W piątek rozpoczyna się dwudniowy szczyt unijny – po raz pierwszy od wybuchu pandemii szefowie 27 państw i rządów przyjadą do Brukseli. Przez cały czas będą mieli pompowane świeże powietrze do sali obrad, przygotowanej specjalnie na czasy Covid-19. To ma im pomóc uzgodnić nowy budżet UE na lata 2021–2027 oraz fundusz odbudowy gospodarki po pandemii.

Czytaj także: Zasada praworządności za pieniądze nie będzie łatwa do przyjęcia

Obecny projekt ulegnie ograniczeniu, ale Polska pozostanie jednym z największych beneficjentów pakietu. Co więcej – jak się nieoficjalnie dowiadujemy z dwóch niezależnych źródeł zaangażowanych w przygotowanie szczytu – upada koncepcja powiązania wypłat z przestrzeganiem praworządności.

– Węgry absolutnie się na to nie zgadzają. Polacy się nie odzywają, może zostawiają to Orbánowi – mówi nam wysoki rangą dyplomata jednego z państw UE. Według niego premier Viktor Orbán, którego kraj – obok Polski – mógłby tracić fundusze w razie łamania praworządności, bardzo umiejętnie rozgrywa ten pojedynek. Wie, że dla większości państw liczy się szybkie porozumienie. Dla Niemiec – bo nie chcą, żeby porażka w sprawie budżetu zepsuła ich prezydencję, w czasie której będą musiały zajmować się takimi tematami, jak brexit czy migracja. Dla Włoch, Hiszpanii, Portugalii czy Francji – bo szybko potrzebują pieniędzy na wychodzenie z kryzysu.

Węgier straszy więc wetem, osłabiając opór innych. Na stole ciągle jest propozycja tzw. mechanizmu osłabionego: przewidującego możliwość ukarania kraju zablokowaniem funduszy przy poparciu większością kwalifikowaną, ale nawet ta formuła stoi teraz pod znakiem zapytania.

Czytaj także: Niektóre państwa UE chcą obcięcia funduszy dla Polski

Charles Michel, przewodniczący Rady Europejskiej, zaproponował, by budżet na lata 2021–2027 wynosił 1,074 bln euro, z czego Polska miałaby dostać ok. 93 mld euro. Według naszych ustaleń w czasie szczytu możliwe jest obniżenie limitu do 1,05 bln euro, ale raczej nie kosztem ważnej dla nas spójności i rolnictwa.

Więcej emocji budzi fundusz odbudowy zakładający 500 mld euro dotacji, z czego Polsce proponowano 37,7 mld euro. – Kwota 500 mld ulegnie zmniejszeniu o kilkadziesiąt miliardów, żeby zadowolić sojusz krajów oszczędnych – słyszymy. Potrzebny jest też kompromis co do zarządzania funduszem. Holandia żąda, by każda wypłata z funduszu odbudowy wymagała jednomyślności państw członkowskich. Jeśli z tego nie zrezygnuje, szczyt zakończy się fiaskiem.