Skarbówka chce podatek od rodzinnych darowizn w gotówce. Jest szansa, że się to zmieni

Czy przepis uzależniający zwolnienie z podatku dla rodzinnych darowizn od spełnienia określonych formalności jest zgodny z konstytucyjnymi zasadami, m.in. zaufania do państwa, równości wobec prawa i ochrony rodziny? Na to pytanie odpowie Trybunał Konstytucyjny. Na jego rozstrzygnięcie czekają sądy administracyjne. Natomiast dla fiskusa formalności są ciągle najważniejsze.

Interpretacje fiskusa w sprawie darowizn w gotówce

Oto ostatni przykład. Matka dała córce darowiznę, co zostało potwierdzone umową. Przekazała pieniądze w gotówce, nie ma bowiem rachunku, a ze względu na wiek i niepełnosprawność nie była w stanie iść do banku. Córka niezwłocznie wpłaciła pieniądze na swoje konto i zgłosiła darowiznę w urzędzie skarbowym.

Czy może skorzystać z ulgi dla najbliższej rodziny, tzw. zerowej grupy, o której stanowi art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn? Zgodnie z tym przepisem bez podatku są m.in. darowizny dla małżonka, rodzeństwa, zstępnych (dzieci, wnuki) czy wstępnych (rodzice, dziadkowie). Nie ma dodatkowych warunków, jeśli wartość darowizny nie przekracza 36 120 zł (przy obliczaniu tego limitu sumujemy nabycia z ostatnich lat, przykładowo darowiznę z października 2026 r. trzeba doliczyć do otrzymanych od tego samego darczyńcy w latach 2021-2025 oraz wcześniej w 2026 r.).

Duża darowizna nie może być do ręki

Jeśli limit jest przekroczony, obdarowany musi zgłosić darowiznę w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2 (chyba że nabycie nastąpiło w formie aktu notarialnego). Ma na to sześć miesięcy. Przy darowiźnie pieniężnej jest dodatkowy warunek. Jeśli przekracza 36 120 zł musi być udokumentowana przekazem pocztowym lub dowodem przekazania na rachunek nabywcy.

I właśnie z powodu niespełnienia tego formalnego warunku fiskus nie zgadza się na ulgę. Tak było też w tej sprawie. „Skoro środki pieniężne zostały przekazane Pani w formie gotówki, a następnie wpłaciła je Pani na swój rachunek bankowy, to stwierdzić należy, iż nie został spełniony warunek określony w art. 4a ust. 1 pkt. 2 ustawy” – stwierdziła skarbówka. Darowiznę trzeba więc opodatkować (interpretacja nr 0111-KDWB.4015.53.2026.1.AW).

Sądy czekają na wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Czy podatnicy mają szansę w sądzie? Rację skarbówce w podobnej sprawie przyznał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów (sygn. III FPS 3/22). Podkreślono w niej, że bezpieczeństwo obrotu prawnego i systemu podatkowego wymaga, aby dowód darowizny dokumentował dokonanie wpłaty przez darczyńcę na konto obdarowanego. Ale sędziowie ciągle mają wątpliwości. W lutym NSA skierował w tej sprawie pytanie do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. III FSK 1252/24). A poszczególne składy zawieszają postępowania (przykładowo w sprawach III FSK 175/26, III FSK 380/25, III FSK 1026/25).

Co może zmienić ewentualne korzystne dla podatników rozstrzygnięcie TK? Przypomnijmy, że rząd nie publikuje jego wyroków. Są jednak orzeczenia sądowe, z których wynika, że wyroki TK, mimo braku publikacji, jednak obowiązują (wskazywaliśmy je w „Rzeczpospolitej” z 10 września 2025 r.). Także w doktrynie podkreśla się, że poglądy trybunału mogą zostać uwzględnione przy rozstrzyganiu sporów przez sądy administracyjne (pisaliśmy o tym m.in. w „Rzeczpospolitej” z 22 czerwca). Jest więc szansa, że podejście fiskusa kiedyś – pod wpływem orzecznictwa – się zmieni.