Spowolnienie chińskiej gospodarki spowodowało gwałtowne zmniejszenie globalnego popytu na surowce i spadek ich notowań. Polski rynek wyrobów stalowych wygląda na tym tle atrakcyjnie. Co prawda ceny spadły do poziomów najniższych od sześciu lat, ale konsumpcja wróciła do poziomów sprzed globalnego kryzysu, czyli do ponad 12 mln ton.

W najbliższych latach, między innymi ze względu na planowane wielkie inwestycje infrastrukturalne współfinansowane z funduszy unijnych, przewidywany jest dalszy systematyczny wzrost zużycia stali w Polsce. Pytanie, czy z boomu skorzystają nasze huty. Wnioski nie są optymistyczne.

Słaba konkurencyjność

– Konsumpcja stali w Polsce rośnie i jest potencjał do dalszych zwyżek. Mamy duże projekty infrastrukturalne, drogowe i kolejowe, dużo inwestujemy w sieci przesyłowe energii elektrycznej i gazu. Kolejny rok z rzędu bardzo dobrze rozwija się budownictwo, które konsumuje ponad 40 proc. stali – mówi Stefan Dzienniak, prezes Hutniczej Izby Przemysłowo-Handlowej (HIPH). – Poza tym, co bardzo istotne, budujemy trwałe podstawy do dalszego wzrostu, będąc dużym producentem sprzętu AGD, części zamiennych czy konstrukcji stalowych – dodaje.

Nasz rynek jest chłonny, jednak według wstępnych szacunków HIPH aż dwie trzecie wykorzystanej w zeszłym roku w Polsce stali pochodziło z importu. Najwięcej – ponad 2,2 mln ton – z Niemiec. Podobna ilość trafiła zza wschodniej granicy – z Ukrainy, Rosji oraz Białorusi.

– Do początku tego roku polskie huty były niekonkurencyjne wobec podmiotów z UE, a co dopiero mówić o firmach wschodnich, które nie ponoszą kosztów polityki klimatycznej. Zniesienie akcyzy dla przedsiębiorstw energochłonnych poprawiło pozycję naszej branży – mówi Dzienniak. Podkreśla, że całe europejskie hutnictwo jest pod znaczną presją producentów z Chin, którzy szukają zbytu na swoje wyroby po tym, gdy ich rodzimy rynek się skurczył.

Mittal analizuje rynek

Największym producentem stali na polskim rynku jest ArcelorMittal Poland. Cała globalna grupa ArcelorMittal poniosła w ub.r. 8 mld dol. straty netto, w efekcie ogłosiła program „Action Plan 2020", który zakłada m.in. optymalizację kosztów. W zeszłym roku grupa poważnie rozważała wygaszenie jednego z trzech działających w Polsce wielkich pieców hutniczych (czwarty nie pracuje od kryzysu w 2008 r.). Ostatecznie zapadła decyzja o remoncie i utrzymaniu instalacji – „Action Plan 2020" nie przewiduje zmian w tym zakresie.

– Projekty w krakowskiej hucie są realizowane zgodnie z przyjętym harmonogramem. Modernizujemy wielki piec i jeden z konwertorów, a także zwiększamy moce w zakresie wyrobów walcowanych na gorąco i ocynkowanych. Wartość tych przedsięwzięć przekracza 500 mln zł – mówi Sylwia Winiarek, rzeczniczka ArcelorMittal Poland.

– Mimo że zapotrzebowanie na stal w Polsce rośnie, mamy do czynienia z nieuczciwą konkurencją ze strony producentów z krajów trzecich: Chin, Białorusi, Rosji i Ukrainy. Producenci ci starają się uplasować swoją stal na rynku europejskim po cenach dumpingowych, często poniżej kosztów produkcji. Różne kraje potrafią dosyć skutecznie bronić się przed takimi praktykami, stosując rozmaite instrumenty ochrony rynku. Niestety, Unia Europejska nie prezentuje się na tym tle szczególnie korzystnie, ponieważ procedury w tym zakresie są bardzo skomplikowane i czasochłonne – podsumowuje Sylwia Winiarek. Zastrzega, że w tej sytuacji nie jest wykluczone, iż w najbliższym czasie ArcelorMittal Poland będziemy musiał ponownie przeanalizować inwestycje planowane na najbliższe lata. Koncern zatrudnia 13 tys. osób, uwzględniając spółki zależne.

