Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie zmiany wprowadza nowe rozporządzenie dotyczące procesu wydawania orzeczeń i opinii przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne?
- W jaki sposób zmieni się rola zespołu orzekającego w kontekście podejmowania decyzji o nauczaniu specjalnym uczniów?
- Jakie będą nowe zasady obecności specjalistów i tłumaczy podczas posiedzeń zespołów orzekających?
- Jakie usprawnienia proceduralne związane z wnioskami o wydanie orzeczenia wprowadza nowe rozporządzenie?
- Co zmieni się w zakresie standardów diagnozy i procedur odwoławczych?
Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Resort edukacji przekonuje, że celem nowych przepisów jest poprawa jakości i dostępności pomocy oferowanej uczniom. Zmiany mają także usprawnić organizację pracy poradni oraz przyspieszyć proces podejmowania decyzji przez zespoły specjalistów.
Większa rola specjalistów z poradni
Jedna z najważniejszych zmian dotyczy sposobu podejmowania decyzji o potrzebie kształcenia specjalnego. Nowe przepisy wyraźniej podkreślają rolę zespołu orzekającego działającego w poradni psychologiczno-pedagogicznej.
To właśnie ten zespół – na podstawie diagnozy przeprowadzonej w poradni i dokumentów dołączonych do wniosku – będzie rozstrzygał, czy dziecko potrzebuje specjalnych form edukacji.
Dokumentacja medyczna nie będzie już czynnikiem rozstrzygającym, lecz pomocniczym. Ma to wzmocnić znaczenie diagnozy psychologicznej i pedagogicznej, a także ograniczyć sytuacje, w których decyzje zależą wyłącznie od opinii lekarskiej.
Zmienia się również skład zespołu. Lekarz będzie uczestniczył w posiedzeniu tylko wtedy, gdy do wniosku dołączona zostanie dokumentacja medyczna. Dotychczas był jego stałym członkiem.
Czytaj więcej
W polskich szkołach przybywa uczniów z orzeczeniem kształcenia specjalnego związanego z diagnozą spektrum autyzmu. W niedzielę, 2 kwietnia, obchodz...
Szerszy udział ekspertów i tłumaczy
Nowe przepisy otwierają też możliwość udziału w posiedzeniu zespołu – za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia – dodatkowych osób z głosem doradczym.
Wśród nich mogą znaleźć się m.in.:
• asystent międzykulturowy,
• osoba władająca językiem kraju pochodzenia dziecka,
• tłumacz języka migowego,
• specjalista zajmujący się opieką psychiatryczną lub leczeniem uzależnień.
W niektórych przypadkach dopuszczono także udział zdalny specjalisty wykonującego zawód medyczny, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa.
Wnioski także przez internet
Rozporządzenie wprowadza również zmiany proceduralne. Wnioski o wydanie orzeczenia lub opinii będzie można składać zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej.
W przypadku dokumentów przesyłanych online konieczne będzie uwierzytelnienie załączników – np. podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.
Resort edukacji doprecyzował także listę dokumentów, które należy dołączyć do wniosku. Pojawią się m.in. oświadczenia dotyczące zgody na udział dodatkowych osób w posiedzeniu zespołu czy zgody na przekazanie orzeczenia do szkoły lub przedszkola.
Czytaj więcej
W module Dane zbiorcze pojawiła się zmiana szczególnie widoczna dla uczniów i rodziców: w miejsce dotychczasowego przedmiotu wychowanie do życia w...
Wniosek podpiszą oboje rodzice
Istotną zmianą jest również wymóg podpisu obojga rodziców pod wnioskiem. Jeśli dokument podpisze tylko jedno z nich, będzie musiało złożyć oświadczenie wyjaśniające brak podpisu drugiego rodzica.
Ministerstwo tłumaczy, że chodzi o ograniczenie sytuacji, w których jeden z rodziców – mimo posiadania pełni praw rodzicielskich – nie jest informowany o procedurze.
W przypadku wniosków o orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niepełnosprawności obowiązkowe stanie się także zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez odpowiedniego lekarza specjalistę.
Szkoły będą musiały przygotować opinię o uczniu
Nowe przepisy nakładają dodatkowy obowiązek na szkoły i przedszkola. Placówki będą zobowiązane do przekazywania poradni informacji o funkcjonowaniu ucznia.
Taka opinia ma stać się ważnym elementem diagnozy i pomóc specjalistom lepiej ocenić potrzeby dziecka w środowisku szkolnym.
Nowe standardy diagnozy
Rozporządzenie wprowadza również szczegółowe standardy procesu diagnostycznego. Specjaliści będą zobowiązani do stosowania narzędzi opartych na dowodach naukowych i dostosowanych do wieku oraz rozwoju dziecka.
Określono także szczególne zasady oceny potrzeb uczniów:
• z niepełnosprawnością wzroku i słuchu,
• z autyzmem, w tym zespołem Aspergera,
• należących do mniejszości narodowych i etnicznych,
• posługujących się językiem regionalnym,
• nieznających języka polskiego lub znających go w stopniu niewystarczającym do nauki.
Zmiany dla poradni specjalistycznych
Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dla uczniów z określonymi niepełnosprawnościami – m.in. niesłyszących, niewidomych czy z autyzmem – będą wydawane przede wszystkim przez poradnie właściwe dla miejsca zamieszkania dziecka.
Poradnie specjalistyczne nadal będą mogły funkcjonować, ale ich obszar działania określą organy prowadzące.
Czytaj więcej
Ministerstwo Edukacji podkreśla, że przedłużenie obowiązywania przepisów do końca roku szkolnego ma zapewnić stabilność organizacyjną i umożliwić d...
Orzeczenia trafią bezpośrednio do szkoły
Nowe przepisy wprowadzają także zasadę przekazywania orzeczeń bezpośrednio do przedszkola lub szkoły, do której uczęszcza dziecko. Rodzice będą musieli wyrazić na to zgodę już przy składaniu wniosku. Jej brak spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.
Zmienia się również procedura odwoławcza. Kurator oświaty będzie miał 21 dni na rozpatrzenie odwołania od orzeczenia – o tydzień więcej niż dotychczas.
Prostszą formę mają mieć także same dokumenty
Ministerstwo zapowiada również uproszczenie wzorów orzeczeń i opinii. Zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego dokument będzie musiał zostać podpisany przez wszystkich członków zespołu orzekającego.
Większość przepisów zacznie obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia rozporządzenia. Część zmian – m.in. dotyczących nowych zasad diagnozy oraz obowiązkowego wydawania orzeczeń przez poradnie właściwe terytorialnie – wejdzie w życie 1 września 2026 r.
Resort edukacji liczy, że nowe regulacje uporządkują system wsparcia dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i skrócą drogę do uzyskania pomocy. Dla wielu rodzin będzie to jeden z najważniejszych elementów funkcjonowania dziecka w szkole.
