50 lat temu, czyli na początku maja 1976 roku, został ogłoszony program Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. PPN, powstałe z inicjatywy i koordynowane przez Zdzisława Najdera, od początku, niejako z samej nazwy, stawiało radykalny postulat pełnej niepodległości Polski. Oznaczało to nie tylko Polskę niekomunistyczną i poza blokiem sowieckim, ale zarazem silnie związaną ze Wspólnotą Europejską. Celem ostatecznym było członkostwo w Europejskiej Wspólnocie Narodów (EWG), jak się ją nazywa w dokumencie programowym. Wśród członków i współpracowników PPN były m.in. takie postacie jak Władysław Bartoszewski, Jan Olszewski, Jan Józef Szczepański, Jan Józef Lipski, Tadeusz Mazowiecki czy Andrzej Kijowski.
Czytaj więcej
Polska powinna się zatroszczyć o pamięć o Zdzisławie Najderze i innych ojcach polskiej wolności.
Ogólnopolska nagroda pod patronatem MSZ
W pięćdziesięciolecie tej wspaniałej inicjatywy Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego postanowił ustanowić nagrodę na najlepszą pracę magisterską o jedności Europy, o jej integracji w obecnej formule Unii Europejskiej, o dotychczasowych drogach do zjednoczonej Europy, jej obecnych problemach i przyszłych wyzwaniach, którym musi stawiać czoło.
Uważamy, że Zdzisław Najder jest właściwym patronem dla takiej nagrody. Był autorem licznych tekstów programowych opozycji demokratycznej w czasach PRL (pamiętny tekst „Przy zasadach stójmy” na łamach paryskiej Kultury), dyrektorem polskiej sekcji RWE w latach 80., za co został w Polsce skazany na karę śmierci. Był także uważany za jednego z najwybitniejszych na świecie znawców życia i twórczości Josepha Conrada. Zmarł w 2021 r..
Nagroda ma mieć zasięg ogólnopolski, więc do konkursu będą przyjmowane prace magisterskie ze wszystkich polskich uczelni. Nagrodzie udzielił swego patronatu Minister Spraw Zagranicznych. A redakcja Rzeczpospolitej, na łamach której prof. Najder chętnie publikował swoje artykuły (m.in. „Współgospodarz Europy” w marcu 2001 r.) obiecuje przychylność dla konkursu i jego tematyki.
Czytaj więcej
Nihilizm Putina i jego elity władzy świetnie się spotykał z nihilizmem klanu Trumpa. Nic dziwnego, że cyniczny władca Kremla oraz człowiek, który k...
Wizja Europy propagowana przez Zdzisława Najdera
Dokumenty programowe PPN oraz publikacje Najdera zawierają pewną wizję jedności europejskiej oraz udziału Polski w budowaniu zjednoczonej Europy. Chodzi o Europę jako „określoną formację kulturową, cywilizacyjną i polityczną”, w której hierarchii wartości na szczycie znajdują się „prawda, sprawiedliwość, godność człowieka”. Chodzi o Europę, która jest nie tylko ojczyzną praw człowieka, ale też „ojczyzną praw narodów, poszanowania ich niezawisłości i integralności”, a także „ojczyzną idei międzynarodowego porozumienia i współpracy” w formie budowanej od lat 50. Wspólnoty Europejskiej.
Po powrocie z przymusowej emigracji, już po upadku komunizmu, Zdzisław Najder był nadal aktywny na różnych forach i propagował taką właśnie wizję Europy. Warto pamiętać, że myśl polityczna Zdzisława Najdera była proeuropejska i niepodległościowa zarazem oraz stawiająca mocno sprawę obecności w życiu publicznym etosu, którym kierowali się nie tylko bohaterowie Conrada, ale także naszych narodowych powstań w XIX i XX wieku.
Czytaj więcej
Profesor Zdzisław Najder (1930–2021) to postać niełatwa i niejednoznaczna. W swoich relacjach ze znajomymi i współpracownikami potrafił być trudnym...
Szansa na udział w wielkim marzeniu o zjednoczonej Europie
Nagroda im. Najdera będzie nie tylko wyrazem pamięci o marzeniach i dążeniach wybitnych Polaków, od Wojciecha B. Jastrzębowskiego, przez Józefa Rettingera, antysystemową opozycję w kraju po Jana Pawła II, do zjednoczonej Europy i zapewnienia w niej prawowitego miejsca dla Polski. W czasach „żelaznej kurtyny”, w sytuacji odcięcia naszego kraju od możliwości udziału w zachodnioeuropejskich inicjatywach na rzecz takiej Europy, nie przestawali w nią wierzyć i działać na rzecz przełamania jej podziału.
Przyznawana corocznie nagroda powinna być również inspiracją do badań i refleksji o współczesnych problemach jedności Europy, jej bezpieczeństwa, cywilizacyjnej witalności, mocnej pozycji w świecie. Nigdy za dużo mówienia i pisania o potrzebie europejskiej jedności i mocnej pozycji Polski w zjednoczonej Europie. Zwłaszcza w czasach nieprzyjaznych Europie zjawisk międzynarodowych, w obliczu działań podważających sens naszego udziału w Unii Europejskiej i wypaczających jej rolę w życiu narodów kontynentu ostatnich kilkudziesięciu lat.
Nagroda imienia Najdera może dać szansę udziału młodym ludziom w tym wielkim marzeniu, ale też nałożyć na nich obowiązek, bo tak to jej patron rozumiał, jakim jest budowa zjednoczonej Europy dla kolejnych pokoleń Polaków i Europejczyków. Regulamin nagrody, w ramach której już będą przyjmowane prace obronione do końca września 2026 r. zostanie wkrótce ogłoszony przez Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW.
