4 zł tygodniowo przez rok!
Wybierz roczny dostęp RP.PL i zyskaj dostęp do The New York Times!
Oferta dotyczy subskrypcji rocznej autoodnawialnej. Możesz anulować subskrypcję w dowolnym momencie.
Kliknij i poznaj szczegóły.
Jadwiga Staniszkis. Wszystko w niej jest fascynujące i prowokujące
Leszek Balcerowicz na Jadwigę Staniszkis wpadał wtedy, gdy zapraszano ją do ministerstw jako osobę z grona ekspertów. Ich wzajemne relacje tak opisywał Antoni Dudek: „Jakiś czas temu jeden z bliskich współpracowników Balcerowicza przyznał mi, że Staniszkis była jedną z niewielu osób, których ten się po prostu… bał!”.
Jadwiga Staniszkis (1942–2024) była socjologiem i politologiem, profesorką Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmowała się m.in. transformacją ustrojową. Rozkładała socjalizm na czynniki pierwsze
Fragment książki Krzysztofa Katkowskiego „Radykalna. Wszystkie sprzeczności Jadwigi Staniszkis”, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Otwarte, Kraków 2026
Staniszkis stwierdza, że charakter socjalizmu jest pozorny. Na tym opiera się też jej koncepcja „ontologii socjalizmu”. Rozkłada ten system na czynniki pierwsze, analizując trzy obszary: politykę, gospodarkę i stosunki międzynarodowe, i w każdym z nich widzi napięcia, które narastały przez dekady. W polityce – sprzeczność między ambicjami awangardy a chaosem codziennego zarządzania. W gospodarce – brak rynku i mechanizmów regulujących, co prowadzi do chronicznych niedoborów. W relacjach międzynarodowych – niepewna równowaga między zależnością od ZSRR a włączaniem się w globalny system kapitalistyczny. Podkreśla jednak, że same te sprzeczności nie musiały oznaczać upadku. Potrzebny był jeszcze impuls z zewnątrz – przypadek historyczny – i taki impuls przyszedł wraz z Gorbaczowem i zmianami w Moskwie.
Pozostało jeszcze 94% artykułu
Reklama
