Straż Parku dostanie broń i dostęp do państwowych rejestrów. Jest projekt

Ministerstwo Klimatu i Środowiska zamieściło na stronie Rządowego Centrum Legislacji projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody. Przyjęte 20 lat temu przepisy okazują się dzisiaj niewystarczające i, jak wyjaśnia resort, nie pozwalają na skuteczne zarządzanie i ochronę obszarów chronionych. Projekt obejmuje też nowelizację kodeksu wykroczeń. Wyższe kary mają być wprowadzone do art. 162 § 1-2 kodeksu wykroczeń. Zgodnie z nim, grzywna za zaśmiecanie lasu ma nie być mniejsza niż 1000 zł. Obecnie jest to 500 zł. W przypadku zakopywania, zatapiania, odprowadzania odpadów do gruntu lub innego ich sposobu składowania kara wyniesie od 5 tys. do 10 tys. zł. Teraz k.w. określa jej minimalną wysokość na poziomie 1000 zł i dopuszcza możliwość nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego. Jeśli projektowane przepisy wejdą w życie, to w przypadku zaśmiecania lasu, poza grzywną, przywrócenie stanu poprzedniego będzie obowiązkowe.

Czytaj więcej:

Nawigator prawny Poradnik Moratorium na wycinkę lasów: między oczekiwaniem społecznym a prawem

Jeśli państwo chce wprowadzać czasowe zakazy lub ograniczenia pozyskania drewna na określonych obszarach, to trzeba to zrobić poprzez instrumenty p...

Pro

Czego nie wolno robić w parku narodowym i rezerwacie?

Zasadnicza część projektu dotyczy parków narodowych i rezerwatów przyrody. Określa kompetencje dyrekcji, zasady gospodarowania nieruchomościami i ochrony przyrody, w tym doprecyzowuje katalog czynności zakazanych. Nadal nie będzie wolno zbierać, niszczyć czy uszkadzać roślin i grzybów. Projekt przewiduje jednak objęcie tym zakazem grzybów i roślin dziko rosnących. O co chodzi? Na terenie parków narodowych i rezerwatów są też grunty, należące do prywatnych właścicieli i przez nich gospodarczo użytkowane. W zasadzie, obecnie obowiązujący bezwzględny zakaz zabrania im zbierania roślin i grzybów w ich gospodarstwach. Po nowelizacji prawo już nie będzie im tego zakazywać.

Obowiązujące dziś przepisy zakazujące palenia ognisk i wyrobów tytoniowych oraz używania źródeł światła o otwartym płomieniu, z wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, projekt poszerza o inne źródła otwartego ognia. Jak wyjaśniają jego autorzy, chodzi np. o rozpalanie grilla czy używanie kuchenek gazowych. Ponieważ zwiększają one ryzyko pożaru, nie można ich używać w parkach narodowych i rezerwatach.

Dodatkowo, nie tylko z psem nie można będzie wchodzić na ich obszary. Inne zwierzęta domowe też dostaną zakaz wstępu. Poszerzono również katalog zakazanych imprez. Nie będzie można organizować nie tylko rekreacyjnych i sportowych, ale też handlowych i rozrywkowych. Projektodawcy chcą dodatkowo zakazać lotów dronami nad parkami narodowymi i rezerwatami, bo generują hałas i powodują niepokój u zwierząt.

„Wobec coraz powszechniejszego używania dronów w celach rekreacyjnych, zasadne jest zatem uzupełnienie ustawy o przedmiotowy zakaz” – czytamy w uzasadnieniu.

Czytaj więcej:

Administracja Ochrona gruntów rolnych i leśnych ogranicza inwestycje

Zmiana przeznaczenia niektórych gruntów rolnych i wszystkich gruntów leśnych na cele nierolnicze i nieleśne wymaga uchwalenia planu miejscowego ora...

Pro

Z psem nie wejdziesz, ale budować możesz

Od długiej listy zakazów projektodawca dopuszcza odstępstwa. Dobrym przykładem są tu psy. Droga do rezerwatów stoi otworem dla czworonogów, które pracują w różnych służbach, pomagają ratować ludzi i są przewodnikami osób ociemniałych.

Odstępstwa dotyczą też zakazu budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych, ale też sztucznych zbiorników wodnych.

„Obecnie obowiązujące przepisy ustawy o ochronie przyrody umożliwiają wprowadzenie powyższego zakazu na terenie całego parku krajobrazowego, jak i na jego części, pozwalają także określać odległości mniejsze niż 100 m, w sposób prowadzący do zwiększenia swobody w zakresie zagospodarowania i użytkowania terenu. Niemniej w praktyce w większości zakaz ten wprowadzony jest na terenie całego parku krajobrazowego i w maksymalnym zakresie” – piszą autorzy projektu. Resort uznał, że jest to nadmierne ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości, zwłaszcza gdy uniemożliwia się uzupełnienie zabudowy na terenie już zabudowanym. MKiŚ proponuje, aby ten zakaz nie dotyczył sytuacji, w których realizacja nowych obiektów nie będzie miała negatywnego wpływu na walory przyrodnicze i krajobrazowe, a pozwoli na większą swobodę w korzystaniu z prawa własności.

Analogiczną zmianę zaproponowano dla obszarów chronionego krajobrazu, które podobnie jak parki narodowe czy rezerwaty są formą ochrony przyrody.

Czytaj więcej:

Nawigator prawny Poradnik Między inwestycją a przyrodą: jak interes publiczny kształtuje ochronę środowiska

Spory wokół inwestycji środowiskowych często sprowadzane są do prostych przeciwstawień: rozwój albo natura. Prawo pokazuje jednak, że ochrona środo...

Pro

Kto będzie egzekwował zakazy?

Łamanie zakazów jest wykroczeniem, za które grozi areszt lub grzywna. Łatwo jednak karę przewidzieć w ustawie, gorzej ją wyegzekwować czy zapobiegać niszczeniu przyrody. Z oceny skutków regulacji wynika, że rocznie parki narodowe odwiedza ok. 7 mln ludzi. Projekt przewiduje, że funkcjonariusze Straży Parku będą mieli możliwość otrzymania broni palnej lub broni myśliwskiej, legitymowania osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia i przestępstwa, a także świadków takich sytuacji. Dostaną też uprawnienia do prowadzenia dochodzeń, kontroli samochodu, przeszukiwania osoby i pomieszczenia, zatrzymywania na gorącym uczynku i nakładania mandatów. Dodatkowo zyskają dostęp do różnych baz danych, w tym Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców czy Rejestru Dowodów Osobistych. Dziś problemem w namierzeniu dewastujących przyrodę jest trudność w ich identyfikacji. Szerokie uprawnienia strażników w połączeniu z dostępem do rejestrów mają poprawić egzekwowanie prawa.

Straż Parku będzie też mogła sprawdzać, czy odwiedzający ma bilet wstępu. Karą za jego brak ma być opłata dodatkowa, która może być dwudziestokrotnością ceny biletu. Uregulowanie kary w ciągu siedmiu dni pozwoli obniżyć ją o połowę.

Poza Strażą Parku, broń palną, ale tylko myśliwską będą też mogli mieć pracownicy służby parku narodowego.

Parki narodowe, rezerwaty, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, obszary chronionego krajobrazu – każda forma ochrony przyrody ma inne ograniczenia i projektowane zmiany w części również ich dotyczą.

Nowelizacja ustawy ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Etap legislacyjny: konsultacje publiczne