Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Szkolnictwo branżowe w Polsce przechodzi właśnie jeden z najintensywniejszych okresów przemian od lat. Ministerstwo Edukacji zakończyło pierwszy etap ogólnokrajowych spotkań, podczas których eksperci i przedstawiciele poszczególnych branż dyskutowali o kierunku niezbędnych reform. To część szeroko zakrojonego projektu mającego dostosować system kształcenia zawodowego do wyzwań współczesnego rynku pracy.
Czytaj więcej
W publicznych i niepublicznych szkołach ponadpodstawowych prowadzących kształcenie zawodowe uczy się obecnie ponad 1 mln 220 uczniów i słuchaczy.
Od listopada 2024 do czerwca 2025 roku odbyło się 25 spotkań konsultacyjnych. Wzięli w nich udział specjaliści reprezentujący zarówno sektor przedsiębiorstw, jak i środowiska zawodowe – osoby, które na co dzień obserwują, jak dynamicznie zmieniają się wymagania wobec pracowników. Wreszcie, jak podkreśla resort, udało się zebrać pełny obraz aktualnych potrzeb rynku oraz wskazać obszary, w których konieczna jest modernizacja programów nauczania.
Nowe kompetencje, nowy absolwent
Jednym z kluczowych efektów prac jest decyzja o rozszerzeniu i aktualizacji podstaw programowych. Mają one zostać wzbogacone o tzw. profile absolwenta – opis nowoczesnych kompetencji, których oczekuje się od młodych specjalistów w danej dziedzinie. To zmiana, która ma ułatwić pracodawcom identyfikację umiejętności zdobywanych w szkołach branżowych, a uczniom – lepsze zrozumienie swojej przyszłej roli na rynku pracy.
W ramach pierwszego etapu reform wprowadzono już nowy zawód: technika gospodarki nieruchomościami. Na tym jednak lista zmian się nie kończy. Od września 2026 r. do systemu mają trafić kolejne profesje, zwłaszcza związane z sektorem ogrodniczym i gospodarowaniem zielenią. Wśród propozycji pojawiają się m.in. agroogrodnik, technik agroogrodnictwa, ogrodnik terenów zielonych, technik architektury krajobrazu i arborystyki czy technik aranżacji florystycznych.
Branże w ruchu: od optyki po lotnictwo
Konsultacje obejmują także dziedziny, które rozwijają się wyjątkowo szybko, a dotychczasowe klasyfikacje zawodów przestają oddawać ich specyfikę. Przykładem jest obszar optyki i mechaniki precyzyjnej. Dotychczasowe profesje mają ustąpić miejsca nowym, bardziej odpowiadającym współczesnym technologiom: optoelektronikowi, technikowi optoelektroniki czy technikowi optyki okularowej.
Czytaj więcej
Transformacja systemowa lat 90. oderwała edukację zawodową od jej instytucjonalnych związków z przedsiębiorstwami. Ten patologiczny stan nadal trwa...
Zmiany czekają również sektor lotniczy – jeden z najszybciej rosnących w Europie. Zaproponowano aktualizację podstaw programowych dla zawodów związanych z obsługą portów lotniczych i bezpieczeństwem operacyjnym. Ma to zapewnić, że absolwenci szkół branżowych będą przygotowani do pracy w realiach nowoczesnego, rozwijającego się rynku lotniczego.
Kolejne etapy już w toku
Reforma szkolnictwa zawodowego to proces wieloetapowy. Trwa już druga tura spotkań konsultacyjnych, podczas których eksperci dopracowują szczegóły nowych rozwiązań. Trzeci cykl, zaplanowany na przyszły rok, ma ostatecznie domknąć przegląd zawodów i dać podstawy do pełnego wdrożenia zmian w całym systemie.
Symbolicznym podsumowaniem pierwszego etapu było wręczenie powołań nowym członkom zespołu konsultacyjnego – grupy specjalistów reprezentujących ponad 30 różnych dziedzin. Ich zadaniem będzie dalsze opiniowanie reform oraz wsparcie merytoryczne na kolejnych etapach prac.
