Banki spółdzielcze są bardziej odporne na kryzysy niż komercyjne. Ba, jak pokazał rok 2008, potrafią w czasie kryzysu działać prężniej od rywali i finansować przedsiębiorców wtedy, gdy nie mogą oni tego finansowania uzyskać w bankach komercyjnych.
Dla kogo spółdzielcy
Jest rok 2008. Upada bank Lehman Brothers, kryzys roznosi się na cały świat. Banki komercyjne ograniczają finansowanie gospodarki, bojąc się złych długów. Również te działające w Polsce.
W tej sytuacji pomocną dłoń do małych i średnich przedsiębiorstw wyciągają banki spółdzielcze. I choć oznaczało to pogorszenie jakości ich portfela kredytowego, to przyczyniło się w dużej mierze do uratowania wielu firm.
Inna dziedzina, w której banki spółdzielcze pokazują swoją siłę, to rolnictwo. Polska wieś ma wiele problemów wynikających m.in. z niskich dochodów większości rolników, niższego niż w mieście wykształcenia ludności, niewielkiej liczby pozarolniczych miejsc pracy. To sprawia, że rolnicy są w zasadzie wykluczeni z udziału w akcji kredytowej banków. A raczej byliby, gdyby nie banki spółdzielcze.
Rolnicy, mali przedsiębiorcy, rzemieślnicy i wiele innych grup zawodowych ma kłopot z uzyskiwaniem kredytów komercyjnych. Ot, choćby wymóg określający minimalny czas prowadzenia działalności. Bank spółdzielczy spojrzy natomiast na całościowe doświadczenie biznesowe wnioskującego o kredyt, a także sprawdzi jego pomysł na rozwój działalności.
Podobne problemy mają niewiele zarabiający pracownicy z małych miasteczek. Nie wszystkie samorządy mogą liczyć na obsługę przez banki komercyjne. W przeciwieństwie do nich banki spółdzielcze mają swoje siedziby w mniejszych miastach czy małych miasteczkach, a ich placówki mogą się znajdować nawet w małych wioskach. Często są dla okolicznych mieszkańców jedynym kontaktem z bankowością.
Placówki banków spółdzielczych stanowią ponad 30 proc. placówek bankowych w Polsce. Działając lokalnie, mają lepszą wiedzę o sytuacji finansowej potencjalnych klientów niż ich wielcy konkurenci. Nawet lokalny oddział banku komercyjnego musi przecież działać zgodnie z opracowanymi w centrali regulaminami, niekoniecznie dostosowanymi do realiów małych społeczności.
Banki spółdzielcze mają regulaminy dostosowane do potrzeb innego rodzaju klientów, na dodatek dobrze ich znają, orientują się w ich możliwościach finansowych, są bardziej elastyczne w działaniu. Jednocześnie zasady działania banków spółdzielczych określa to samo prawo bankowe, a wymogi dotyczące m.in. bezpieczeństwa ich działalności nie różnią się od standardów nakładanych na duże instytucje finansowe.
Przedsiębiorstwa...
Dla małych i średnich firm bankowość spółdzielcza to nie tylko źródło finansowania bieżącej działalności, ale i pomoc w rozwoju. Bank BPS zrzeszający 358 banków spółdzielczych podpisał w listopadzie ub.r. umowę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego na udzielanie przedsiębiorstwom z sektora MŚP kredytu na innowacje technologiczne. Ale i MŚP są dla banków spółdzielczych pomocą w rozwoju, dla niektórych główną. – W portfelu kredytowym naszego banku 38 proc. to kredyty dla tego sektora. Nie zaniedbujemy obsługi rolnictwa i klientów detalicznych, ale obsługa tych grup klientów nie daje możliwości dużego rozwoju – podkreśla Helena Wasilewska, prezes Banku Spółdzielczego w Białej Podlaskiej.
