Albo kieliszek, albo zdrowie dziecka

Alkoholowy zespół płodowy FAS (Fetal Alcohol Syndrome) to zespół chorobowy, który powstaje pod wpływem działania alkoholu na płód w okresie prenatalnym. Jest to choroba, której można uniknąć, zachowując abstynencję w czasie trwania ciąży. Każda ilość alkoholu niesie ryzyko wystąpienia zaburzeń w rozwoju dziecka. Problem jest na tyle poważny, że co roku we wrześniu obchodzony jest Światowy Dzień FAS.

Wstydliwy problem

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w zależności od populacji, częstość występowania FAS jest zróżnicowana. Na świecie określana jest na 1 do 3 dzieci na 10 tys. urodzeń. W Europie częstość występowania FAS wynosi 1,7 do 3,3 na tysiąc urodzeń. Uważa się jednak, że wartości te są niedoszacowane.

W Polsce FAS wykrywane jest u ok. 900 noworodków rocznie, natomiast u dziesięciokrotnie większej liczby dzieci stwierdza się występowanie jego objawów.

Matki zwykle nie przyznają się do picia w czasie ciąży, a mała ilość alkoholu jest trudna do wykrycia w trakcie rutynowych badań biochemicznych, dlatego dane podawane przez lekarzy mają charakter szacunkowy.

Według danych Fundacji FAStryga – o czym poinformowała portal Nauka w Polsce jej prezes dr Małgorzata Klecka – co trzecia kobieta w ciąży pije alkohol. Z tych 30 proc. mniej więcej jedna trzecia urodzi dzieci, które będą miały jakiegoś rodzaju zaburzenia rozwojowe, szeroko pojęte, w tym płodowy zespół alkoholowy.

Opłakane skutki

Alkoholowy zespół płodowy FAS może wywoływać anomalie genetyczne i wady wrodzone, między innymi zahamowanie wzrostu w okresie płodowym i noworodkowym, zniekształcenia twarzy oraz nieprawidłowy rozwój ośrodkowego układu nerwowego.

U dzieci, które w okresie płodowym były narażone na działanie alkoholu, występuje wiele problemów behawioralnych i fizycznych, takich jak problemy z koncentracją, zaburzenia motoryczne, problemy kognitywne, które mogą być odczuwalne przez całe życie.

Konieczności zwiększania świadomości na temat FAS poświęcona była konferencja naukowa zorganizowana przez Uniwersytet Śląski w Katowicach. Jej uczestnicy kładli nacisk na to, że wczesna diagnostyka i właściwa rehabilitacja dzieci z FAS umożliwiają im lepszy rozwój i pozwalają uniknąć wtórnych zaburzeń.

Dzieci pozostawione same sobie, bez rehabilitacji, dużo częściej mają zaburzenia wtórne – ucieczki ze szkoły, przerywanie nauki w szkole, zachowania antyspołeczne, łamanie prawa. Takich kłopotów jest dużo mniej, jeśli wobec dziecka są wcześnie podejmowane działania diagnostyczne i terapeutyczne.

Nowatorska terapia

Właściwa opieka nad dzieckiem z alkoholowym zespołem płodowym obejmuje pomoc kliniczną (specjalistyczna opieka lekarska) i długotrwałą, wieloaspektową terapię wymagającą współpracy psychologa lub psychoterapeuty, pedagoga, logopedy, fizjoterapeuty oraz przede wszystkim rodziców lub opiekunów dziecka.

– Jedną z metod rehabilitacji jest nauka języków obcych. Założenie jest takie, że każdy, kto nauczył się mówić w języku ojczystym, może nauczyć się mówić w kolejnych. Nauka języków obcych jest jak trening dla mózgu, gimnastyka. Jest zalecana tak jak dla mięśni ćwiczenia fizyczne – powiedziała podczas konferencji językoznawczyni dr Sonia Szramek-Karcz z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.