa SLBP wspiera jej realizację?
To bardzo szeroki zakres współpracy. Obejmuje dwa obszary: konsumencki – wspierający zbiórkę opakowań w ramach systemu kaucyjnego, oraz operacyjny – związany z optymalizacją procesów logistycznych. Nasze firmy właśnie ogłosiły pierwszą wspólną inicjatywę skierowaną do konsumentów.
SLBP wpisuje się w ten model jako platforma współpracy – pozwala przenosić cele strategiczne na konkretne działania realizowane wspólnie z partnerami handlowymi. W wielu obszarach, takich jak choćby logistyka czy opakowania, partnerstwo w całym łańcuchu wartości pozwala osiągać skalowalne efekty i przekształcać wspólne ambicje w namacalne rezultaty. Taka współpraca pomaga również przełożyć strategię na praktyczne rozwiązania wdrażane wspólnie z naszymi partnerami.
Jak wygląda państwa współpraca z Carrefour w ramach tego modelu?
Współpraca opiera się na dwóch głównych filarach. Pierwszy dotyczy logistyki i ograniczania emisji w łańcuchu dostaw – to projekt, który jest obecnie w fazie przygotowania i analizy. Drugi filar dotyczy opakowań i ich zbiórki, a zatem działania w tym obszarze skierowane są do konsumentów, a ich celem jest edukacja i zachęcanie do uczestnictwa w systemie. Obecnie ten aspekt naszych działań jest najbardziej widoczny, ze względu na funkcjonujący w Polsce od października ubiegłego roku system kaucyjny. W tym kontekście nasze działania mają wspierać budowanie nawyków konsumenckich, a także ułatwiać cały proces zbiórki oraz zwrotu opakowań, które mogą zostać poddane recyklingowi. Stąd też zależało nam, by szybko przejść od strategii do konkretnych działań operacyjnych.
Inauguracja inicjatywy SLBP w Polsce. Od lewej: Tomasz Waligórski, prezes Carrefour Polska, Ruža Tomić Fontana, dyrektorka generalna Coca-Cola HBC Polska i Kraje Bałtyckie, Thomas Oth, dyrektor generalny, Coca-Cola Polska
System kaucyjny jest zatem ważnym kamieniem milowym w tej współpracy?
Dokładnie tak, bo to jedno z najskuteczniejszych narzędzi realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym. Systemy kaucyjne na świecie osiągają bardzo wysokie poziomy zbiórki – często przekraczające 90 proc. Przykłady z Europy są bardzo jednoznaczne. W krajach bałtyckich – takich jak Litwa, Łotwa czy Estonia – poziomy zbiórki również przekraczają lub zbliżają się do 90 proc. W mojej rodzinnej Chorwacji wskaźniki zwrotu dla butelek PET dochodzą do ok. 80–90 proc. To pokazuje, że jeśli system jest dobrze zaprojektowany i wsparty odpowiednią infrastrukturą oraz działaniami edukacyjnymi, może być niezwykle efektywny.
Rezultaty osiągane we wskazanych powyżej krajach są rzeczywiście imponujące. Polska ma szansę osiągnąć podobne wyniki?
Zdecydowanie tak. Polska to rynek o ogromnym potencjale. Liczy ponad 37 mln mieszkańców, a gospodarka rozwija się stabilnie od ponad trzech dekad. W ostatnim czasie Polska znalazła się w gronie 20 największych gospodarek świata, co dodatkowo podkreśla jej znaczenie. Równie istotny jest poziom rozwoju handlu detalicznego. Polska należy do najbardziej konkurencyjnych i rozwiniętych rynków handlu detalicznego w Europie – działają tu zarówno globalne sieci, jak i silni lokalni gracze. To tworzy solidną podstawę dla sukcesu systemu kaucyjnego. Nie bez znaczenia jest też skala rynku opakowań. Polska jest drugim krajem w Europie – zaraz po Niemczech – pod względem liczby opakowań jednorazowych wprowadzanych do obrotu. To oznacza ogromny potencjał odzysku surowców.
Jaką rolę w tym systemie odgrywają sieci handlowe?
Kluczową. To one są najbliżej konsumenta i zapewniają infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania systemu. Carrefour rozwija sieć automatów do zwrotu opakowań, tzw. RVM (reverse vending machines), które umożliwiają szybki i wygodny zwrot butelek i puszek. Jednocześnie przepisy prawa nakładają na sklepy powyżej 200 m² obowiązek przyjmowania opakowań – zarówno poprzez automaty, jak i w ramach tzw. zbiórki manualnej. Dzięki temu system kaucyjny ma szansę być powszechny i dostępny dla szerokiej grupy konsumentów.
I jak polscy konsumenci reagują na ten nowy system?
Wspólnie z Carrefour przeprowadziliśmy badania, które pozwoliły lepiej zrozumieć zachowania konsumentów. Wynika z nich, że 67 proc. konsumentów deklaruje znajomość systemu kaucyjnego, 73 proc. uważa, że zwracanie opakowań jest korzystne dla środowiska, a 67 proc. postrzega ten system jako skuteczny sposób ograniczania odpadów. Jak widać zatem, świadomość roli systemu kaucyjnego jest wysoka. Ponadto większość osób wie, czym jest kaucja i że można ją odzyskać.