Banki spółdzielcze finansują nie tylko firmy z polskim kapitałem. – Przykładem takiego projektu z całą pewnością jest finansowanie przez nasz bank spółki założonej w Polsce (na wschodniej granicy kraju) z całkowitym udziałem kapitału pochodzącego z Niemiec – mówi Helena Wasilewska. – Dzięki współfinansowaniu przez nasz bank podmiot szybko urósł do liczącego się w regionie przewoźnika i spedytora o zasięgu międzynarodowym. Nowym doświadczeniem było pokonywanie pewnych różnic kulturowych, prawnych i językowych – dodaje.
Inny przykład: Warszawski Bank Spółdzielczy w 2015 r. obchodził 90-lecie. – W Błoniu finansowaliśmy budowę zakładu przetwórstwa mięsnego, centrum logistyczne, w okolicach Starych Babic skredytowany został rozwój firmy transportowej – mówi Tadeusz Węglarz, wiceprezes WBS Banku. – Nasza placówka w Brochowie finansowała modernizację firmy przetwórstwa spożywczego. Niestety, często się zdarza, że po zakończeniu najbardziej ryzykownych etapów inwestycji pojawia się bank komercyjny i kusi klienta znacznie niższymi opłatami i prowizjami – dodaje.
Witold Morawski, prezes Banku Spółdzielczego w Białej Rawskiej, przytacza przykład Spółdzielni Producentów Sadeks z Nowego Kłopczyna. Powstała w 2004 r., a w 2008 r. rozpoczęła realizację dużych inwestycji. – Ale to był rok kryzysu i spółdzielcy mieli kłopoty z uzyskaniem kredytu inwestycyjnego. My po analizie biznesplanów im zawierzyliśmy. I nie zawiedliśmy się – mówi. – Wybudowali obiekty chłodnicze na ok. 4 tys. ton jabłek, kupili maszyny do sortowania, pakowania, zbioru, skrzyniopalety. Dostali kredyty i je spłacają.
– Sektor MŚP ma bardzo duże potrzeby związane z bieżącym finansowaniem, jak również potrzebą pozyskiwania kapitału na dalszy rozwój. Dla nas motywacją do działania jest codzienny kontakt z klientami i realizacja wspólnych przedsięwzięć, które zmieniają nasz region. Aby ułatwić przedsiębiorstwom sięganie po kapitał, GBS Bank współpracuje z pięcioma instytucjami poręczeniowymi. Poręczenie umożliwia firmom skorzystanie z finansowania bez obciążania swojego majątku – opowiada Zbigniew Wielgosz, prezes Gospodarczego Banku Spółdzielczego w Barlinku.
...i nie tylko
Banki spółdzielcze wspierają również lokalne społeczności, poczynając od udzielania szybkiej pomocy finansowej w nagłych, losowych przypadkach, a na wspieraniu instytucji lokalnych (np. straży pożarnej, policji, kół gospodyń wiejskich), sportu i kultury kończąc.
Banki spółdzielcze z Grupy BPS prowadzą program edukacyjny dla dzieci i młodzieży pod nazwą „TalentowiSKO". Łączy on naukę o przedsiębiorczości z misją rozwoju talentów dzieci i młodzieży. Uczy pozytywnego myślenia o pieniądzu. Promuje dobre nawyki oszczędzania i zaradność życiową. Program rozszerza działalność banków spółdzielczych w prowadzenie szkolnych kas oszczędności.
Mocna pozycja banków spółdzielczych w regionach wynika z długoletniej obecności, znajomości realiów i wszechstronnej współpracy, nie tylko finansowej. Po prostu są one częścią lokalnych społeczności.
Obsługa dużych przedsiębiorstw i MŚP przez Banki Spółdzielcze z Grupy BPS
Liczba prowadzonych rachunków depozytowych dla przedsiębiorstw, niekomercyjnych instytucji finansowych, instytucji niekomercyjnych działających na rzecz gospodarstw domowych (stan na 31.12.2015 r.):
> złotowe: 138 001
> walutowe: 3 469
> bieżące: 118 933
> terminowe: 22 537
Kwota depozytów przedsiębiorstw (stan na 31.12.2015 r.):
> 4, 62 mld zł.
źr.: Bank BPS
