Tekst z archiwum "Rzeczpospolitej"

Urodził się 4 grudnia 1924 r. w Krakowie. Pracę artystyczną rozpoczął na scenie amatorskiej jeszcze w czasie wojny. W latach 1948--1952 podjął współpracę z Teatrem Kolejarza w Krakowie.

Początki pracy artystycznej Zdzisława Kozienia na scenach profesjonalnych związane są z teatrem rzeszowskim, gdzie w 1953 r. zadebiutował rolą Zbyszka w "Moralności pani Dulskiej". W tym samym roku złożył eksternistyczny egzamin aktorski, wiążąc się ze sceną rzeszowską na 19 lat. Stworzył na niej wiele niezapomnianych kreacji. Najważniejsze z nich, to m. in. : Cześnik w "Zemście", Major w "Fantazym", Wojewoda w "Mazepie", Czepiec w "Weselu", Peachum w "Operze za trzy grosze" czy Bezuchow w "Wojnie i pokoju".

Lata 1972-1983 to niezwykle twórczy okres w pracy artystycznej Kozienia w teatrach Wrocławia. Współpracując z wybitnymi reżyserami (Braunem, Mincem, Tomaszewskim, Okopińskim, Maciejowskim, Grzegorzewskim) stworzył wiele ról, o których było głośno, m. in. : w "Annie Livii", "Twarzą w twarz", "Popiele i diamencie", "Miłosnej historii". Jego Bohater w "Kartotece", Król Ignacy w "Iwonie, księżniczce Burgunda", Pobiednosikow w "Łaźni", Inseminator w "Oborze" czy Ambasador w "Ambasadorze" - to kreacje Kozienia, które przeszły już do historii teatru.

W 1983 r. , po 12 latach sukcesów w teatrach wrocławskich, Zdzisław Kozień powrócił na scenę Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Publiczność oglądała go w "Emigrantach", "Turoniu", "Rewolwerze", "Kamieniu na kamieniu" i w "Moralności pani Dulskiej" -- w roli Felicjana.

Dość późno odkryto talent Kozienia jako aktora filmowego. Za rolę w "Skazanym" w reżyserii Andrzeja Trzosa-Rastawieckiego otrzymał główną nagrodę na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdańsku (1976) , a w kilka dni później -- główną nagrodę aktorską na Międzynarodowym Festiwalu Filmów w San Sebastian. Potem przyszły kolejne role, w filmach i serialach: "Królowa Bona" (za rolę Zygmunta Starego otrzymał nagrodę ministra kultury i sztuki) , "Człowiek z marmuru" (Ojciec Agnieszki) , "Popielec", "Pan na Żuławach", "07 zgłoś się", "Złota Mahmudia", "Polowanie na bażanty", "Polonia Restituta", "Czysta chirurgia", "Trzy stopy nad ziemią", "Szaleństwa panny Ewy" (nagroda za najlepszą kreację aktorską na Festiwalu Filmów Dziecięcych i Młodzieżowych w Poznaniu w 1986 r. ), "Baryton", "Sezon na bażanty", "Gwiazda Piołun".

W ślad za wielkimi kreacjami w teatrze i filmie posypały się nagrody, m. in. : dwie złote iglice dla najpopularniejszego aktora Wrocławia; nagroda Wojewody Wrocławskiego; cztery nagrody Wojewody Rzeszowskiego; nagrody aktorskie na festiwalach w Kaliszu, Toruniu, Wrocławiu; Złota Podkowa dla najlepszego aktora Rzeszowa w 1980 r. Za całokształt pracy artystycznej Zdzisław Kozień otrzymał ponownie nagrodę ministra kultury i sztuki w 1989 r. oraz udekorowany został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 1988 r. publiczność rzeszowska oglądała Zdzisława Kozienia w roli Ojca w sztuce Sławomira Mrożka "Pieszo" w reżyserii Bogdana Cioska. Tą rolą aktor obchodził 35-lecie pracy artystycznej. Później grał jeszcze w "Ambasadorze" i "Emigrantach" Mrożka oraz Strzyckiego w "Porwaniu Sabinek". Wkrótce potem ciężka choroba przykuła aktora do szpitalnego łóżka i inwalidzkiego wózka.