fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Historia

Gdyby nie wojna...

DZIENNIK
Co to znaczy być Żydem i Polakiem? Nie jestem ekspertem w tej sprawie. Myślę, że wielu Polaków mających żydowskich przodków nie ma problemu z tożsamością – są Polakami. Tak jak ci z nas, którzy mają korzenie francuskie, niemieckie itp.
Człowiek ma prawo być tym, kim chce, i zwykle decyduje tu język, tradycja, kultura, w której się wychował. Nie bardzo rozumiem, dlaczego jest tylu specjalistów od szukania właśnie żydowskich korzeni, a nie np. francuskich, niemieckich czy jakichkolwiek innych. Kiedyś w Nowym Jorku gościła radziecka orkiestra symfoniczna i jej dyrygent oznajmił swemu amerykańskiemu koledze: „U nas nie ma antysemityzmu. W mojej orkiestrze jest 20 Żydów”. I usłyszał: „A ja nie ma pojęcia, ilu Żydów jest w mojej”.
Co to znaczy być Żydem i Polakiem? Wśród moich przyjaciół są ludzie, dla których Polska jest jedynym domem, a równocześnie kultywują tradycje i zwyczaje żydowskie. Niektórzy są wyznawcami judaizmu. To tak, jak np. Polacy mieszkający od pokoleń w Ameryce – lub gdzie indziej w świecie – mówią o sobie: „Jestem Amerykaninem i Polakiem”. W ich rodzinach przekazuje się polskie tradycje, ale są patriotami Ameryki. Nasi żydowscy przodkowie uczestniczyli w powstaniach narodowych i oddawali życie za polską ojczyznę. Pracowali dla Polski i współtworzyli polską kulturę. Niejeden rozsławił imię Polski w świecie dzięki wybitnym dokonaniom naukowym czy artystycznym. Któryś z moich nowojorskich znajomych powiedział, że ma żal do Andrzeja Wajdy, że w swoim filmie „Katyń” nie wspomniał o wielu Żydach, którzy tam zginęli. W Katyniu zginęli polscy oficerowie. I ludzie, których mój znajomy miał na myśli, nie zginęli tam jako Żydzi, tylko właśnie jako Polacy, razem z innymi polskimi oficerami.
W moim przypadku, który nie jest odosobniony, jest trochę inaczej. Tu zdecydowała wojna. Gdyby jej nie było, wychowałabym się w mojej żydowskiej rodzinie, żydowskiej tradycji i byłabym w oczywisty sposób polską Żydówką, a tak jestem Polką żydowskiego pochodzenia. Wychowałam się w polskim katolickim domu i jestem dumna z moich żydowskich korzeni wspólnych z Chrystusem, Matką Boską i apostołami. I to są moje naturalne tradycje.
Żydówką bywam zawsze wtedy, gdy trzeba stawić czoło antysemitom. Żydówką bywam też dlatego, że cała moja żydowska rodzina i cały naród został skazany na śmierć za żydowskie pochodzenie. Ta identyfikacja jest moją serdeczną potrzebą i moralną powinnością wobec tych, którzy zginęli. Taką powinnością jest też zachowanie pamięci o Holokauście.
Chętnie spotykam się z młodymi ludźmi, mówię im o bestialstwie, które wywołała nienawiść, i mówię o bohaterskiej miłości, która ocalała życie. Ważne jest, żeby mówić im prawdę, żeby byli odporni na złe stereotypy i nienawistne tyrady wygłaszane czasem przez utytułowanych złych ludzi.
notował Janusz R. Kowalczyk
Jerzy Ficowski
Biecie
Pod Torą nadaremną
pod uwięzioną gwiazdą
urodziła cię matka
masz dowód na nią
niezbity nie zabity
bliznę pępka
znak rozstania na zawsze
które cię nie zdążyło zaboleć
to wiesz
Potem spałaś w tobołku
wyniesionym z getta
ktoś powiedział że w skrzynce
skleconej gdzieś na Nowolipiu
z dopływem powietrza
bez dopływu strachu
ukrytej w wozie z cegłą
Wymknęłaś się w tej trumience
zbawiona ukradkiem
z tamtego świata na ten świat
aż na aryjską stronę
i ogień zajął
pusty kąt po tobie
Więc nie płakałaś
płacz bywał śmiertelny
luminal cię usypiał
swoją kołysanką
I prawie cię nie było
żebyś mogła być
A matka
ocalona w tobie
mogła już wstąpić w tłumną śmierć
szczęśliwa niecała
mogła zamiast pamięci dać ci
na odjezdne
podobieństwo do siebie
i datę i imię
aż tyle
I zaraz się zakrzątnął
koło twego snu
ktoś przygodny naprędce
i został już na długie zawsze
i obmył cię z sieroctwa
i spowinął w miłość
i stał się odpowiedzią
na twoje pierwsze słowo
To twoje matki obie
nauczyły cię
tak nie dziwić się wcale
kiedy mówisz
J e s t e m
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA