Rzeczpospolita: Naukowcy uznali, że szympansy weszły w epokę kamienia łupanego. Potrafią skonstruować narzędzia kamienne, dzidy itp. Czy zwierzęta zatem mają duszę?

Ks. prof. Witold Kawecki: Cały świat został stworzony przez Boga – również zwierzęta, dlatego winni im jesteśmy odpowiedni szacunek, jednakże nie mają one duszy w sensie ludzkim. Wprawdzie istnieją teorie, również w obrębie chrześcijaństwa, mówiące, że zwierzę posiada pewien rodzaj duchowości – potrafi być wierne, daje się oswoić itd. – ale taki rodzaj „psychiki duchowej" nie oznacza jednak, że zwierzę ma taką samą duszę jak człowiek. Zwierzę nie jest osobą. A to osobie właśnie przynależą właściwe jej prawa i obowiązki i to o osobie mówi się, że ma swoją godność.

Niektórzy naukowcy, jak Peter Singer, walczą o przyznanie małpom podstawowych praw człowieka...

Zrównanie praw zwierząt z ludzkimi byłoby absurdem. Zwierzęta nie działają przecież w sposób rozumny, nie kierują się sumieniem, nie analizują tak jak człowiek, nie potrafią także w sposób przyczynowo-skutkowy planować swoich działań. Nie ma dowodów na to, że myślą racjonalnie i że w sposób techniczny są w stanie opanować pewne czynności. Na przykład fakt, że papuga beznamiętnie powtarza słowa, których nauczył ją człowiek, wcale nie oznacza, że potrafi mówić. Zwierzęta nie mają też etyki, nie są w stanie brać odpowiedzialności za swoje zachowanie; nie idą do więzienia, jak kogoś zagryzą lub pogryzą; nie oskarża się ich za to w procesach sądowych. Byłby to absurd.

Zwierzęta nie powinny mieć prawa do wolności?

Zdecydowana większość zwierząt na świecie żyje na wolności: oceany, lasy i niebiosa są pełne zwierząt. Wyjątek stanowią sytuacje spowodowane niepełnosprawnością lub chorobą zwierzęcia, ludzką głupotą lub względami komercyjnymi, jak jest w przypadku zoo. Ogrodów zoologicznych, w skali globalnej, jednak wcale nie jest tak dużo. Większość zwierząt żyje więc na wolności. Prawdziwe pytanie jednak brzmi: czy zwierzęta w ogóle są w stanie rozumieć wolność tak jak człowiek?

Jak więc powinniśmy odnosić się do zwierząt?

Powinno się je szanować. Nie można ich dręczyć i narażać na cierpienie. Należy jednak pamiętać, że w hierarchii ważności np. szympans nigdy nie dorówna człowiekowi. Dlatego też człowiek, który zabijał – i nadal zabija – zwierzęta dla pożywienia ani nie grzeszy, ani nie jest mordercą. Wegetarianie z tym walczą, ale przecież też jedzą rośliny, które są ożywione i które stanowią pewną formę życia. Pojawiają się dziś niekiedy tendencje, aby większą troską i ochroną otaczać zwierzęta niż człowieka. Płaczemy, oglądając w telewizji wiadomości o piesku lub kotku, ale nic nas nie obchodzą setki tysięcy uchodźców, którzy umierają podczas ucieczki przed wojną.

—rozmawiał Łukasz Lubański