Jednocześnie na poziomie zachowań czy też praktycznej wiedzy na temat samego funkcjonowania wciąż jesteśmy na wczesnym etapie. Widzimy to po wynikach wspomnianego badania, z którego wynika, że około 50 proc. konsumentów nie wie, że opakowania można również zwracać w punktach obsługi klienta (tzw. zbiórka manualna). Co czwarty respondent nie wie, że do zwrotu nie jest wymagany paragon. Przekłada się to wprost na liczbę oddawanych opakowań. Od początku roku obserwujemy, że poziom zbiórki opakowań rośnie o około 20–30 proc. tygodniowo. Z jednej strony dobry wynik na start, ale z drugiej – na pewno warto mieć świadomość, że potencjał jest znacznie większy.
A co stanowi największą barierę?
Największym wyzwaniem jest zmiana nawyków. Przez lata konsumenci przyzwyczaili się do wyrzucania opakowań lub ich zgniatania. Teraz muszą zmienić sposób postępowania – przechowywać opakowania i pamiętać o ich zwrocie.
Pojawia się też kwestia wygody. Dla około połowy respondentów najważniejszym czynnikiem jest lokalizacja i dostępność automatu do zwrotu opakowań. Dlatego tak ważne jest, by system kaucyjny był jak najbardziej prosty i intuicyjny.
Jak próbujecie usuwać te przeszkody?
Stawiamy przede wszystkim na wygodę i zachęty. Aktywacja, za której realizację lokalnie odpowiada Coca-Cola HBC Polska i Carrefour Polska, została zaprojektowana na bazie wyników badania zrealizowanego z Kantar. Pokazuje ono, że jedną z głównych barier wskazywanych przez prawie połowę konsumentów jest logistyka codziennego korzystania z systemu – przechowywanie opakowań w domu oraz ich transport do punktu zwrotu. Dlatego wprowadziliśmy torby wielokrotnego użytku wykonane z materiałów z recyklingu, które pomagają w przechowywaniu opakowań w domu i ich transporcie do sklepu. Dodatkowo w wybranych sklepach Carrefour zaplanowano wydarzenia edukacyjne, podczas których konsumenci będą mogli uzyskać pomoc w oddaniu opakowań oraz wziąć udział w aktywnościach budujących wiedzę na temat zasad działania systemu kaucyjnego w Polsce. Celem aktywacji jest przyspieszenie zmiany nawyków.
Czy takie działania i zachęty rzeczywiście działają?
Tak, ale wymagają czasu. Z doświadczeń innych rynków wynika, że początkowa faza jest zawsze najtrudniejsza. Kluczowe jest połączenie edukacji, dostępności infrastruktury oraz odpowiednich bodźców ekonomicznych. Z czasem zwracanie opakowań staje się nawykiem – czymś naturalnym, niewymagającym dodatkowego wysiłku. I to jest nasz cel.
Dlaczego zaczęliście od opakowań, a nie innych obszarów dotyczących zrównoważonego rozwoju?
Bo to jeden z najbardziej widocznych aspektów naszej działalności. Opakowania odpowiadają za ponad 36 proc. naszych emisji CO2, dlatego wdrażamy szereg działań mających na celu ograniczenie odpadów opakowaniowych – poprzez optymalizację ich wagi, zwiększanie udziału rPET (tworzywa PET pochodzącego z recyklingu), projektowanie ich z myślą o ponownym przetwarzaniu oraz zapewnienie, że 100 proc. odpadów produkcyjnych w naszych zakładach w Polsce nadaje się do recyklingu. Zbiórka i recykling opakowań to kolejny kluczowy filar realizacji naszej agendy zrównoważonego rozwoju, a system kaucyjny odgrywa istotną rolę w osiąganiu naszych zobowiązań.
Jak ocenia pani przyszłość systemu kaucyjnego w Polsce?
Jego potencjał jest bardzo duży. Kluczowe będzie osiągnięcie wysokiego poziomu zbiórki oraz zapewnienie, że każde opakowanie jednorazowe otrzyma drugie, a nawet kolejne „życie”.
Ogromne znaczenie ma tu współpraca całej branży. W Polsce, razem z innymi producentami napojów, powołaliśmy spółkę Kaucja.pl, która jest jednym z operatorów systemu kaucyjnego. Wspólnie projektujemy jego funkcjonowanie i odpowiadamy za jego rozwój.
W tym przypadku współdziałacie nawet z bezpośrednimi konkurentami?
Tak, ponieważ w tym obszarze nie jesteśmy dla siebie konkurencją. Wręcz przeciwnie. Łączy nas wspólny cel środowiskowy. Razem tworzymy infrastrukturę i technologie, które mają znaczenie dla całej branży i dla przyszłych pokoleń. I właśnie takie inicjatywy mają największy potencjał sukcesu.
–rozmawiał Artur Osiecki
MATERIAŁ POWSTAŁ NA ZLECENIE PRODUCENTA NAPOJÓW COCA-COLA