Stefan Dzienniak podkreśla, że HIPH razem z europejskim odpowiednikiem – Euroferem – od roku stara się o wprowadzenie ceł na stal ze wschodu. Równolegle organizacje apelują o uproszczenie i przyspieszenie procedur. Do Komisji Europejskiej o interwencję zwrócili się właśnie ministrowie ds. gospodarczych Polski, Niemiec, Francji, Włoch czy Wielkiej Brytanii.

– Jeśli sytuacja się nie poprawi, mogę sobie wyobrazić wyjście producentów stali z Polski, a to przecież istotni pracodawcy i odbiorcy energii elektrycznej – podsumowuje Dzienniak.

Podyskutuj z nami na Facebooku, www.fa­ce­bo­ok.com/eko­no­mia. Czy kupujący powinni kierować się ceną czy pochodzeniem stali?

ArcelorMittal graczem numer jeden

Polski rynek produkcji stali jest zdominowany przez ArcelorMittal Poland. Nic dziwnego, ponieważ firma powstała na bazie sprywatyzowanych Polskich Hut Stali. Aktualnie skupia ponad 70 proc. potencjału produkcyjnego naszego kraju. ArcelorMittal Poland jako jedyny podmiot produkuje stal w wielkich piecach – z rudy żelaza sprowadzanej głównie ze wschodu. Na miejscu wytwarza z niej m.in. blachy dla przemysłu motoryzacyjnego i AGD, czy od niedawna długą szynę dla kolei szybkich prędkości. ArcelorMittal Poland zaopatruje też w surowiec zewnętrznych przetwórców – np. giełdowe spółki Ferrum (producent rur) czy Feerum (producent elewatorów zbożowych).

Pozostali producenci stali pozyskują ją z przetopu złomu w piecach elektrycznych. To między innymi huta w Zawierciu, kontrolowana przez amerykański koncern CMC czy huta w Ostrowcu Świętokrzyskim, należąca do hiszpańskiej grupy Celsa. Producentami z polskim kapitałem są kontrolowane przez Przemysława Sztuczkowskiego grupa Cognor (dostarcza m.in. blachy pancerne do produkcji rosomaków) czy grupa Alchemia z portfela Romana Karkosika (producent rur).

Ciekawym przypadkiem jest Huta Częstochowa należąca do ukraińskiego koncernu ISD. Produkcja blach odbywa się ze stali przywożonej z Donbasu. Jedynie podczas intensyfikacji działań wojennych na Ukrainie uruchomiono na pewien czas stalownię w Częstochowie. Okazuje się jednak, że... taniej jest sprowadzić surowiec z dalekiego Alczewska, niż produkować go w częstochowskiej stalowni.

Opinia

Geert Verbeeck, wiceprezes ArcelorMittal Poland

Chiny ubiegają się o przyznanie im statusu gospodarki rynkowej (MES), zgodnie z ich traktatem akcesyjnym do Światowej Organizacji Handlu. Jeżeli do tego dojdzie, mechanizmy ochrony przed nieuczciwym importem będą nieskuteczne. Już w ciągu ostatnich dwóch lat import stali z Chin do krajów Unii Europejskiej wzrósł niemal dwukrotnie – do około 6,5 mln ton w 2015 r. Nie chcę być złym prorokiem, ale jeżeli Chiny otrzymają status MES, sytuacja dla europejskich producentów stali będzie bardzo trudna. Nadwyżki mocy produkcyjnych w zakresie stali w Chinach przekraczają 300 mln ton. To dwa razy więcej niż zdolności produkcyjne całej Europy.