Sesję zwoła wojewoda, a obrady poprowadzi radny senior

Zgodnie z treścią art. 19 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=DF79D3CC8F8C0F6918C26D3A31876D22?id=163433]ustawy o samorządzie gminnym[/link] rada wybiera ze swego grona przewodniczącego i od jednego do trzech wiceprzewodniczących.

Tworzą oni razem tzw. prezydium rady. Wybór prezydium następuje bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym.

[srodtytul]Powołanie i odwołanie[/srodtytul]

W tym samym trybie rada może odwołać zarówno przewodniczącego rady, jak i jego zastępców, z zastrzeżeniem, że wniosek w tej sprawie musi być złożony przez co najmniej 1/4 ustawowego składu rady. Jak wynika natomiast z treści art. 19 ust. 5 każdy członek prezydium może również złożyć rezygnację z zajmowanej funkcji.

W takim przypadku rada powinna w ciągu jednego miesiąca od dnia złożenia tej rezygnacji podjąć uchwałę w tej sprawie. Jak podkreśla Andrzej Szewc, ani wykładnia językowa, ani systemowa nie uzasadniają twierdzenia, że rezygnacja z funkcji i odwołanie są instytucjami tożsamymi.

Przeciwnie, należy traktować je jako odrębne.

Dlatego też przyjęcie rezygnacji albo jej odrzucenie (taka możliwość również jest dopuszczalna) zapaść powinno z zachowaniem zwykłych określonych w art. 14 ustawy o samorządzie gminnym wymogów formalnych, tj. zwykłą większością głosów (komentarz do art. 19 ustawy o samorządzie gminnym, System Informacji Prawniczej LEX).

Warto w tym miejscu wspomnieć, że niepodjęcie uchwały w sprawie rezygnacji w wyznaczonym ustawą terminie jest równoznaczne z jej przyjęciem przez radę z upływem ostatniego dnia miesiąca, w którym powinna być podjęta uchwała rady w tej sprawie.

[srodtytul]Rezygnacja z funkcji[/srodtytul]

Zgodnie z treścią art. 19 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym zadaniem przewodniczącego jest wyłącznie organizowanie pracy rady oraz prowadzenie obrad rady. Przewodniczący może wyznaczyć do wykonywania swoich zadań wiceprzewodniczącego.

W przypadku nieobecności przewodniczącego i niewyznaczenia wiceprzewodniczącego zadania przewodniczącego wykonuje wiceprzewodniczący najstarszy wiekiem.

Jak zatem z powyższego wynika, przewodniczący (jego zastępcy) zwołuje sesje rady, ustala porządek obrad, zawiadamia społeczność lokalną o terminie, porządku i miejscu obrad oraz prowadzi obrady (otwarcie i zamknięcie sesji, stwierdzenie prawomocności obrad, otwarcie i zamknięcie dyskusji nad poszczególnymi punktami porządku obrad, udzielanie i odbieranie głosu, przeprowadzanie głosowań itd.).

Przewodniczący lub jego zastępca posiadają również kompetencję do podpisywania uchwał.

Z jednej zatem strony zadania te są dosyć ograniczone, z drugiej nikt poza przewodniczącym (zastępcą) nie ma prawa ich wykonywać. Konsekwencją takiej sytuacji jest to, że brak prezydium uniemożliwia radzie normalne funkcjonowanie.

[ramka][b]Przykład[/b]

W gminie Parysów przewodniczący rady i jego zastępcy złożyli rezygnację z pełnionej funkcji. Nastąpiło to 30 grudnia 2007 r., po czym sesja została oficjalnie zamknięta.

Rada nie podjęła uchwały przyjmującej tę rezygnację, w związku z czym zgodnie z art. 19 ust. 5 o samorządzie gminnym przyjmuje się, że do 31 stycznia 2008 r. powinni oni wykonywać swoje obowiązki (m.in. zwoływać sesję). [/ramka]

Od złożenia rezygnacji zarówno przewodniczący, jak i jego zastępca nie uwzględniali jednak wniosków o zwołanie sesji nadzwyczajnej składanych zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym.

W konsekwencji doprowadziło to do tego, że 31 stycznia 2008 r. przestali pełnić swoje funkcje, a rada pozbawiona została organów właściwych do zwoływania kolejnej sesji w tzw. normalnym trybie, gdyż radni ci twierdzą, iż nie wykonują już swoich funkcji.

Tym samym nie ma osoby uprawnionej do zwołania sesji.

W konsekwencji utraciła możliwość wykonywania swych ustawowych zadań.

[srodtytul]Siedmiodniowy termin[/srodtytul]

Aby podobnych sytuacji uniknąć, konieczna była nowelizacja przepisów samorządowych ustaw ustrojowych.

Dokonała tego uchwalona przez Sejm 17 grudnia 2009 r. nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie województwa oraz [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=341725]ustawy o samorządzie powiatowym (DzU z 2010 r. nr 28, poz. 142)[/link], której przepisy stały się obowiązującym prawem 12 marca, czyli w zeszły piątek.

Nowelizacja dodała do art. 19 ustawy o samorządzie gminnym dwa nowe punkty: 7 i 8.

Zgodnie z ich treścią w przypadku odwołania lub przyjęcia rezygnacji przewodniczącego i wiceprzewodniczących oraz niewybrania w ich miejsce osób do pełnienia tych funkcji w terminie 30 dni od dnia przyjęcia rezygnacji albo od dnia odwołania sesję rady gminy w celu wyboru przewodniczącego zwołuje wojewoda.

Sesja zwoływana jest na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym (ust. 7). Taką sesję rady gminy do czasu wyboru przewodniczącego prowadzi najstarszy wiekiem radny, który wyraził zgodę na prowadzenie sesji (ust. 8).