Tegoroczne obchody Światowego Dnia Walki z Rakiem rozpoczęły się 1 lutego konferencją „Rak – choroba przewlekła, sukces medycyny, życie dla pacjenta, wyzwania dla systemu” stanowiącą kolejny etap, prowadzonej przez Centrum Onkologii w Warszawie w partnerstwie z Polską Unią Onkologii, ekspercko systemowej kampanii „Szybsi od Raka”. Mimo, iż nie wszyscy zaproszeni politycy uczestniczyli w konferencji, to przesłanie od Marszałka Senatu Stanisława Karczewskiego oraz Minister Rodziny, Pracy i Pomocy Społecznej Elżbiety Rafalskiej potraktować należy jako zobowiązanie wsparcia konkretnymi działaniami pacjentów mierzących się nie tylko z traumą pierwszej diagnozy, ale i bodaj jeszcze większą - traumą informacji o wznowie choroby nowotworowej. Dopisali natomiast wszyscy zaproszeni do paneli dyskusyjnych eksperci, których codziennością jest mierzenie się z tymi kolejnymi diagnozami.

Pacjenci i lekarze wciąż czekają

Doświadczenie ekspertów z nowoczesnymi metodami wykrywania i terapii raka potwierdza, że coraz częściej  potrafimy pomagać chorym już nie tylko przy pierwszym, ale nawet trzecim czy czwartym nawrocie choroby. Tak  dzieje się już na świecie w  przypadku raka jelita grubego o czym mówili: prof. Zbigniew Wojtukiewicz i dr Barbara Radecka, czy w przypadku hormonozależnego raka piersi nawet gdy jest mowa o jego  stadium przerzutowym.  Także u nas mogłoby tak być - dopowiada dr Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld  - ale tylko wtedy gdybyśmy mogli podawać  naszym chorym nowoczesne leki. Na takie decyzje pacjenci i ich lekarze wciąż  czekają.

Z  perspektywy dostępu do leczenia w znacznie lepszej sytuacji są dziś, zdaniem profesora Rafała Dziadziuszko, chorzy z rakiem płuca, u których  możliwe jest   zastosowanie  kilku przełomowych leków, co pozwala mówić  już nie o miesiącach, ale latach życia z tą diagnozą.

Beneficjentami postępu medycyny  stali się w ostatnim czasie,  także w Polsce, chorzy na przewlekłą białaczkę limfocytową uzyskawszy dostęp do dwu bardzo skutecznych leków, o czym wspominali: profesor Ewa Lech-Marańda i prof. Wiesław Jędrzejczak, przypominając jednocześnie, że na swoją szansę niecierpliwie czekają pacjenci z ostrą białaczką limfocytową. A w tych przypadkach choroba nie daje zbyt wiele czasu.

Upomnieli się także o chorych na szpiczaka mnogiego, w walce z którym od niedawna dysponują wprawdzie jednym z  oczekiwanych leków, ale i mocno akcentowali  fakt, że  aby  móc znacząco wydłużyć życie pacjentów ze szpiczakiem, niezbędne są jeszcze przynajmniej  dwa z 5-ciu nowych leków.

 

Diagnoza nie musi być wyrokiem

Walka z rakiem polega dziś na podawaniu kolejnych linii leczenia. Jeśli po podaniu pierwszego pacjent nie odpowiada lub po pewnym czasie następuje wznowa lub oporność  – podaje  się lek drugiej linii, potem trzeciej, czwartej itd. – o ile są dostępne i refundowane.

Najczęstszymi nowotworami w Polsce są - podobnie jak w UE – nowotwory płuc, prostaty, piersi i jelita grubego. Największą dynamikę wzrostu zachorowań i zgonów wykazuje dziś – tak u kobiet jak i mężczyzn – rak jelita grubego. Mimo iż często wykrywa się go w stadium przerzutowym, to  dostęp  do nowoczesnych terapii nie musi oznaczać wyroku nawet w takim rozpoznaniu.

O niebywałym postępie w hematoonkologii przypomniał dyrektor warszawskiego Centrum Onkologii – prof. Jan Walewski mówiąc o czasach swej młodości, w których nowość stanowiła chemioterapia. Po jej wprowadzeniu połowa pacjentów przeżywała średnio 3 lata. Dziś mówimy o 10 latach!

Profesor Wiesław Jędrzejczak dodał, ż obecnie  czekające na swą kolej do refundacji nowe terapie w nowotworach krwi są efektywne klinicznie i kosztowo,  a choroby  o których mowa - całkowicie niezawinione stylem życia pacjenta. Tym większa więc jest potrzeba skutecznego leczenia!

Decyzje o refundacji

Ministerstwo Zdrowia poinformowało „Rzeczpospolitą” że postępowania refundacyjne dotyczące kolejnych  leków stosowanych w leczeniu sekwencyjnym raka piersi, raka jelita grubego i szpiczaka są w toku.

W przypadku raka jelita grubego procedowane jest m.in. rozszerzenie wskazań do stosowania bewacyzumabu, a także objęcie refundacją leku Lonsurf (triflurydyna/typiracyl) w przypadku udokumentowanej nieskuteczności wcześniejszej chemioterapii opartej na fluoropirymidynach, oksaliplatynie i irynotekanie, terapii z zastosowaniem leków anty-VEGF (bewacyzumab) oraz leków anty-EGFR (panitumumab) lub przy braku możliwości zastosowania wyżej wymienionych leków metod.

W przypadku raka piersi toczy się postępowanie refundacyjne dla leków: Ibrance (Palbociclibum), Kadcyla (Trastuzumabum emtansinum), Kisqali (Ribociclibum), Ontruzant (Trastuzumabum), Herzuma (Trastuzumabum). Zaś chorzy na szpiczaka oczekują na wynik postępowania refundacyjnego dla trzech leków. Chodzi o Daratumumab dla szpiczaka plazmocytowego oraz Karfilzomib i Iksazomib dla chorych na  nawrotowego i opornego szpiczaka mnogiego.

Wyrównać szanse

Doskonałym wskaźnikiem skuteczności wykrywania i leczenia nowotworów jest ten mówiący, jaki procent chorych udaje się wyleczyć. U nas to 45 proc., w USA 70 proc. a w Europie Zachodniej 50-65 proc.

Powody różnic tłumaczy dr Janusz Meder, prezes PUO – zbyt późno zgłaszamy się do onkologa, nie leczymy wszystkich w sposób optymalny, często poza specjalistycznymi placówkami i niestety wciąż brakuje naszym pacjentom dostępu do nowych terapii w kolejnych liniach leczenia.

Argumenty naukowe, ekonomiczne i populacyjne są w takich wydarzeniach ważne, ale bodaj jeszcze bardziej do wyobraźni przemawia obraz człowieka dającego świadectwo skuteczności innowacyjnego leczenia. Poprzedzająca panele dyskusyjne emisja dokumentu filmowego „ Dopóki Żyję” pokazującego pasję życia i jakość życia osób z doświadczeniem kolejnych etapów choroby nowotworowej zrobiła wrażenie na  wszystkich. Dobrze więc, że udział w konferencji wzięli: dr Zbigniew Król - wiceminister zdrowia, Andrzej Jacyna - prezes NFZ . dr Roman Topór Mądry - prezes AOTMiT oraz prof. Gertruda Uścińska prezes ZUS.

Aktywność zawodowa i rodzinna bohaterów etiudy, ich  wola życia i sprawność fizyczna przemawiają silniej niż dane statystyczne. Warto więc spotykać się , rozmawiać i działać.

Tekst powstał we współpracy z Polską Unią Onkologii