Naprawianie historii

Grzegorz Schetyna zapowiedział, że zobliguje wojewodów do przywracania obywatelstwa marcowym emigrantom.

– Obiecuję, że będzie to skuteczne – mówił wczoraj szef MSWiA. Decyzja ma zapaść jeszcze dzisiaj.

Chodzi o ok. 3,5 tys. osób pochodzenia żydowskiego, które po antysemickiej nagonce w 1968 roku wyemigrowały do Izraela. Przed wyjazdem z Polski musiały złożyć wniosek o zmianę obywatelstwa i wyjeżdżały z tzw. dokumentem podróży stwierdzającym, że nie są obywatelami polskimi. Te warunki – w świetle prawa PRL

– niosły ze sobą utratę polskiego obywatelstwa.

W październiku 2005 roku Naczelny Sąd Administracyjny orzekł wprawdzie, że osoby wyjeżdżające na stałe z Polski po Marcu ‘68 nie utraciły polskiego obywatelstwa, bo nie dostały w tej sprawie oficjalnego pisma od władz PRL. Uznano również, że uchwała Rady Państwa z 1968 roku o pozbawieniu obywatelstwa opierała się na ustawie, która przestała obowiązywać w 1962 roku.

Jednak, aby potwierdzić posiadanie polskiego obywatelstwa, emigranci muszą się zwrócić w tej sprawie do odpowiedniego wojewody. A ci odmawiają wydawania takich decyzji.

Nieoficjalnie się mówi, że jest to związane z obawami przed ewentualnymi roszczeniami majątkowymi emigrantów.

Oprócz MSWiA działania w tej sprawie zapowiada także Pałac Prezydencki. – W czasie nadchodzących obchodów 40. rocznicy wydarzeń marcowych można się spodziewać ważnych słów i inicjatyw prezydenta w sprawie obywatelstwa osób, które w wyniku antysemickiej nagonki opuściły Polskę – zapowiada minister w Kancelarii Prezydenta Michał Kamiński. Nie chce jednak zdradzać szczegółów.

Lech Kaczyński już podczas wizyty w 2006 roku w Izraelu mówił: – Ci, których zmuszono do wyjazdu w trakcie antysemickiej kampanii marcowej, nie powinni mieć trudności w uzyskiwaniu potwierdzenia polskiego obywatelstwa, bo nigdy go nie stracili.

Schetyna zarzuca jednak prezydentowi opieszałość w tej sprawie. – Żałuję, że propozycja inicjatywy ustawodawczej zapowiedziana przez prezydenta rok temu nie została zrealizowana – podkreśla szef MSWiA.

– Kwestia potwierdzenia obywatelstwa pojawiła się już w 1990 roku. Do tej pory brakowało jednak woli politycznej, aby ją rozwiązać. Mam nadzieję, że teraz to się uda – mówi „Rz” Piotr Kadlcik, przewodniczący Związku Gmin Żydowskich w Polsce, który wraz ze stowarzyszeniem Otwarta Rzeczpospolita wysłał w tej sprawie list do ministra spraw wewnętrznych i administracji. Zaznacza w nim, że „osoby, które zwracają się do wojewodów o stwierdzenie posiadania polskiego obywatelstwa, muszą przejść przez długą drogę administracyjnych upokorzeń”.