- W 2020 roku aktywność na rynku biur w regionie CEE w znacznym stopniu będzie wynikała z renegocjacji i przedłużeń niż nowych umów najmu czy transakcji typu pre-let – podkreślają autorzy raportu Colliers International. Podsumowują wyniki za pierwszy kwartał 2020 roku dla 14 stolic Europy Środkowej i Wschodniej.
Umowy pod lupą
- Zauważalny jest także wzrost liczby oferowanych podnajmów, co wiąże się z częściowym zmniejszeniem zapotrzebowania na powierzchnię biurową. Można się spodziewać, że umowy będą poddane dodatkowej weryfikacji przez wynajmujących, banki i inwestorów w celu zmniejszenia ryzyka spadku zrównoważonego dochodu – czytamy w raporcie. - Najemcy dokonują weryfikacji strategii, co jest związane z popularyzacją pracy częściowo zdalnej. Poszukują też bardziej elastycznych lub hybrydowych rozwiązań, które pozwolą im rozwijać się i zawierać umowy w zależności od potrzeb. Stanowi to pewne wyzwanie dla rynku inwestycyjnego, ponieważ podobnie jak w przypadku wszystkich typów nieruchomości, wartość biurowców w dużej mierze jest uzależniona od poziomu najmu.
Z globalnych badań Colliersa wynika, że większość pracowników po ustaniu pandemii chciałaby kontynuować pracę zdalną co najmniej dzień lub dwa razy w tygodniu. - Wiele firm w Europie Środkowo-Wschodniej rozważa hybrydowe połączenie pracy zdalnej i biurowej z wykorzystaniem oprogramowania do zarządzania projektami, komunikacji rozproszonych zespołów, a nawet zarządzania umiejętnościami w biznesie – podkreślają eksperci.
Zwracają uwagę, że niektóre sektory biznesowe zostaną dotknięte przez kryzys bardziej, a inne mniej. - Zmiany z pewnością nadejdą, ale tempo oraz globalny i niespotykany dotąd charakter pandemii sprawiają, że bardzo trudno na tę chwilę przewidzieć jej konkretne skutki – czytamy w raporcie. - Cały sektor biurowy znajduje się dziś pod silną presją. Większość wynajmujących i najemców prowadzi negocjacje, aby poradzić sobie w tych trudnych czasach. Najbardziej powszechną praktyką w całym regionie CEE jest odraczanie czynszów i dodatkowe zachęty. W zamian za te ustępstwa umowy najmu są zazwyczaj przedłużane o określony czas.
Warszawa największa
Spowolnienie dotknęło również rynek inwestycyjny. W dużej mierze wynikało to z ograniczeń podróżowania i miało wpływ na zatrzymanie lub na czasowe wstrzymanie transakcji kupna-sprzedaży.
