Czarny Jastrząb i mieleckie gołąbki

Cel osiągnęliśmy — nie kryje satysfakcji Janusz Zakręcki prezes mieleckich zakładów. Amerykańska inwestycja za ok 70 mln dolarów pozwoliła wskrzesić produkcję w upadającej firmie, dała pracę ludziom i niezły, sprawdzony produkt, który ma szansę na zamówienia nie tylko US Army, ale też wojsk z innych krajów, potrzebujących wyjątkowo trwałego, uniwersalnego helikoptera.

— Trochę się Amerykanów baliśmy. Wśród najstarszych fachowców z montażu panowało przekonanie, że przyślą z centrali Sikorsky’ego w Stratford, Connecticut, aroganckich mądrali, którzy nasz świat, tutaj na Wschodzie, będą odwracać po swojemu, z głowy na nogi — mówi Andrzej Prędki energiczny, szef programu S-70i Black Hawk w mieleckiej fabryce.

I rzeczywiście na samym początku było nerwowo. Lody puściły dopiero, gdy trzeba było z marszu rozwiązywać techniczne problemy bezpośrednio w produkcji. Amerykański desant został rozbrojony, gdy w trudnych momentach mieleccy fachowcy pokazali jankesom co potrafią. Potem poszło już z górki, zwłaszcza gdy podczas mniej formalnych spotkań bezwzględną przewagę miejscowym dawała polska kuchnia. Kiełbasa, bigos, gołąbki, robiły wśród przybyszów furorę.

[srodtytul]Duch miejsca[/srodtytul]

Adam Stolarz, który trzy lata temu negocjował z Ameryką prywatyzację Mielca w imieniu Agencji Rozwoju Przemysłu, dobrze pamięta początek rozmów: — Najważniejsze dla Amerykanów było miejsce w którym przez lata budowano odpowiednią lotniczą kulturę techniczną i ludzie z doświadczeniem w technologicznej branży. Mielec to wszystko zapewniał.

— W PZL Mielec czuje się ducha lotnictwa, a to co tu osiągnęliśmy to zaledwie początek — nie kryje ambicji Jeffrey P. Pino prezes Sikorsky Aircraft. Jego zastępca Robert Kokorda z typową, amerykańską przesadą powtarza motto Sikorsky’ego: Ludzie są ważniejsi niż zysk i duma korporacyjna.

Przed 1939 r. w zbudowanej w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego fabryce składano wyprzedzające swój czas bombowce Łoś. Po wojnie, w okresie konfliktu koreańskiego powstawały kolejne generacje odrzutowych licencyjnych radzieckich limów, potem setki małych transportowców Antonowa a jeszcze potem projektowanych w Polsce szkolnych Iskier i rolniczych dromaderów. Po załamaniu rynku rosyjskiego w końcu lat osiemdziesiątych, z dnia na dzień urwały się ogromne zamówienia. Niepowodzeniem zakończył się eksperyment z własną konstrukcją: szkolno — bojową Irydą. Ostatecznie przed nadejściem Sikorsky’ego na placu boju pozostały dwusilnikowe M-28 skytruck i strażacko — agrolotnicze M 18 Dromader.

[srodtytul]Amerykanie u bram[/srodtytul]

Prywatyzowano PZL Mielec w ostatniej chwili, kiedy firma po zaliczeniu kilku etapów niezbyt szczęśliwych restrukturyzacii i dzięki państwowej kroplówce, budowała pojedyncze, wojskowe skytruki. — Oferowaliśmy zakłady na krawędzi bankructwa, a poważnym inwestorem okazali się tylko Amerykanie — mówi Adam Stolarz.

Sikorsky Aircraft Corp. przejął fabrykę 16 marca 2007 po spłacie m.in. ponad 36 mln zł zadłużenia mieleckich PZL wobec ARP. W umowie prywatyzacyjnej Amerykanie zobowiązali się zainwestować w rozwój firmy co najmniej 45 mln dolarów. Za kapitał państwowej fabryki zatrudniającej 1450 pracowników zapłacili 66 mln zł a 25 — 30 mln kosztował ich pakiet socjalny uzgodniony ze związkowcami: sześcioletnie gwarancje zatrudnienia dla 1, 5 tys. załogi, dziewięć tysięcy złotych premii prywatyzacyjnej na pracownika, stopniowe podwyżki.

Dla krytyków prywatyzacji Mielca Andrzej Szortyka wiceprezes ARP. który w PZL pracował jeszcze w końcu lat dziewięćdziesiątych, ma dziś jedną odpowiedź: pokazywany właśnie publicznie gotowy Black Hawk to pierwszy nowy poważny produkt w całej krajowej branży lotniczej od co najmniej dekady — podkreśla.