Pobyt w korytarzu walutowym, w którym złoty nie może się wahać względem euro więcej niż +/-15 proc. od wyznaczonego poziomu, będzie sprawdzianem zdolności kraju do prowadzenia optymalnej polityki makroekonomicznej, tzw. policy mix.

I jak wskazują ekonomiści, będzie on o tyle trudny, że odbywać się będzie, kiedy polityka pieniężna banku centralnego będzie podporządkowana polityce kursowej. A to z kolei oznacza, że wzrośnie odpowiedzialność polityki fiskalnej za kształtowanie polityki makroekonomicznej, w tym stabilizowanie inflacji.

Utrudnieniem jest także fakt, że – przebywając w ERM2 – nie wystarczy utrzymać waluty w dopuszczalnym paśmie wahań – konieczne jest także uniknięcie „poważnych napięć”. Organy oceniające – Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny – biorą także pod uwagę dodatkowe czynniki mogące wpływać na zmienność kursu, takie jak: ruchy na stopach procentowych czy wreszcie interwencje walutowe. Niestety, kryteria oceny nie są jasne – nie wiadomo np., ile interwencji walutowych o określonej wartości zostanie uznanych za wystąpienie „poważnych napięć”.

[srodtytul]Dopuszczalne umocnienie[/srodtytul]

Wiadomo na podstawie doświadczeń innych krajów, że oba organy przychylniej patrzą na aprecjację kursu, choć, jak wskazują autorzy raportu NBP, przypadki deprecjacji walut Francji i Irlandii (odpowiednio o 2,3 i 4,2 proc.) w okresie dostosowawczym nie zostały uznane za „poważne napięcia”. Trzeba się jednak liczyć z tym, że każde osłabienie złotego w czasie przebywania w ERM2 będzie rozpatrywane indywidualnie.

W sytuacji kursu quasi-sztywnego (a taka jest specyfika ERM2) występuje zjawisko tzw. trójkąta niemożności, co oznacza, że w warunkach swobodnego przepływu kapitału równoczesna realizacja celu kursowego i inflacyjnego jest utrudniona, a w dłuższym okresie może być niemożliwa. Np. gdy kapitał płynie do kraju, przyczyniając się do umacniania jego waluty i zbliżania się do granicy pasma wahań, konieczne może być obniżenie stopy procentowej, by osłabić walutę, ale to z kolei może grozić wystąpieniem presji inflacyjnej.

Innym zagrożeniem jest szybkość, z jaką przepływa światowy kapitał – to szczególnie ważny aspekt w przypadku małego i mniej płynnego rynku walutowego – a do takich zalicza się polski. W krótkim okresie może dojść do odwrócenia sytuacji na rynku walutowym.

Tu kluczowa jest aktywność funduszy hedgingowych, które dysponują znaczącym kapitałem i mogą wyraźnie wpływać na zachowanie kursu takiej waluty jak złoty. To utrudnia działanie bankowi centralnemu, a także zwiększa ryzyko spekulacji. W przypadku gdy działalność funduszy wiąże się z zaznaczaniem lub umocnieniem trendu wzrostowego, obniżki stóp procentowych mogą się okazać nieskuteczne, co pokazują chociażby doświadczenia banków regionu. Również interwencje walutowe – jak wskazują prace naukowców – mogłyby być nie do końca skuteczne, a poza tym relatywnie drogie.

W czasie przebywania w ERM2 nie można nawet wykluczyć scenariusza kryzysu walutowego. Wskazują na to doświadczenia z kryzysów lat 90., kiedy kursy sztywne (lub stabilizowane w ramach określonych przedziałów wahań) okazywały się szczególnie podatne na spekulacyjne przepływy kapitału. Wreszcie czynnikiem ryzyka jest także tzw. efekt zarażania, czyli pogorszenie sytuacji makroekonomicznej kraju będącego w regionie wpływające na kondycje walut jego sąsiadów.

Zminimalizowaniu ryzyka dużej liczby krótkoterminowych przepływów kapitału w okresie przebywania w ERM2 sprzyja mała różnica między stopami procentowymi w strefie euro i w Polsce. Jak podkreślają autorzy raportu NBP, warto byłoby uniknąć sytuacji, w której konieczne byłoby np. obniżanie inflacji poprzez wzrost stóp procentowych. Podwyższona inflacja może być przyczyną występowania przepływów spekulacyjnych, na co wskazują doświadczenia Czech, Słowacji czy Węgier.

[srodtytul]Możliwa także stabilizacja kursu[/srodtytul]