Pytanie, co odpowiedziałaby Komisja Europejska na propozycję belgijskiego ministra finansów. Jak donosi z Waszyngtonu agencja Dow Jones minister Didier Reynders całkiem poważnie mówił tam o możliwości wprowadzenia kontroli przepływu kapitałów w strefie euro i w UE. Chodziłoby o ochronę słabszych gospodarek przed atakami spekulantów. Reynders to doświadczony minister, przez sześć miesięcy 2010 r. walczył w imieniu UE z kryzysem, gdy Belgia kierowała Wspólnotą. Co sprawia, że poważny polityk zgłasza propozycję sprzeczną z zasadami rynku wewnętrznego?

Te przykłady pokazują, że najważniejsze projekty integracji – rynek wewnętrzny, Schengen, euro – choć opisane w miarę dokładnie traktatami, zawierają jednak niedopowiedzenia.

I to nie tylko dlatego, że nie da się wszystkiego przewidzieć. Przede wszystkim dlatego, że opierają się na zasadzie zaufania.

Kraje zdecydowały się znieść kontrole na granicach wewnętrznych, bo nie sądziły, że jeden z nich wykorzysta to do imigracyjnego szantażu. Jest to przecież nieracjonalne: takie zachowanie spowoduje tylko, że do Włoch zaczną napływać kolejni imigranci z Afryki zwabieni wizją podróży pociągiem do dowolnie wybranego przez nich kraju. Podobnie w strefie euro. Opisano, jakie warunki trzeba spełniać, żeby mieć wspólną walutę. Nikomu jednak nie przyszło do głowy wysyłanie europejskich inspektorów, żeby osobiście doglądali zbierania statystyk w Atenach. Przecież oszustwa najbardziej zaszkodziłyby samej Grecji. Tak jak nikt nie pilnował nadzoru bankowego w Irlandii. Któż mógł przewidzieć, że rząd sam będzie skazywał swój kraj na wielki kryzys zadłużeniowy?

A jednak okazało się, że rządy potrafią postępować w sposób uwłaczający zdrowemu rozsądkowi. Ich kraj może to zaprowadzić na skraj katastrofy, ale odpryski uderzą we wszystkich. Na dłuższą metę doprowadzi do utraty zaufania i zwiększenia wzajemnej kontroli. Unia powoli przestaje być klubem dżentelmenów, gdzie nie pyta się o zarobki i nie sprawdza dowodów osobistych.

Anna Słojewska z Brukseli